Eerste oppositiekraint in Bulgarije op straat

SOFIA, 1 febr. - In Bulgarije is gisteren voor het eerst in meer dan veertig jaar met toestemming van de regering een krant van de oppositie verschenen. Het is het blad 'Vrije Mensen', dat door de Bulgaarse sociaal-democratische partij wordt uitgegeven. Later deze maand, mogelijk al maandag, zal ook de overkoepelende oppositiegroepering Unie van Democratische Krachten, waarvan de sociaal-democraten eveneens deel uitmaken, met een eigen krant komen, 'Democratie' genaamd. 'Vrije Mensen' is in een oplage van 100.000 exemplaren op straat gebracht en was in een oogwenk uitverkocht, zegt de huidige 'directeur' van de redactie, de 76-jarige, zeer vitale Roumov Kroumov. Er was aanvankelijk toestemming gegeven voor 50.000 kranten maar hij en zijn staf waren erin geslaagd het dubbele aantal te laten drukken. 'Nu ga ik weer op zoek naar meer papier', kondigt hij aan. De krant verschijnt nu nog wekelijks maar moet zo spoedig mogelijk een dagblad worden, aldus Kroumov. Het sociaal-democratische blad is een voortzetting van de krant die de partij in 1911 voor het eerst uitbracht en heeft de oude naam behouden. Kroumov was de laatste hoofdredacteur voor het blad in 1947 werd verboden. Sindsdien verscheen het van tijd tot tijd in Wenen als publikatie van de Bulgaarse sociaal-democratische partij in ballingschap. Onder de kop van het opnieuw verschenen blad staan de namen genoemd van Kroumovs voorgangers die onder het communistische regime gevangen hebben gezeten en aan de gevolgen daarvan stierven: Kosta Loeltsjev, die in 1965 op hoge leeftijd overleed na te zijn gebroken door twaalf jaar gevangenisstraf, en Sveti Ivanov, die in 1950 als 36-jarige in een Bulgaars concentratiekamp het leven liet. Kroumov heeft voorlopig nog de leiding van de redactie maar is op zoek naar een hoofdredacteur. 'Ik ben daarvoor zelf nu te oud.'

In 'Vrije Mensen' staat een cartoon die twee wassende handen laat zien met daartussen een stuk zeep met het gezicht van de eind vorig jaar afgezette communistische leider Todor Zjivkov. 'De communisten proberen zich nu schoon te wassen, maar blijven vuile handen houden', licht Kroumov toe. In het eerste hoofdartikel van de opnieuw verschenen krant staat dat niet alle ellende in Bulgarije aan de Zjivkov-cultus mag worden toegeschreven. Het systeem van democratisch centralisme is de boosdoener. Dit resulteerde in een monstrueuze nomenklatoera en creeerde een apparaat dat bereid was mensen om ideeen te doden.

    • W. H. Weenink