Dit is een artikel uit het NRC-archief De artikelen in het archief zijn met behulp van geautomatiseerde technieken voorzien van metadata die de inhoud beschrijven. De resultaten van deze technieken zijn niet altijd correct, we werken aan verbetering. Meer informatie.
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Religie

Bhagwan had in ons land 15.000 volgelinge

AMSTERDAM, 20 jan. - Bhagwan Sri Rajneesh, de goeroe van de jaren zeventig en tachtig, is gisteren op 58-jarige leeftijd in Poona aan een hartaanval overleden. Maar zijn crematie werd gisteren al met kracht omstreden door volgelingen. Bhagwan kan niet dood zijn, zo hebben sannyassins vastgesteld uit mediatieve contacten met de meester, hij is in coma en wil daaruit over drie weken ontwaken.

Duidelijk is dat de doodsoorzaak twijfelachtig is. De voorganger zelf heeft al jaren geleden gemeld tijdens zijn detentie in de VS te zijn verkracht door mannen die met het AIDS-virus waren besmet, een 'initiatief van de CIA'.

Insiders wisten dat hij aan een 'chronische infectie aan het ruggemerg leed', ook wel bekend als syfilis. Hij zou deze geslachtsziekte hebben opgelopen door een verkeerde injectie van zijn arts, twintig jaar geleden. Een feit is dat hij seksueel verkeer niet wilde binden aan al te dogmatische opvattingen, getuige zijn volgelingen die in maart van dit jaar nog propaganda maakten voor de cursus M. O. R. E.: Multiple Orgasm Reflex Experience.

Bhagwan werd op 11 december 1931 in een welgestelde familie in India geboren. In 1957 sloot hij een universitaire studie wijsbegeerte af. Daarna werd hij docent aan de universiteit van Jajabalpura. Hij begon rond te reizen en kreeg bekendheid door zijn onorthodoxe uitspraken.

Hij stichtte in 1974 in Poona een ashram (leefgemeenschap) waar honderden volgelingen tegen betaling van een aanzienlijk bedrag een onderkomen vonden. Duizenden uit het Westen trokken naar Poona, waar Bhagwan dagelijks lezingen hield over uiteenlopende onderwerpen als Zen, Taoisme en het leven van Christus en Boeddha. Met een nieuwe naam keerden ze naar terug als sannyassin, in oranje gekleed en omhangen met een 108-kralige ketting met een fotootje van Bhagwan. Na een 'periode van stilte' ging hij in 1981 naar de VS waar hij in de staat Oregon de commune Rajneeshpuram stichtte. Deze commune

de op haar hoogtepunt ongeveer 3.500 leden. In november 1985 werd Bhagwan gedwongen de VS te verlaten, nadat allerlei onregelmatigheden aan het licht waren gekomen. Hij bekende de Amerikaanse immigratiewetten te hebben overtreden door pseudohuwelijken in te zegenen waardoor buitenlandse aanhangers aan een Amerikaans paspoort werden geholpen.

Na een kort verblijf in een Amerikaanse gevangenis verliet hij de VS in januari 1986. Op zoek naar een nieuwe verblijfplaats deed hij achtereenvolgens Nepal, Cyprus, Ierland, Uruguay en Brazilie aan, maar nergens was hij welkom. Het werd uiteindelijk India. In die periode weigerde ook de Nederlandse regering hem een visum omdat hij zich beledigend had uitgelaten over bepaalde personen, groepen en instellingen. Zo stelde hij de katholieke en andere kerken verantwoordelijk voor de armoede in de wereld. Ook moest het democratisch kiesrecht volgens Bhagwan worden voorbehouden aan een beperkte club intellectuelen in de samenleving.

De meeste aanhangers verwierf Bhagwan in de West-Duitsland en de Verenigde Staten, maar ook in Nederland kwamen er sannyasins. In 1984 verklaarde de beweging 15.000 leden te hebben, onder wie bekenden als Ramses Shaffy en Albert Mol, de psychiater Jan Foudraine en George en Anke Groot van de cabaretgroep Don Quishocking.

Maar de onthullingen over de gebeurtenissen in Oregon deden de beweging geen goed. De communes in het Gelderse Heerde en het Groningse Opende werden ontruimd. De rechtbank in Amsterdam sprak het faillissement uit van de 'Stichting Stad Rajneesh', de rechtspersoon achter de commune in Heerde. Dit faillissement was noodzakelijk geworden, nadat enkele vroegere sannyassins het geld dat ze in de commune hadden gestoken, terug hadden geeist.