Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Milieu en natuur

L ANDER &

GERRIT KOMRIJ

In Nederland is de enige partij die voor een schoner milieu opkomt zelf een vuilnisbak. Dat kan nooit goed gaan. Groen Links heet ze. Ze is een monsterverbond (ook lilliputters zijn monsters) van communisten, evangelisten, radicalen, pacifisten, gebedsgenezers, vegetariërs en gewoon maar zonderlingen. \ ppr, psp, cpn en evp. Niemand die bij het bestuderen van dit gezelschap zou kunnen zeggen welk deel Groen en welk deel Links is. Ook binnen het gezelschap bestaat daar geen enkele duidelijkheid over. Ik ken een gedichtje van Constantijn Huygens waarin hij het heeft over droog water, koele wol, wit roet en gehakte veren. Als ik de naam Groen Links hoor, moet ik daaraan denken. We weten toch dat overal waar links zijn poot heeft gezet geen gras meer wil groeien? En dat een malse wei met een toefje bos, een murmelend beekje en een heldere hemel weinig bevorderlijk zijn voor zelfs maar een aanvechting van revolutionair gedrag? Ik bedoel — in een schoon en vredig milieu is iedereen van nature een beetje rechts. Het zou zelfmoord zijn als links er maar over zou denken de industrie, de auto's, de betonnen slaapstad en de gezinsverpakking — en daarmee de bron van ontevredenheid — af te schaffen. Uit welk reservoir van links denkt Groen Links haar kiezers te kunnen plukken? Waar vindt de radicalo-evangelico en exgeitewollensokkio carrièrist nog zijn Edele Wilden? De arbeider is een notoire smeerpoets en uitstoter van vieze luchtjes, en ik herinner me niet dat het proletariaat ooit de lompen heeft verruild voor Tarzans lendedoek.

Nee, 't zou wat minder schuren en krassen over ons toch al belaagde en geteisterde trommelvlies wanneer Groen Links gewoon Groen Maf, of Groen Hogerop zou heten, 't Zou ook een identiteitscrisis binnen de partij voorkomen. Ik zag een foto van de lijsttrekkers van Groen Links, en je moest al een tot over de grens van Alarmfase Drie vervuild paar ogen hebben om niet onmiddellijk te zien dat die hoopvolle lachebekjes één voor één behoorden tot de Bofko's met de hogere Inko's. Maar links tot het bittere einde. Groen, evenwel, is vanouds al net zo'n obsessie en stemmentrekker voor rechts. Denk aan De Rustende Jager. Denk aan de Wandervogel. Ach, wat spreek ik over links en rechts? Hoe kom ik op de mogelijkheid van een identiteitscrisis? De eindtijd van de ideologieën was toch aangebroken? Links en rechts zijn toch doodverklaard? Ik weet het. Ik weet dat het net zo onzinnig is om van de PvdA socialisme te verwachten als van het cda christelijk gedrag. Maria Hemelvaart en de eerste mei vallen beide op Sint Juttemis. De politici vain de grote partijen weten het ook. Hun identiteit is niet meer dan een leverworst die ze, in de weken voorafgaande aan verkiezingen, aan een stok laten bungelen voor de neus van de kiezer. Toch — een kleine partij zou soelaas kunnen bieden. Een kleine partij zou duidelijk kunnen zijn. Een kleine partij zou het kunnen vertikken een grote par,tij te willen worden. Een kleine partij zou een uitkomst kunnen zijn voor zo menige kiezer die de

noodgedwongen vaagheid der mammoeten zat is. Macht is mooi en noodzakelijk in een democratie, maar zonder lastige minderheden is democratie een fopspeen. Maar wie op Groen Links stemt, die stemt helemaal niet op iets ferms en eensgezinds. Die stemt op een ratjetoe van uitgebluste ideologieën. Die stemt niet voor het behoud van de aarde, maar voor het behoud van voldoende pluche voor carrièristen die daar vervolgens hun sectarische twisten op kunnen uitvechten. De Groenen van Nederland, met hun puree van levend-Kerk-enKremlin-zijn, overgoten met zaniksaus, vormen niet de alternatieve duidelijkheid, maar de apotheose van al de vaagheid die er in de politiek was, is en komen zal. Ik heb het steeds hoogst respectabel gevonden als iemand op de psp stemde. Ik heb het ook zelf gedaan. Waar moet zo iemand nu terecht? De psp had zo groen mogen worden als groen maar zijn kan, maar zit in Groen Links wel voldoende psp ? Dat een kiezer met zijn pacifistische stem nu bij Groen Links meteen een graantje milieu en een greintje Greenpeace meepikt, alla, daar valt mee te leven. Maar hij doet iets méér en iets grondig anders: hij steunt ook in één ruk door het evangelie en het communisme. Pacifist of niet — iederéén die op Groen Links stemt, steunt een partij die nogal uiteenlopende hoofden en zinnen moet behagen. Hij stemt op een partij die vaag moet zijn, en op een partij die groot wil zijn. Zulke partijen waren er al. Groen Links is de verkiezingen ingegaan met een milieu-misdaad: het heeft het politieke landschap niet verlevendigd, maar armer gemaakt.