Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Politiek

Helen Suzman: taai verzet en moed

Door onze correspondent ALLISTER SPARKS JOHANNESBURG, 17 mei — Helen Suzman, de internationaal bekende Zuidafrikaanse activiste voor de burgerrechten, heeft gisteren aangekondigd dat zij zich, na 36 jaar, terugtrekt uit de politiek. „Het is voor mij nu wel genoeg geweest", zei de 71-jarige Suzman, die in de jaren zestig en zeventig dertien jaar lang de enige progressieve stem was in het blanke parlement. „Voor iedereen breekt eens het moment aan om ermee op te houden, en ik wil opstappen terwijl de mensen nog kunnen zien dat ik functioneer". Suzman heeft de langste staat van dienst in het Zuidafrikaanse parlement, waarin ze voor het eerst in 1953 werd gekozen. Ze zei dat ze zich niet herkiesbaar zal stellen op 6 september, de dag waarop blanken, Aziaten en kleurlingen hun gescheiden parlementaire kamers kiezen. Ze wil zich in plaats daarvan aan het schrijven van haar memoires wijden. Suzman, vanouds bekend om haar taaie verzet tegen de regerende

Nationale Partij en om haar moed en haar scherpe geest, stond op de bres voor de dertig miljoen zwarten in haar land en werd een van de weinige gekozen blanke functionarissen die het vertrouwen

en respect van de zwarte meerderheid wisten te winnen. Ze bracht vaak bezoeken aan zwarte woonoorden en zwarte politieke gevangenen, onder wie de leider van het Afrikaans Nationaal Congres, Nelson Mandela, en woonde de begrafenissen bij van tal van militante zwarten die bij onlusten waren gedood. Haar aartsvijand in haar lange politieke carrière was president Botha, die nu 73 is en zich eveneens terugtrekt in september. Botha noemde haar meer dan eens „Moeder Overste" wegens haar tirades tegen de Nationale Partij en waarschuwde haar de zwarte bevolking niet op te ruien. Maar Suzman liet zich nooit afschrikken door Botha's verbale geweld. „Ik ben niet bang voor u. Voor mij bent u een nul", voegde ze Botha eens toe in het parlement. Slechts in één opzicht was Suzman het niet eens met meer militante anti-apartheidsleiders. Ze was een fel tegenstander van sancties en betoogde dat de blanken daardoor nog volhardender zouden worden in hun verzet tegen

verandering en dat de inspanningen van zwarten zich economische en politieke invloed te verwerven daardoor weer voor een deel teniet zouden worden gedaan. „De morele verontwaardiging jegens blanken kan ik volkomen begrijpen en die deel ik ook", zei ze, „maar de praktische gevolgen van sancties kan ik niet steunen". Suzman, dochter van een joodse immigrant uit Litouwen, trouwde met de arts Moses Suzman. Ze verwisselde haar baan als docent economie voor de politiek toen ze de zetel won van Houghton (die ze nog steeds heeft), een zeer welgestelde buitenwijk van Johannesburg. Zes jaar later splitste ze zich met tien andere progressieve parlementariërs af van de oppositionele Verenigde Partij en richtte de Progressieve Partij op. Bij de algemene verkiezingen het jaar daarop werden haar tien collega's allemaal verslagen, en in de daaropvolgende dertien jaar was Suzman de enige vertegenwoordiger van de partij in het parlement.

Helen Suzman