Dit is een artikel uit het NRC-archief Dit artikel is met behulp van geautomatiseerde technieken gedigitaliseerd en voorzien van metadata die de inhoud beschrijven. De resultaten van deze technieken zijn niet altijd volledig correct, we werken aan verbetering. Meer informatie.
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Onderwijs

Een crisis heeft ook iets leuks

Ernst Fuld raakte behoorlijk over zijn toeren toen hij ®en jaar geleden ontslagen werd als schooldirecteur. Dat ontslag vormde het dramatisch hoogtepunt in een loopbaan vol breekpunten. Eerst een muziekstukje, daarna tuinieren, dan weer een priesteropleiding. Fuld, inmiddels weer opgekrabbeld, brak zelfs "iet zijn antroposofische verleden.

Ren van der Velden — Toen Ernst Fuld in maart 1987 te horen kreeg dat hij kon opstappen als directeur v an Warmonderhof, de middelbare school voor biologisch-dynami^he landbouw in het Betuwse Kerk-Avezaath, adviseerde de dokter hem zich ziek te melden. Hij was overspannen. Hij had last Va n slapeloosheid, was snel geïrriteerd en dacht over zichzelf: „Ik kan ook geen moer." Nu staat hij aan het hoofd van

een vestiging van Horticom, een snel groeiend public relations en communicatie adviesbureau voor de land- en tuinbouw met dertien medewerkers in De Lier (Westland). Zijn privé-leven is tegelijkertijd ook ingrijpend gewijzigd. Fuld heeft alleen in de weekeinden nog tijd voor zijn gezin. Daar treft hij nu een vrouw die nooit meer terug wil naar de tijd van voor Fulds crisis, toen zij de meeste beslissingen aan haar man overliet. De overspanning van de directeur heeft zijn vrouw ertoe gebracht zelf meer touwtjes in handen te nemen.

Fuld heeft ook gekapt met de beweging die van kinds af aan bepalend was voor zijn denken, die van de antroposofen. Hij concludeert: „Een crisis is een kenmerkende breuk in een ontwikkeling." De hele loopbaan van de nu 38-jarige Fuld is overigens gekenmerkt door breekpunten waarbij het ontslag als directeur van Warmonderhof een dramatisch hoogtepunt vormt. Hij raakte dan ook goed over zijn toeren. Zijn vrouw haalde hem op advies van de huisarts 's morgens uit bed om te voorkomen dat hij zijn dagritme kwijt zou raken. Hij kon kwaad worden op een onschuldige postbode: „Wat doet die vent hier, laat hem opdonderen." Cellostudie Fuld wilde aanvankelijk musicus worden. Hij studeerde drie jaar cello aan het conservatorium in Amsterdam. Maar hij haakte af

omdat hij bij dat „muziekabattoir de lol in muziek maken verloor" en veel tijd stak in schaken en het woelige studentenleven van eind jaren zestig. Hij besloot vervolgens voor hovenier te gaan studeren, om met gehandicapte kinderen in tuinen te kunnen gaan werken. „Ik had het gevoel dat het eenvoudig is om miljonair te worden maar dat het moeilijk is om iets voor de mensheid te presteren." Tijdens die studie begon hij alvast als beunhaas een hoveniersonderneming waarbij hij met zijn drie losvaste medewerkers vooral eigenaars van dure villa's tot klant had. Toen hij zijn diploma had, zag hij het tuinieren niet meer zitten. Een klant in het villadorp Bosch en Duin had hem tot zijn verbazing al eens toegevoegd: „Fuld, je gelooft toch zelf niet dat je een tuinman bent". Dat geloofde Fuld inderdaad niet en hij besloot in Stuttgart een

Ernst Fuld (foto Freddy Rikken) priesteropleiding te volgen van de met de antroposofische beweging gelieerde Christengemeenschap. Maar toen hij inzag dat hij als priester naar zijn zin te weinig kon doen ten behoeve van sociale vernieuwing, haakte hij af en liep een jaartje mee met een organisatie-psycholoog die hij tijdens een stage ontmoet had. De Warmonderhof zocht in die tijd een leraar die zowel praktijklessen als muziek en maatschappijleer kon doceren. Dat leek Fuld op het lijf geschreven. Hij stortte zich bij die school al snel in de discussies over de sociale idealen en de soms wat andere praktijken zoals die gebruikelijk zijn in de biologisch-dynamische landbouwwereld. Per 1 januari 1984 werd Fuld, na door de meerderheid van de docenten van Warmonderhof hiervoor gekozen te zijn, tot directeur benoemd. Argeloos Hij had een plan, dat hij achteraf als argeloos bestempelt. Hij wilde dat Nederland net als bij de gewone landbouw, ook bij de alternatieve landbouw een „mondiale koploper" zou worden. Daarbij moest Warmonderhof een centrale rol spelen. Hij kreeg warme medewerking van het ministerie van landbouw, maar minder van de docenten van Warmonderhof. Die hadden een eigen traditie waarbij bijvoorbeeld een leraar techniek niet zozeer op zijn kennis over tractoren bekeken werd maar liever werd getest op zijn kennis over antroposofie. „Ik heb gefaald, ik heb het niet voor elkaar gekregen", constateert Fuld. Hij vraagt zich af of hij niet te hard heeft gelopen, te enthousiast is geweest. In ieder geval kreeg hij de meerderheid van de school niet achter zich bij zijn vernieuwingsplannen. Hij begon aan zichzelf te twijfelen en het werd steeds moeilijker voor hem om beslissingen te nemen. Het leidde tot spanningen waarbij Fuld het gevoel had „als de personificatie van alle problemen van de school" te worden beschouwd.

In maart vorig jaar werd na een jaar touwtrekken definitief overeenstemming bereikt over een ontslagregeling. Veel hardlopend, steunend op zijn vrouw - die een inzinking kreeg zodra hij zijn problemen wat de baas werd - kwam Fuld door zijn periode van overspanning heen. Hij ging op zoek naar iets nieuws, kwam in contact met een bureau dat gestrande leidinggevende functionarissen weer op gang helpt en besloot voorlopig zichzelf een strenge discipline op te leggen door zich in hoog tempo kennis over computers eigen te maken. Dat is zo succesvol geweest dat hij nu bij zijn huidige werk veel tijd met computers in de weer is. Hij ging niet op advertenties schrijven, maar volgde het advies op een netwerk van contacten op te zetten. Opbellen, een afspraak zien te maken en een gesprek beginnen, „niet over jezelf, niet over de ander maar over een gemeenschappelijk probleem". Op die manier kan ontdekt worden dat iemand precies de gezochte man voor een functie is. Hij wordt daarmee minder een aangenomen sollicitant dan wel iemand die eindelijk

een probleem binnen een bedrijf komt oplossen waarmee tot dan niemand uit de voeten kon. Aanvankelijk dacht Fuld dat hij een toekomst moest zoeken bij interim-management maar dat leek toen te vaag. Hij bezocht antroposofen met vooraanstaande functies in het bedrijfsleven maar hij voelde zich niet met open armen ontvangen en niemand bood hem een baan die hem beviel. „Ik kan een uiterst kritische tong hebben. Dat kan bij antroposofen niet. Ik heb dan ook meteen de knoop doorgehakt en mijn lidmaatschap van de antroposofische vereniging opgezegd." Zijn huidige functie bij Horticom ontdekte hij door de vele contacten die hij had gelegd. Zijn kennis van de land- en tuinbouw, van computers, zijn ervaring in een leidinggevende functie en als free-lance schrijver van teksten,, maakten dat hij de baan kreeg. Hij zegt nu: „Een crisis heeft ook iets leuks, het is niet allemaal negatief. Er moeten nieuwe bakens worden gevonden, tenslotte kom je er met andere eigenschappen lit."