Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Economie

Beurs manipulaties

E. Damen

Er zijn in Nederland iets meer dan vijfduizend mensen lid van een beleggingsclub. De meer officiële naam is beleggingsstudieclub. Daar zijn er vierhonderd van die zijn aangesloten bij een centrale in Den Haag. Een opmer. kelijk groot aantal huisvrouwen ii lid van zo'n club en de motieven lopen nogal uiteen. Hoewel het profijtelijk beleggen van besparingen voorop staat, zit er tevens een spel-element in die motieven en ook wel een gezelligheidselement. Hoewel er beleggingsclubs zijn, die worden geleid door een lid dat over een ruime mate van kennis en informatie beschikt, komt het vooral in de provincie voor dat een hoge functionaris van een plaatselijk bankkantoor de club actief bijstaat, hetgeen ook het zakenvolume van die bank in de effectensfeer ten goede komt. Tijdens de recente hausse-jaren zat er begrijpelijkerwijs nogal wat groei in de beleggingsclubs en was iedereen tamelijk tevreden en enthousiast. De laatste tijd zijn er evenwel geluiden te horen, dat veel van deze kleine beleggers zich niet helemaal op hun gemak voelen. Het langzame conjuncturele herstel is daar debet aan. Daarnaast bestaat echter ook het gevoel dat er buiten deze kleine beleggers om manipulaties plaatsvinden, waarvan ze de dupe (kunnen) worden. Dat is onvermijdelijk door de beursaffaires in Amerika en in Engeland waarbij al ettelijke koppen rolden. Maar daar zijn inmiddels de monetaire manipulaties ten aanzien van wisselkoersen en rente bijgekomen. Deze maand werden eerst de koersen aangepast in het kader van het Europees Monetair Stelsel en daarna, min of meer in het kielzog ervan, werd het Westduitse disconto verlaagd. Dollardruk Duidelijk is in ieder geval dat het merendeel van de onverwachte fluctuaties op de geld- en kapitaalmarkt te maken heeft met de daling van de Amerikaanse dollar. De koersval van de dollar mag dan hebben geleid tot een sterke stijging van de aandelenkoersen in New York, maar het netto resultaat in de nationale valuta valt tegen. Dat geldt zowel voor de vermogenswaarde als voor het uitgekeerde rendement. Bovendien tekent zich in steeds sterkere mate een kapitaalverplaatsing af, doordat Europese (ook Nederlandse) ondernemingen meer en meer direct door deelnemingen of zelfs complete overnemingen in het Amerikaanse bedrijfsleven actief zijn. Op die manier behouden ze dan een markt die voor de Europese export te bezwaarlijk is geworden of wellicht binnenkort wordt. Maar hoewel de concerns op die manier qua volume steeds groeien, wordt hun Europese expansie beslist niet gestimuleerd. Wat zowel voor de werkgelegenheid al* voor hun rentabiliteit gevolgen moet hebben. Dat geeft dan weer een minder gunstige ontwikkeling van de aandelen van de Europese moedermaatschappijen, die in de portefeuilles van de beleggingsstudieclubs zitten. Toen in de jaren vijftig de dollart schaars en duur waren, zijn veel Amerikaanse ondernemingen in Europa actief geworden. Daardoor is destijds hier de economische activiteit opgetuigd ten kotte van de Amerikaanse en nu valt niet uit te sluiten dat het omgekeerde gaat gebeuren met behulp van monetair beleid waarop Amerikaanse politici en ambtelijke instanties aandringen. Bij de krachtige multinationals zijn dat soort effecten nog niet V> duidelijk te merken (Philips is een uitzondering), maar bij voornamelijk kleinere en vaak pas kort geleden ter beurze genoteerde bedrijven waren er al de nodige voorbeelden van koersdalingen, die geen aanbeveling vormen voor het beleggen in aandelen. Een van de meest spectaculaire voorbeelden van dergelijke dramatiek waren in de Bondsrepubliek de aandelen Puma, het bedrijf voor sportartikelen dat ond* r andere Boris Becker sponsort. 0* stukken werden ingevoerd op 31° mark en omdat Boris Becker zo goed tenniste, stegen ze in zeer korte tijd tot 1.480, in hoge mate door aankopen van kleine beleggers, hoewel de instituten en de banken zich ook niet onbetuigd lieten. Nu is gebleken dat Puma in Amerika grote verliezen heeft gelede) 1 en dat er voorlopig geen uitzicht is op dividend. Prompt zakte de koers. Puma is inmiddels gedaaj d tot 460 mark. Een reorganisatie aan de gang.