Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Human interest

OP STAP

H. Besselaarbaarste van alle. Dit wil zeggen, dat hij de pakken slaag kreeg die de kroonprins eigenlijk verdiende.

H. Besselaar

baarste van alle. Zowat vijftig jaar geleden werd het door de adellijke familie Tollemache (spreek uit: Tommeetsj) aan 'National Trust' geschonken en deze instelling droeg het aan de staat over, die het beheer erover aan het Victoria & Albert Museum gaf. Ham House werd in het begin van de 17de eeuw gebouwd door John Ramsay, een gunsteling van koning Jacobus I (uit dankbaarheid voor het verijdelen van een samenzwering). Na Ramsay's dood in 1626 werd Ham House eigendom van William Murray, graaf van Dyart,

die in zijn jeugd de zonderlinge rol van whipping boy vervulde, toen koning Karei I nog kroonprins was. Dit wil zeggen, dat hij de pakken slaag kreeg die de kroonprins eigenlijk verdiende. Andere tijden, andere zeden... Wonderlijke snuiter Vervolgens werd het paleisje de residentie van Dysarts dochter Elisabeth, die huwde met baron Tollemache en (na diens dood) met graaf John van Lauderdale. Laatstgenoemde

moet een wonderlijke snuiter geweest zijn, die van alles en nog wat deed om bij de koning (toen Karei II) in de gunst te komen. Een voorbeeld: toen onze Michiel de Ruyter de Britse vloot bij Chatham had vernietigd, moet Lauderdale — in petticoat gehuld — een mallotig rondedansje hebben uitgevoerd om de vorst wat op te monteren. In 1672 werd deze zonderling tot hertog verheven, hetgeen waarschijnlijk aan zijn charmante gemalin te danken was. Zij had het namelijk in Ham House voor 't zeggen, en dit is heel duidelijk te zien aan haar staatsieportret: één en al kokette glorie. In de jaren '70 van de 17de eeuw werd Ham House verbouwd en uitbundig versierd door Nederlandse ambachtslieden, zoals blijkt uit de bewaard gebleven correspondentie van de Lauderdales. Er is nog een brief, waarin sprake is van German artists die 'erg hun best deden en voldoende Engels verstonden om aan alle verlangens en voorschriften van de Ham House-bewoners te voldoen.' German: Germaans, maar dat was een gewone Engelse vergissing, want de Britten wisten stellig wel dat kunstenaars als Willem van de Velde jr., Dirck van den Bergen, Abraham Janszn. Begeyn en Thomas Wyck met zoon Jan echte Nederlanders waren. Toen onze stadhouder Willem III koning van Engeland werd en in Brixton aan land ging, gaf hij ex-koning James de raad, zich rustig op Ham House terug te trekken, maar deze vond dit paleis te koud en... te kaal. Dit laatste klopte zeker, want de schone lady Lauderdale had heel veel moois meegenomenn toen zij, weduwe geworden, in Frankrijk ging wonen. Haar nageslacht moest alle luxe ontberen. Geen staatsiezetels meer maar simpele stoeltjes, geen zilveren kachelpoken maar ijzeren spullen. De laatste Tollemache van Dysart woonde er als een kluizenaar tot 1935. National Trust en Victoria & Albert Museum hebben van Ham House een paleis van louter schoonheid gemaakt, in oude stijl heringericht. Er is ontzaglijk veel moois en interessants te zien aan meubels, schilderijen, staatsietrappen, wandtapijten, uurwerken. Veel ook dat ons, Nederlanders, bijzonder aanspreekt: zoals de zeeschilderijen van Willem van de Velde jr., gesigneerd London 1673 , een landschap van A. Bega (afkorting van Abraham Jansz. Begeyn), werken van Jan Wyck en Henry Danckerts, Frans Snyders, Dirck van den Bergen e.a. — alles 17de-eeuws. Maar tot de prachtigste bezienswaardigheden mogen toch de fantastische lederen behangsels worden gerekend, goudgeel gekleurde dromen van bloemen en vruchten en zeedieren. Je komt er niet op uitgekeken en... op uitgefotografeerd; dit hebben wij dan ook gedaan. En nu, tussen kerst en nieuwjaar, kwamen de filmpjes weer eens tevoorschijn om tegen het licht te worden gehouden en bewonderd, niet zonder een gevoel van dankbaarheid dat wij toen, alweer een jaar of vijftien geleden, de camera bij ons droegen op dat uitstapje samen met onze Londense vrienden naar dat heerlijke Ham House achter het Richmond Park.