Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Verkiezingen

Cory: Beheksing door Marcos gebroken Voorsprong Aquino op Marcos ondanks fraude en intimidatie

Door onze correspondent KAREL VAN WOLFEREN MAN I LA, 8 febr. - Ondanks zware fraude, intimidatie en ontzegging van het stemrecht aan een belangrijk segment van de kiezers heeft in de informele tellingen Corazon Aquino een grote voorsprong op president Marcos. Omstreeks het midddaguur gaf de 'quick counf-operatie van Namfrel aan dat de president blijkens het resultaat uit 15 procent van de kiesdistricten achteroploopt met 1,6 miljoen tegen 2,2 miljoen stemmen.

„Cory" heeft vanochtend vroeg verklaard dat „de beheksing door Marcos is gebroken" en „de mythe van zijn onoverwinnelijke machine verpletterd" is. Zij zei dat niets haar overwinning meer kon wegnemen. Het is echter zo goed als zeker dat Marcos zich aan de macht zal blijven vastklampen. De hem loyale media presenteren het resultaat van de gisteren gehouden verkiezingen als een grote overwinning voor hem. Officieren van de hervormingsbeweging in de Filippijnse krijgsmacht voorzien massale burgeronlusten wanneer bekend wordt dat hoewel Cory met de stembiljetten heeft gewonnen, Marcos zal winnen met het tellen ervan. Een vrijwillige burgerwacht van honderdduizenden mensen heeft gisteren en de afgelopen nacht het stelen, het verwisselen, en het openbreken van stembussen althans in het hoofdstedelijke gebied tot een minimum kunnen beperken. Op het stadhuisplein van de deelstad Makati in Metro Manila werden de stembussen over de hoofden van een juichende massa van enkele duizenden kiezers in veiligheid gebracht. In het door oproerpolitie met schilden afgeschermde stadhuis van Pasay City werden de stembussen bewaakt door biddende en Ave

Maria-zingende nonnen. Een opstandige massa buiten het stad•huis die om beurten het volkslied en een lied van bevrijding zong waakte over het veilig arriveren van groepen burgers uit de kieslokalen die de stembussen met hun lichamen beschermden. Een met bamboe-fakkels uitgeruste menigte voor het stadhuis van Mandaluyong was buiten zichzelf van vreugde en zong voortdurend „Coo-riee!, Coo-riee!, Coo-riee!" terwijl glunderende vrijwilligers binnen zichzelf feliciteerden drie gestolen stembussen uit een kanaal gevist te hebben. Overal in Manila en in andere delen van de archipel vanwaar berichten binnenkomen zitten mensen op stembussen. De zender van de katholeke kerk, Radio Veritas, zond tussen de zegevierende tellingsresultaten de hele nacht oproepen uit voor nieuwe vrijwilligers om uitgeputte stembusbewakers af te lossen. Vanaf 's ochtends vroeg kwamen gisteren vanuit het hele land voortdurend berichten binnen over grootschalige fraude en geweldpleging tegen vrijwilligers van de Namfrel, de burgerorganisatie belast met toezicht op de eerlijkheid van de verkiezingen. In het overgrote deel van de kieslokalen die ik in Metrop Manila bezocht lagen de bewijzen van

fraude en intimidatie voor het oprapen. Een aantal collega's die andere kieslokalen in het hoofdstedelijke gebied en de omliggende provincies aandeden bevestigen de intimidatie en een patroon van fraude waarbij ontzegging van het stemrecht overheerste. Veel kiesgerechtigden ontdekten dat hun namen niet op de lijsten van de kieslokalen voorkwamen en vrijwel nergens waren functionarissen van de Comelec, belast met het formele toezicht op het verkiezingsproces, voor handen om de klachten in ontvangst te nemen. In een school met tientallen kieslokalen in de gemeente Montin Lupa werd mij verteld dat de namen van ongeveer een derde van de jarenlang aldaar ingeschreven kiezers op de lijsten ontbraken. Namfrel-vrijwilligers wisten dat achter de school een vergadering had plaatsgevonden van zogenaamde „vliegende kiezers" die stemmen in naam van gefingeerde kiezers die wel op de lijsten voorkomen. In een hoek van de binnenplaats van dezelfde school vond het kopen van stemmen plaats. Volgens een beproefd systeem dat Lansadera wordt genoemd waarbij de omgekochte kiezer zijn lege stembiljet inwisselt voor een dat al is ingevuld met „Marcos-Tolentino".

Pag. 4: Vervolg

Verkiezingen in de Filippijnen staan bol van de fraude

Vervolg van pagina 1:

In de kieslokalen van Pasay City, Makati, en Mandaluyong die ik bezocht waren veel kieslijsten verwisseld of zoek geraakt en praktisch altijd onvolledig. Onze chauffeur die ook wilde stemmen gaf er na een uur zoeken naar zijn naam de brui aan. De meeste kiezers in genoemde gemeenten en elders werden gedwongen om drie uur of meer in de rij te staan, vaak onder een hete zon. In San Antonio te Makati kwamen volgens bedroefde inwoners meer dan de helft van de kiezers tevergeefs naar de kieslokalen. Op een binnenplaatsje van een school hief een handenklappend koor van verontwaardigde huisvrouwen een cadens aan ( ,Wij willen stemmen!" en „Geef ons onze namen!" Een oude man zei dat in zijn district „The electionday" alreeds „All saints day" bekend staat daar de doden in groten getale waren opgestaan om te stemmen. Hij doelde op de vele namen van overleden buurtgenoten op de lijsten, waarachter vliegende kiezers hun vingerafdrukken plaatsten. Pandemonium Heel anders dan bij de wat het stemmen betrof ordelijke parlementsverkiezingen van 1984 was het op veel plaatsen een pandemonium wegens de naar hun naam zoekende menigten. Hierdoor werd ook het volstoppen van stembussen met valse kiesbiljetten vergemakkelijkt. Een Namfrel-coördinator in Mandaylong liet mij een opeengepakt stapeltje valse kiesbiljetten zien dat een van haar vrijwilligers uit de handen van een onbekende man had gegrist op het moment dat hij een stembus openbrak. In een kiesdistrict in de provincie Pampanga was een dorpsfunctionaris gisteren al om tien uur 's ochtends begonnen met tellen van de kiesformulieren. Legeronderdelen hebben

gezorgd voor massa's met „Marcos" ingevulde kiesbiljetten zonder dat iemand kon protesteren tegen de ontbrekende registratie en vingerafdrukken. In een van de Montinlupa-scholen met vele kieslokalen die ik bezocht ontstond paniek onder een honderdtal kiezers na een korte bokspartij tussen een Namfrelvrijwilliger en een overheidsfunctionaris. Laatstgenoemde, die de vechtpartij was begonnen zei dat hij door het stadhuis was uitgestuurd „om orde te handhaven" (ontoelaatbaar volgens de kieswet) en ontdekt had dat er teveel Namfrel-vrijwilligers in één kieslokaal verbleven. Berichten over veel ernstiger mishandeling van Namfrel-vrijwilligers worden continu door Radio Veritas uitgezonden. Een Namfrel-vrijwilliger in Roxas Ci£y in de provincie Capiz, werd zittend op een stembus doodgeschoten. Tientallen Namfrel-vrijwilligers zijn door aftuiging ernstig gewond geraakt en enkelen worden vermist.In totaal zijn in verband met de verkiezingen gisteren alleen 27 mensen gedood wat het totaal op 75 brengt sinds het begin van de campagne. Obstructie In veel delen van het land zijn Namfrel-vrijwilligers niet tot de kieslokalen toegelaten. Op andere plaatsen, ook in Metro Manila, werden zij zowel als de controleurs van de Unido-oppositiepartij verwijderd uit de kieslokalen voordat het tellen begon. Soms ging dit gepaard met geweld en geweerschoten in de lucht. Voordien waren uit Makati, de stad met het grootste zakendistrict van Metro Manila, en meerdere plaatsen buiten het hoofdstedelijke gebied Namfrel-vrijwilligers teruggetrokken wegens bedreiging en algehele obstructie van hun taak. Onder andere in Concepcion in de provincie Tarlac, de geboorteplaats

van de vermoorde echtgenoot van Aquino, heeft de Namfrel een falen van de verkiezingen verklaard. De voorzitter van de Namfrel, José Concepcion, vertelde mij vanmorgen dat op basis van de gegevens die hij nu in handen heeft in ongeveer een kwart van alle kiesdistricten geen controle door de Namfrel mogelijk is. In vijf provincies hebben zijn vrijwilligers niets kunnen doen. In een kieslokaal van de San Antonio-lagere school dat ik bezocht tijdens de telling van de kiesbiljetten bleek dat Aquino mét éen raarge van drie tegen één van Maroos had gewonnen. Dit ondanks het feit dat maar 97 van de 289 zich daar aanmeldende kiesgerechtigden hun stem hadden kunnen uitbrengen. Uit gesprekken met teleurgestelde Filippino's die onverrichterzake waren gekomen bleek dat de ontneming van het kiesrecht het ernstigst was in wijken waaruit door de regering gehouden verkiezingsonderzoeken een overweldigende voorkeur voor Aquino was gebleken. Niettemin toonden de eerste uitslagen, die wegens de snelle afhandeling van het tellen ook het eerlijkst mogen worden geacht, een voorsprong voor Aquino van twee of drie tegen éé voor Marcos. De aanvankelijke tendens wijst dus op een overweldigende stembusoverwinning voor mevrouw Aquino, die overigens geheel in lijn is met de uitbundige geestdrift waarmee zij overal in het land is begroet.Het is nu evenwel al overduidelijk dat de officiële telling door de president en de zijnen een volslagen ander beeld zal geven. De impromptu om vier uur vanochtend gehouden persconferentie van de vice-minister van informatie Ronaldo Puno om te reageren op de naar zijn mening zorgwekkende, opuiende, en schandalige claims van Aquino laat ook geen twijfel bestaan. Het

„Coo-riee!, Coo-riee!" is nauwelijks denkbaar dat eti Marcos die in de ogen van talloa Filippino's met wie ik gistere: 0 sprak de smerigste verkiezinge van zijn carrière hield, nu za j stoppen. Momenteel beweren i ' media die in handen van de regt ring zijn dat Marcos een voo sprong heeft met 55 procent v$i de stemmen. De „Coo-riee!, Coo-riee!" ra pende menigten buiten de dri stadhuizen die ik gisternacht lx zocht gaven de indruk te gelove: dat Cory echt zal gaan winnen De namfrel-tellingen onderste» nen deze verwachting. José Con cepcion vertelde mij vanochtenc dat hij onder druk staat om zijl quick count-centrum te sluiten'ol zijn „misleidende" tellen te sta ' cen - si Een welgestelde dame, gecotfronteerd met de mogelijkheii dat Cory alsnog gaat verliezen, zei gisternacht dat de enige ma 1 nier om bloedvergieten te voorkomen een staking van alÜ Filippino's is, „voor een dag, ec week, een maand, zolang het no dig is om ons van deze satan tt verlossen". Een oude gerimpelde : vrouw in Mandaluyong verzekerde ons in naam van de omstanders die niet konden stemmen dat ,,w' Cory zullen volgen, waar zij maar naar toe leidt!" Een gepi sioneerde bankier op het stad' plein van Makati twijfelde er nj aan dat de duizenden om heen dat ook zouden doen. is tijd geworden", hoort men ui vele monden. Wat ik ook gistere overal binnen en buiten de ki$$ kalen opnieuw hoorde is dat he bij het falen van deze verkieiitgen anders zal zijn dan bij de vorige keren. Dat na ontvlammng van de woede, die woede niet tos maar zal wegsmelten. Dat er M keer genoeg Filippino's bereid zullen zijn om te vechten.

Een gewapende Marcos-aanhanger loopt heen en weer buiten een kieslokaal in het Filippijnse dorp Minane. Samen met anderen stal hij gisteren een aantal stembussen. (Foto AP)