Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Milieu en natuur

Zimbabwe: naam van oude Afrikaanse beschaving

GENÉVE, okt. - De naam „Zimbabwe" die de Rhodesische nationalisten voor hun land hebben gekozen is al 1600 jaar oud. Archeologen hebben vastgesteld dat de heuvel Zimbabwe, die een kleine dertig kilometer ten zuidoosten van het Ford Victoria ligt, voor het eerst bewoond moet zijn geweest door Bantoes in de derde eeuw van onze jaartelling. Op de heuvel hebben granieten muren, woningen, een tempel en andere monumentale gebouwen gestaan maar daarvan zijn nu alleen nog maar ruines over. Wat er in de zes, zeven eeuwen na de derde eeuw op die plaats is gebeurd, is niet bekend. Elders in het land en ook in het aangrenzende Zuid-Afrika en Botswana zijn overblijfselen van granieten bouwwerken gevonden. Maar geen ervan zo indrukwekkend als wat op de heuvel Zimbabwe is aangetroffen. Het woord „Zimbabwe" is waarschijnlijk afkomstig uit de taal van de Shonastam, waarin de begrippen ..dwimba

woye" en „dzimbahwe" voorkomen die respectievelijk „vereerd" en „huizen van steen" betekenen. In de oudheid bezaten de meeste opperhoofden van de Shona's hun „dzimbahwe" waar men bijeenkwam om zich in verbinding te stellen met de geesten van voorouders. In en onder de ruines van Zimbabwe zijn stenen vogels gevonden die vermoedelijk nagedachtenissen waren aan overleden stamhoofden. Men kan ze thans terugvinden in musea in Salisbury, Bulawajo, Kaapstad en Berlijn. Over de oorsprong van het oude Zimbabwe begonnen de geschillen van mening nadat de Britten, ongeveer een eeuw geleden, naar het huidige Rhodesië waren gekomen. De blanken waren van oordeel dat de granieten bouwwerken nooit gemaakt konden zijn door zwarten die zij beschouwden als achterlijk en ongeschoold. Deze theorie nam vastere vormen aan in het zuiden van Afrika waar men zei dat de Bantoes pas in zuidelijk

r Afrika waren komen opdagen nadat de voorvaderen van de kolonisten onder leiding van de Nederlander Jan van Riebeeck bij Kaap de Goede Hoop, in 1652, aan land waren gegaan. Maar door 20ste-eeuwse onderzoekers is met zekerheid vastgesteld dat de overblijfselen op de heuvel Zimbabwe vele eeuwen oud zijn en dat voorwerpen en ornamenten in de vorm van vogels en menselijke figuren zijn ingevoerd uit de Oriënt en Arabische landen. Er bestaat nog wel onzekerheid over de vraag of Zimbabwe oorspronkelijk een fort of een godsdienstig of handelscentrum was op een kruispunt van handelswegen die leidden van het huidige Rhodesië naar de Indische oceaan. Zimbabwe zou kunnen zijn verlaten omdat of de handelstoestand was veranderd of dat de mensen weggetrokken waren op zoek naar verre en meer vruchtbare gebieden. (AP)