Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Religie

Mozambique brengt priesters conflict met hiërarchie

door EMMY VAN OVEREEMï 'iqu e tus S p r eekt in Mozambique dan ook nog steeds fc . iê taal der zwarten wordt er door de blanken uge^ L .

door EMMY VAN OVEREEM

ï '< de rooms-katholieke kerk reizen P rl ! st n i ieder die het wil horen op te roepen tot de lauwheid van hun kerkelijke leiders. Opteg en j j eeuwe n Portugese missie in Mozambique va " \ l0 pen dat de rooms-katholieke kerk in Mo/' " „Li leden verliest". >iqu e tus S p r eekt in Mozambique dan ook nog steeds fc . iê taal der zwarten wordt er door de blanken uge^ L . aa |" genoemd, en de kardinaal-aartsbisschop I fcistad LourenQO Marqués zei onlangs tegen zijn Jde 1,00 Als dit land onafhankelijk wordt, ga ik terug T^'tugal Ik 13611 * n eerste pl aats Portugees en dan liristen"

1 «oure en Vicente Bef 5 : e wee Spaanse pnesfe materiaal hebben aanP voor het befaamde P r ;., ie - van Adrian HasF£ d«e week in Nederr l zijn volgens de preKSrenco Marquez ,teren ..communistische ■ Zij geloven dat _ bekeritigs- en beschaAeid te niet gaan: „Als onafhankelijk is Lun zal J»9-5 P ct van de Enchte Westerse cultuur ilên" Rome i Iran JLrlanders. voor wie het ver Co bed gebeurt, zeggen d&n Tvoor zijn raap een oplosf zoekend : „Waarom doen „iet daadwerkelijk mee L be '.tijdingsbeweg i tig, het B of stichten jullie niet, , fl Rome. een zwarte kerk?" j», glimlachen Moure en fetier. „vechten is onze roeIjjet." Ze hebben wel, ook lieiders, in de door de guer[y,-rijde gebieden gewerkt, tonder geweer. En dat er ifjrt christendom moet ko|daar zijn zij van overtuigd. Ilr.de is alleen dat de herworden christelijke Afrii naar het Frelimo vluch_M de zich nog mindering voelende katholieke Ken rondom de missionaris Wijven, in heilig respect alles wat Portugees is. Jtsters als Moure en Berenbreken met hun alternatieliderwijs in het geheim dat tt af en proberen de negers [afhankelijkheidsgedachte bij iïngen. „We hebben een ingeestelijkheid nodig", zei fan de Spaanse priesters deteek tot de journalisten, de zwarte priesters woropgeleid door Portugese je" par waarom dan niet" los IRome beginnen, zonder seminariepriesters?"

Die vraag is voor Moure en Berenguer te irreëel. Zij komen uit een kerkelijk klimaat waarin de gehoorzaamheid tegen alle verstand in, toch nog een deugd is: God zal het offer van het menselijk inzicht vruchtbaar maken. Verhinderd Zij zijn vrijheidsstrijders die door onzichtbare banden met hun kerkorganisatie verhinderd worden om werkelijk „zwart met de zwarten" te zijn. Vechters tegen de leiding van hun kerkgenootschap, die ze tegelijkertijd tegen alle logica in trouw blijven, met het bewust erkende risico dat daardoor ook de goede neerslag van vijf eeuwen missiewerk en van hun eigen arbeid verloren gaat. Moure en Berenguer zitten in een hopeloze situatie. Ze hebben nog niet de uitweg gekozen die zwarte Afrikanen in voormalige Franse en Belgische kolonies hebben genomen. Daar bloeit een soort Pinksterbewegingen zonder hiërarchie, die los staan van Rome, maar zich deel van de katholieke kerk voelen. Maar bisschoppen in die koloniale gebieden hebben dan ook nooit gezegd wat de hierboven vermelde kardinaal in Lourenco Marquez wel zei: eerst Portugees, en dan pas christen ... Aandacht Dank zij de komkommertijd en dank zij het vooroplopen van de Londense Tirnes krijgen de Spaanse missionarissen nu eindelijk de aandacht die zij verdienen. Want Vicente Berenguer en Julio Moure leuren al drie jaar mei hun schokkende verhalen. In november 1971 wilde het Spaanse tijdschrift Hechos v Dichos ten, slotte een artikel van hun hand opnemen. Een voorbeeld dat in 1972 twee keer

werd gevolgd door het Spaanse blad Vida Nueva. Nederlandse missionarissen waren al lang op de hoogte van de Afrikanermoord die in de Portugese koloniale gebieden onder roomse vlag wordt gepleegd. Maar nu pas dringen de noodkreten uit Mozambique tot het grote publiek door. Woensdag zaten de twee paters in het Haagse Nieuwspoort de beroepsvragers te beantwoorden zonder het achterste van hun tong te laten zien. Zeventien paters van Burgos, leden van de Spaanse congregatie waartoe ook zij behoren, zitten namelijk in Mozambique, onder scherp toezicht van de geheime dienst. Te felle actie tegen het Portugees bewind zou die zeventien uitwijzing of zelfs de kop kunnen kosten. Twee missionarissen, de Spanjaarden Alfonso Valverde en , Martin Hernandez, zitten al negentien maanden in het concentratiekamp Machava opgesloten, wachtend op overbrenging naar Lissabon waar zij in september voor de krijgsraad moeten verschijnen. Slachtoffer Moure is zelf bijna het slachtoffer geworden van represaillemaatregelen Van Portugese zijde. Zijn onthullingen over de slavernij die blanke boeren in Susudenga bedrijven, hadden hem het leven gekost als het plan van enkele Portugezen om voor de loslippige missionaris een mooi dodelijk ongeluk ensceneren, niet bijtijds was uitgelekt. Moure zou er — na zijn acties in West-Europa nu minder goed afkomen in Mozambique, maar officieel is hij niet ongewenst verklaard, zoals zijn collega Berenguer, die van Caetano's regime tijdens een vakantie in Spanje bericht kreeg zich niet meer in zijn missiegebied te vertonen. Berenguer en Moure zijn na hun bezoek aan ons land door' gereisd naar België en gaan daarna naar West-Duitsland en Engeland. „Wij willen getuigen van de moord die christelijk Portugal pleegt op volk en cultuur van zwart Mozambique."

Mozambique is bezaaid met „concentratiekampen" waarin de zwarte bevolking „voor haar eigen veiligheid" wordt opgesloten. Wie buiten deze „aldeamentos" wordt aangetroffen, wordt geacht te behoren tot de bevrijdingsbeweging Frelimo. Portugal verstoort met deze concentratiekampen, waarin zich nu al 1' , miljoen zwarten bevinden, het economische en culturele leven van Mozambique.