Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Defensie

VS wil concessies Israël bij Suezkanaal

WASHINGTON , 17 juli r\ De Verenigde Staten zul,]n hun leveringen van .phantom-straaljagers aan Ilsraël slechts hervatten als de Israëlische regering ermee instemt, haar troepen van de oostelijke oever van et Suez-kanaal terug te trekken teneinde het bereiken van een voorlopig akkoord met Egypte te vergemakkelijken. In officiële Amerikaanse kringen wordt de diplomatieke situatie aldus samengevat op het tijdstip dat president Nixon moet beslissen of onderminister Sisco van buitenlandse zaken al of niet naar Tel Aviv zal gaan om een nieuwe Amerikaanse bemiddelingspoging te ondernemen voor het her°P enen van h et Suezkanaal. Algemeen wordt verwacht dat S.isco volgende week naar Israël zal gaan en dat hij. naargelang > resultaten van dit bezoek, ^*v >ar Kaïro zou bunnen reizen uruJJJuorens naar Washington terug te keren. De nieuwe missie-Sisco, die b.edoeld is om te tonen dat de V.S. op diplomatiek gebied het initiatief in het Midden-Oosten behouden, is al twee weken vertraagd door de aandrang van de Israëliërs om de leveringen van Phantoms, die vorige maand onVerbroken werden, voort te zet"ten. Terwijl de regering-Nixon aarzelt. hebben Tel Aviv en de proIsraëlische kringen in Washington een intensieve psychologische campagne gevoerd over de gevaren van het pitblijven van militaire steun. Ye jongste episode in deze campagne was de Verklaring van senator Henry Jackson, die altijd zeer goed wordt ingelicht door het Pentagon, dat het totaal aantal Russische supersonische vliegtuigen in Egypte, Syrië en Irak .tegen ^ ® loopt. Dit heeft het mirrjsterie van buitenlandse ;aken genoopt eraan te herinneren dat :1e V.S. steeds vastbesloten zijn machtsevenwicht te handhazetten; het heeft echter tevens Ifce invloed van de Russische le' ,,erin g en aan Egypte op het machtsevenwicht als onbeduivoorgesteld. In feite is uitsluitend in het imD§.'Pel de hervatting van de levering van Phantoms: het duidelijkste en doelmatigste symbool van de solidariteit van de V.S. "jegens Israël, dat over 76 operai en hun leveranties van milimaterieel aan Israël voort te

tieve Phantoms zou beschikken. Alle andere militaire leveranties. waaronder transport- en herkenningsvliegtuigen, gaan door binnen de grens van het krediet van 500 miljoen dollar dat vorig jaar aan Israël werd verleend, en de ongeveer 300 miljoen dollar die de regeringNixon dit jaar aan het Congres heeft gevraagd. Israël heeft de V.S. verzocht .minstens twee Phantoms per maand 1 te leveren om het machtsevenwicht in de lucht te handhaven. Washington, zo is uit welingelichte kring vernomen, is slechts bereid aan dit verzoek te voldoen, als de regering-Meir het Amerikaanse diplomatieke initiatief voor het heropenen van het Suezkanaal vergemakkelijkt door „een gebaar" te maken dat Sisco als Israëlische concessie aan Kaïro kan aanbieden. Op het ministerie van buitenlandse zaken in Washington verklaart men dat de besprekingen die de Amerikaanse diplomaten Michael Sterner en Donald Bergus in de afgelopen weken in Kaïro hebben gevoerd bevestigd hebben dat president Sadat voortzetting van de Amerikaanse bemiddelingspoging wil, maar ook dat het Egyptische staatshoofd ongeduldig is omdat hij nog geen resultaten van de bemiddeling heeft gezien. De formele aanvaarding door Israël van een terugtrekking van zijn troepen van de oostelijke kanaaloever volgens de bepalingen van een gedeeltelijk akkoord zou een voldoende gebaar zijn om de V.S. hun rol van „oprecht bemiddelaar" te kunnen laten voortzetten. VN-troepen Egypte kan in geen geval het stationeren van VN-troepen op „bestandslijnen" die zijn gebied zouden verdelen aanvaarden, zoals werd voorgesteld in het plan dat de Amerikaanse diplomaat Bergus op 23 mei in Kaïro voorlegde. Het heeft zich daarentegen verscheidene keren akkoord verklaard met het stationeren van VN-troepen in het Midden-Oosten om de vrede te bewaren, als Israël eenmaal alle bezette gebieden definitief zou hebben ontruimd. De Egyptische minister van buitenlandse zaken. Riad. heeft dit op een persconferentie aan het slot van zijn officiële bezoek aan Joegoslavië meegedeeld. De Israëliërs, aldus Riad. spreken thans over bestandslijnen door de Sinaï, hetgeen eenvoudig wil zeggen dat zij een deel van ons grondgebied bezet zouden houden. Het is voor dit geval dat zij de aanwezigheid van VN-troepen vragen, teneinde hyn bezetting van onze gebieden te beschermen."