Knokken over prijs van pillen

De geneesmiddelensector is volop in beweging. Het prijzensysteem is verrot. Minister Klink wil af van de bonussen die apothekers krijgen, en hij wil ze voor hun extra service belonen.

En weer waren de geneesmiddelen in het nieuws. Gisteren kwam de Raad voor de Volksgezondheid & Zorg (RVZ) met een kritisch advies over de onwenselijke invloed van de farmaceutische industrie op artsen en patiënten, bij het voorschrijven van medicijnen.

Het rommelt in de geneesmiddelensector. Niet alleen medicijnfabrikanten hebben invloed, ook verzekeraars eisen zeggenschap. Apothekers en geneesmiddelenfabrikanten voeren een vergeefse strijd met zorgverzekeraars over de vergoeding van medicijnen. Zorgverzekeraars Uvit, Agis, CZ, Menzis en De Friesland Zorgverzekeraar besloten in juni 2008 duurdere varianten van medicijnen met dezelfde werking niet langer te vergoeden. Ze wisten extreme prijsdalingen te forceren. Veel gebruikers van farmaceutica (zoals bloeddruk- en anticonceptiemiddelen) moesten door dit zogeheten preferentiebeleid van verzekeraars overstappen naar een goedkoper merk. Ze kregen hun geneesmiddel in een andere verpakking, soms met een andere toediening, wel met dezelfde werkzame stof.

Hierdoor zal jaarlijks 400 miljoen euro worden bespaard, schrijft de RVZ in het net verschenen rapport over de sector. Goed nieuws voor de premiebetaler, die deze besparing uiteindelijk terugziet in een premiedaling. Maar niet altijd goed nieuws voor patiënten. Vooral (oudere) chronisch zieken die meer pillen per dag moeten slikken, ondervinden hinder van de medicijnwisseling.

„Sommige medicijnen zijn wel gelijk in werking, maar de deelbaarheid van het medicijn is onpraktisch en onuitvoerbaar voor mij vanwege de handicap”, stelt een patiënt in een meldactie van de Patiëntenfederatie. Een ander zegt: „Bij langdurig gebruik is het niet altijd prettig om te veranderen, omdat mijn lichaam gewend is aan dit medicijn. Ook al zegt de apotheek dat de stofnaam hetzelfde is. Ik denk dat het ook een beetje een psychisch effect heeft.”

De beroepsorganisatie van apothekers KNMP is laaiend over het eenzijdige optreden van zorgverzekeraars. Uit protest weigeren sommige apothekers bepaalde goedkope medicijnmerken te verstrekken. Daardoor moeten patiënten naar hun medicijn op zoek. Apothekers zijn bang belangrijke inkomsten te verliezen. Zij krijgen al jaren flinke kortingen op medicijnen die ze inkopen bij farmaceutische industrie. Wanneer apothekers de medicijnen aan hun patiënten afleveren, declareren ze echter het volledige bedrag bij de zorgverzekeraar. Met de kortingen dekken zij hun praktijkkosten. Dat is volgens hen nodig omdat de vergoeding die de apothekers voor elk recept van de overheid krijgen (de receptregelvergoeding) ontoereikend is.

Het Nederlandse prijssysteem van geneesmiddelen is door en door rot, zeggen steeds meer mensen. Het tv-programma Radar berekende onlangs dat de consument de afgelopen vijftien jaar drie miljard euro te veel heeft betaald voor medicijnen. Dat bedrag komt volgens verzekeraars zelf uit op ministens vijf miljard. Het is geld dat apothekers in hun zak hebben gestoken. Minister Klink (Volksgezondheid, CDA) en de Tweede Kamer willen vanaf 2011 geen kortingen en bonussen meer.

Omdat verzekeraars medicijnproducenten nu dwingen hun prijzen te verlagen, slinkt de marge van de industrie. De fabrikant houdt minder geld over voor het uitdelen van bonussen om zijn eigen middel bij apothekers te promoten. De KNMP voorspelde dat veel apothekers daardoor failliet zouden gaan en dat de zorgverlening van apotheken zou verschralen. Maar Klink heeft nog geen aanwijzingen dat apothekers nu op grote schaal in ernstige problemen komen, ook al verwacht hij wel wat faillissementen.

De politiek voert de druk op. Een opmerkelijke coalitie van PvdA, VVD en GroenLinks wil dat de receptregelvergoeding omlaag gaat, omdat het inkomen van apothekers te riant zou blijven. Klink kijk daar nu naar. De minister wil vooral de dienstverlening van apothekers verbeteren. Hij streeft naar flexibele tarieven, afhankelijk van speciale dienstverlening van apothekers. Dan krijgen zij niet alleen voor distributie en verstrekking van medicijnen een beloning, maar ook voor hun advies en service. Dat moet hen stimuleren zich te onderscheiden van concurrenten, bijvoorbeeld door ouderen goed te begeleiden.