Coachartikel

Last van de kwetsende opmerkingen van je collega of manager?

6 manieren om te voorkomen dat je cynisch of gefrustreerd raakt.

Als je je regelmatig geraakt voelt door een opmerking van een collega of van je manager, kan dat je werkplezier behoorlijk verpesten. Gedachtenspinsels over het waarom van het gedrag van de ander, verwijten ook aan jezelf wellicht, waarom je niet anders gehandeld hebt, kunnen eindeloos door je hoofd gaan. Moet je ertegen optreden of valt er vooral winst te behalen in meer grip op je eigen gevoeligheid? Wat je in ieder geval niet moet doen, is eronder lijden zonder dat er iets verandert.

  1. Eerst vaststellen: moet ik hier iets mee? Is er sprake van een vast patroon: van pesterijen of een vorm van discriminatie? Betreft het gedrag dat niet te tolereren is of is iemand gewoon nogal direct en/of onhandig? Is diegene die de opmerking maakt, tegen meer mensen (iedereen) zo? Misschien heb jij jezelf juist wel té goed getraind in het incasseren van opmerkingen die niet acceptabel zijn. Als je twijfelt of je de ander erop moet aanspreken c.q. steun moet zoeken om het gedrag te stoppen óf moet werken aan je eigen gevoeligheid, spreek er dan over met anderen. Mensen die de situatie kennen, maar ook juist neutrale buitenstaanders.
  2. Bezie jezelf met compassie. Misschien ben je bovengemiddeld gevoelig voor bepaalde opmerkingen en kritiek, en daardoor wellicht ook minder assertief dan je zou willen. Dat kan. Misschien ben je erfelijk belast; zijn er dingen gebeurd in je jeugd, waardoor er een patroon van gedachten ontstaan is en je geneigd bent snel zaken op jezelf te betrekken. Dat soort beschadigingen lopen we nu eenmaal op in ons leven. Probeer uit de stand van zelfverwijt te blijven. Misschien levert die gevoeligheid wel op dat je ook andere zaken intenser ervaart: dat je meer moois kunt zien bijvoorbeeld. Probeer de unconditional selfacceptance-gedachte: ik ben een 8,5, inclusief al mijn gekkigheden en beperkingen.
  3. Maak de ander niet te belangrijk. Hij of zij is zelden de expert. Of het nu over jouw aanpak in het werk gaat of over je kleding: het is gewoon een mening. Natuurlijk is het lastiger als het je manager is die zich kritisch uitlaat over jouw aanpak en het consequenties kan hebben. Maar in veel gevallen gaat het bij kritiek gewoon om iemand met zijn eigen bril en gevoeligheden, die een verlangen uit. Wel wat onhandig verpakt, dus.
  4. Zie het als oefenen. Als je vervelende opmerkingen krijgt, kan dat ook een kans zijn om er anders mee te leren omgaan. Zo voelt het minder als weer een horde, maar een manier om er beter in te worden. En er zowel op je werk als privé minder last van te hebben.
  5. Creëer een ventweg in je denken. Het denkpatroon dat je hebt ontwikkeld en waar jouw gevoeligheid deel van uitmaakt, is de snelweg waarop je gemakkelijk terecht komt. Gedachten die zo vertrouwd zijn dat je ze ook niet zomaar uit je hoofd krijgt. Maar je kunt er ook een weg naast leggen van nieuwe overtuigingen. En met een beetje oefenen kun je jezelf helpen bij voorkomende gelegenheden anders te denken. Het helpt om je eigen scriptje van gedachten te maken die jij wilt hebben als je wordt geconfronteerd met een nare opmerking. Een paar zinnetjes die je misschien kunnen inspireren jouw eigen ventweg aan gedachten op te schrijven:
    • Het is ‘J.’ maar. Dat is nu eenmaal een beetje een botterik.
    • Ik ben te oud om me hier druk over te maken.
    • Dit punt bepaalt niet opeens wie ik ben. Ik heb misschien iets niet goed gedaan, maar dat is maar een klein aspect van mij.
    • ‘J.’ is ook niet slecht. Als er echt iets is, is hij er wel. Hij heeft plussen en minnen. Als ik aan de plussen denk, kan ik de opmerkingen gemakkelijker accepteren.
    • Het is helemaal niet zo belangrijk wat hij/zij denkt. Ik laat het van me afglijden en lach erom.
    • De tijd die ik hierover pieker wil ik liever aan wat leukers besteden.
    • Als ik pieker herhaal ik mijn eigen negatieve gedachten vaak en prent ik ze verder in.
    • Ik kan mijzelf beter afleiden door iets heel anders te gaan doen.
    • Ik mag imperfect zijn. Er zijn allerlei redenen waarom ik de moeite waard ben. Met al mijn gevoeligheden, gekkigheden en beperkingen, ben ik een 8,5.

  6. Het verlangen achterhalen zorgt soms voor meer wederzijds begrip. Achter elke kritiek of nare opmerking zit een verlangen, aldus de grondlegger van de Geweldloze Communicatie, Rosenberg. Misschien wil de ander grappig zijn of voelt hij zich door jou bedreigd. Meer zicht krijgen op die achterliggende behoeften, die vaak universeel zijn (erbij horen of gezien worden), geeft soms een betere basis om met elkaar in gesprek te komen en te verbinden.

Voorkomen dat je gefrustreerd en cynisch wordt
Voorkom dat je onnodig lijdt. Als je last hebt van opmerkingen van de ander, onderneem dan actie. Of dat is door de ander erop op aan te spreken en/of medestanders te zoeken of door juist aan je eigen gevoeligheden te werken, hangt af van de situatie. Vaak is het lastig om te zien in hoeverre jouw eigen gevoeligheid een rol kan spelen. Benut dan anderen om het helder te krijgen. Misschien gaat jouw collega of manager echt over de schreef en is het tijd om hem/haar erop aan te spreken. Feit is dat dat geen gemakkelijke weg is. De meeste mensen vinden hun eigen gedrag helemaal niet verkeerd en laten zich niet graag opvoeden. Ik kom vaak tegen dat mensen juist te lang bezig zijn om de ander -zonder veel succes- op te voeden. En zo langzaam steeds meer gefrustreerd en cynisch raken. Dat is zonde. Soms is het slimmer om een meer vruchtbare omgeving te zoeken. Maar werken aan jouw eigen realistische denkpatronen is vaak nuttig. Het helpt je om minder gevoelig te zijn voor vervelende opmerkingen, die er soms, zelfs in de meest vruchtbare werkomgeving, zullen zijn.

Over Ester de Bruine (@esterdebruine)
Onderwijskundige en psycholoog Ester de Bruine (1961) werkte als HR professional, docent aan de Hogeschool, consultant en manager. In 2012 startte zij de Loopbaanonderhoudsgroep. Vanuit haar kantoor tegenover Rotterdam CS coacht zij managers en professionals bij het werken aan hun eigen onderhoud. Doel is hen te helpen nú op hun best te zijn en ook in de toekomst met plezier en succes te werken. Zij is gespecialiseerd in stress-en burn-outklacten. Daarnaast werkt zij als vrijwillig arbeidscoach voor Vluchtelingenwerk. Zij schreef meerdere loopbaanboeken in een down-to-earth stijl.

XTR branded content is de commerciële content op nrc.nl. De inhoud valt buiten de redactionele verantwoordelijkheid van NRC Media.