Coachartikel

Je conclusie trekken na een ontslag: zo’n baan nooit meer!

Zorg dat je je pad niet te smal maakt uit voorzichtigheid

Je bent vertrokken bij een organisatie met een vervelend gevoel: je kreeg veel kritiek, had er conflicten, bent mogelijk ontslagen. Voor vrijwel iedereen die dat overkomt is het een ervaring die behoorlijk diep ingrijpt. Allerlei gevoelens, van frustratie en woede tot angst en verdriet buitelen over elkaar heen. Kortom, iets dat je graag niet nog een keer wilt meemaken. Vanuit die behoefte én het gebrek aan zicht op wat er nu precies aan de hand was (begrijpelijk omdat je je in het oog van de orkaan bevond), trekken veel mensen de conclusie dat ze beter iets heel anders kunnen gaan doen. En daarmee sluiten ze hele routes af, terwijl dat vaak helemaal niet nodig is.

Pleinvrees

Voor de meesten van ons is zoiets als ontslag, buitensluiting, frequente kritiek, een traumatiserende ervaring, die kan leiden tot een soort pleinvrees. Omwille van een nare ervaring op straat durven we alleen nog maar dicht bij huis de bekende routes te lopen. In de vertaling naar werk: ambities worden bijgesteld, met het risico dat je allerlei nieuwe positieve ervaringen mist, je talenten minder benut dan je zou willen.

De oorzaak te veel bij jezelf leggen

In het oog van de orkaan is het lastig om te zien wat er nu precies aan de hand is. Het risico bestaat dat je de oorzaak te veel bij jezelf legt. Zeker als het de eerste keer is in een bepaalde positie, of wanneer je al eens eerder een vervelende werkervaring hebt gehad. Beter is het om te denken: in deze interactie tussen jou en de omgeving werkte het niet. Dus dáár: in díe specifieke organisatie, met díe manager boven je, met dát team en déze opdrachten, werkte het niet.

Preciezer sturen

Om te weten wat een verstandige volgende stap is, is het zinvol meer grip te krijgen op wat maakte dat het daar niet werkte. Misschien was je opdracht wel onmogelijk. Of had er, gegeven de vraagstukken die er op dat moment speelden, wel voor een heel ander profiel gekozen moeten worden, dat van een echte crisismanager, een typisch politiek dier. Iemand die jij helemaal niet bent. Misschien was er wel onvrede bij het personeel, die al langer bestond, maar zich nu op jou richtte. Misschien bracht deze organisatie gewoon niet het beste in jou naar boven.

Succesvol zijn in een andere context, twee voorbeelden.

• Albert heeft zijn eerste jaar als directeur bij een innovatieve Techorganisatie achter de rug. Eerder had hij in een semioverheidsinstelling in dezelfde rol veel kritiek gekregen: niet voldoende organisatie-sensitief, te weinig diplomatiek, te ongeduldig. Kritiek die soms ook harder en beschadigender werd verwoord: onvolwassen, niet empathisch, te weinig EQ. Albert werd er behoorlijk door geraakt, maar kreeg ook steeds meer het idee dat in de organisatie een leiderschapsstijl bestond, die hem helemaal niet paste. En inderdaad, dezelfde eigenschappen die eerder negatief werden gelabeld, worden nu als positief ervaren: Albert wordt gezien als doortastend, kritisch, niet bang.

• Het jaarcontract van Caroline bij een consultant werd niet verlengd. Hoewel ze het er maar matig naar haar zin had, ervoer ze het als schokkend dat ze niet goed genoeg gevonden werd. Ze had haar targets niet gehaald, en werd bestempeld als onvoldoende commercieel. Ze solliciteerde breed, ook met het idee maar niet meer de consultancy in te gaan, maar kwam daar door toeval toch weer terecht. Haar ervaringen zijn nu veel positiever. Doordat de organisatie er financieel veel beter voorstaat en professioneler geleid wordt dan haar vorige werkgever, is er veel minder druk op resultaten en meer ruimte voor begeleiding. Ook worden haar initiatieven om een samenwerking met Hogescholen op te starten als positief gezien. Het oordeel hangt niet meer alleen van de directe resultaten af.

Niemand is overal op z’n best

Elke organisatie heeft zijn eigen ongeschreven regels over wanneer je succesvol bent in een bepaalde rol. Jouw leidinggevende kijkt ook weer door zijn eigen bril naar jou. Een bepaalde situatie kan ervoor zorgen dat opeens specifieke vaardigheden nodig zijn. Kortom: of je ergens succesvol bent hangt van allerlei factoren af, die vooraf niet altijd even helder zijn. Zekerheid ga je ook bij een volgende stap niet krijgen. Ik ben er wel van overtuigd dat we vaak veel beter kunnen leren uit onze ervaringen; dat we daarbij ook meer naar de interactie met de omgeving moeten kijken.

Vaak werkt het goed daar anderen bij te betrekken, vrienden en/of een loopbaancoach om uit je eigen redenatie te komen, meer onderzoekend te werk te gaan. Daarmee zorg je ervoor dat je zorgvuldiger stuurt, niet onnodig allerlei routes afsluit. Als je je pad onnodig smal maakt en je talent onderbenut, is dat natuurlijk eeuwig zonde.

XTR branded content is de commerciële content op nrc.nl. De inhoud valt buiten de redactionele verantwoordelijkheid van NRC Media.