coachartikel

Droom je weleens van een carrièreswitch?

Spijt, dat kun je krijgen omdat je in een baan terecht bent gekomen die toch niet blijkt te passen. Maar je kunt ook spijt krijgen van die nooit gezette stap. Iets heel anders gaan doen is een behoorlijk complex project. Zo complex dat veel mensen onderweg een afslag nemen: een optie die dan net voorbij komt. Of ze zeggen tegen zichzelf dat ze niet moeten zeuren, dat ander werk nu eenmaal geen optie is en ze gaan zuchtend verder. Met de onderstaande acht stappen en vier meest benutte tips uit de artikelen van de afgelopen jaren kun jij je voordeel doen en spijt voorkomen.

1. Zorg dat je scherp hebt wat je kwaliteiten zijn en welke ervaring je meeneemt
Kortom: wat er in je rugzak zit. We krijgen in ons werk in het algemeen weinig systematisch feedback. En als we die al krijgen, is die vaak gericht op wat we nog te ontwikkelen hebben. Bovendien zijn we vaak ook zelf niet zo goed in het horen van positieve feedback, met onze calvinistische wortels. Voordat je het weet, heb je het alweer gebagatelliseerd; of heb je iets geroepen in de trend van “ja maar, wat kan ik nog béter doen?”. Neem dus geen genoegen met een globaal antwoord op deze vraag, want het zijn de heipalen van je plan. Blik ook eens terug met de vraag: Waar ben ik trots op? (afgelopen tien jaar, afgelopen maand, vandaag). En: wat zegt dat over mij?

2. Maak een geüpdatete lijstje van je belangrijkste verlangens
Je verlangens evolueren in de tijd (je bent wel klaar met zo’n politieke organisatie), of doordat jouw situatie verandert (je hebt door je ziekte geleerd wat je niet meer wilt). Probeer daarnaast ook compleet te zijn: realiseer je dat het lastig is te zien wat nu vanzelfsprekend is, zoals bijvoorbeeld het belang voor jou van professionaliteit van een organisatie of de financiële veiligheid die je baan je geeft.

3. Denk niet alleen na over een oplossing via een externe stap, gun jezelf ook breder te kijken
Er zijn vier richtingen om te onderzoeken.
• Een andere baan extern
• Een verandering in je werk of een andere baan intern
• Bijsturen buiten je werk door bijvoorbeeld een nieuwe studie, vrijwilligerswerk of een hobby
• Tenslotte zijn er ook nog hybride varianten: daarbij ga je een of twee dagen minder werken en maak je tijd vrij voor het starten van je eigen bedrijf, een andere parttimebaan of een hobby/vrijwilligerswerk.

We hebben de neiging vooral naar de eerste optie te kijken, maar onderschat de kansen niet die er kunnen liggen in de andere opties. Door een interne stap te zetten (je krijgt intern vaak meer kansen iets te doen waar je nog geen ervaring mee hebt, omdat je al krediet hebt opgebouwd) of door nieuwe prikkels buiten je werk. Met die teamgeest die je vindt in je vrijwilligerswerk bij de voedselbank, is die solistische baan van je misschien veel beter te dragen. Of is de intellectuele uitdaging die je studie aan de OU je biedt, eigenlijk leuker dan verdere ontwikkeling zoeken in je werk.

4. Brainstorm met jezelf en het liefst ook met anderen over opties, op de bovengenoemde terreinen

5. Voel goed waar je het meeste zin in krijgt om als eerste te onderzoeken
Maak een shortlist, maximaal drie. Elk onderzoek kost al snel behoorlijk wat tijd en je wilt voorkomen dat je onderzoek verzandt door gebrek aan tijd of motivatie.

6. Bedenk wat je moet weten om een keuze te kunnen maken of dit interessant is
Denk aan vragen als: Hoe zien mijn werkdagen er dan uit? Worden mensen met mijn achtergrond aangenomen? Op welk niveau? Zou ik genoeg ruimte krijgen? Wat zou ik gaan verdienen? Op wat voor manier zou ik mijn kansen kunnen vergroten? Zou het minder bureaucratisch voelen dan in mijn huidige organisatie? Zou ik me nuttiger voelen? Waarom kiezen mensen voor dit werk? Waarom stromen ze weer uit?

7. Onderzoek hoe je je vragen beantwoord kunt krijgen
Wat kun je via internet opzoeken, wie kun je spreken? Gebruik daarvoor je directe netwerk, maar ook de tweede cirkel in je LinkedIn. Namelijk: al jouw, zeg, 300 contacten hebben ook weer zo’n 300 contacten. Als je degene die je kent vooraf benadert of het ok is dat je iemand uit zijn/haar netwerk een berichtje stuurt, is dat vaak prima.

8. Ga te werk via een beslisboom
Je onderzoekt een vraag, komt tot de conclusie dat dit het echt niet is, met dit salaris of die sfeer. Trek er oplossingsgerichte conclusies uit: wat betekent dit voor mijn zoektocht? Wat leer ik hiervan? Welke nieuwe ideeën heb ik wellicht gekregen? Zijn er in deze richting nog verder zaken te onderzoeken of ga ik in een nieuwe richting verder zoeken?

De vier meest gewaardeerde tips uit de artikelen, waarvan cliënten zeiden dat het ze echt geholpen had anders met de situatie om te gaan:

• Pas op bij het kiezen van een opleiding
In alle complexiteit van je onderzoek, is daar soms een helder en uitnodigend loket, namelijk een opleiding. Dat kan een prima plan zijn, maar pas ook op. Veelal bieden opleidingen je geen realistisch beeld over je kansen en hoe er je geld mee te verdienen. Ik kom dat vaak tegen. Wat voorbeelden: opleidingen als coach, in de natuurgeneeskunde, in de creatieve sector. Vaak vallen de kansen er je brood mee te verdienen tegen. En is dat erg? Ja. In veel gevallen wel. Je hebt maar beperkt budget en beperkte tijd. De keuze die je maakt, zorgt er misschien dus wel voor dat je niet echt een stap kunt maken en vastzit aan die baan die je minder past. Je kunt er te gemakkelijk instappen, en vaak wordt pas onderweg duidelijk wat het je niet biedt. De risico’s van de laagdrempelige instap.

• Je inhoudelijke passie volgen is niet persé nodig
Het idee is dat als je een baan vindt, die linkt aan je passie je goed zit. Dus dat je een baan in de sport vindt of in de kunstsector. Dan kun je van je hobby je beroep maken en voelt werken niet als werk. Is het idee, maar de praktijk is anders. De inhoud van je werk blijkt helemaal niet zo belangrijk te zijn; andere factoren zijn veel meer bepalend voor je geluk. Bovendien lijken we op elkaar; veel mensen delen dezelfde passie. Dat betekent dat, bijvoorbeeld, in de kunstsector en in de evenementen- en reizenbranche, in de journalistiek of als fotograaf er een overschot aan geïnteresseerden is. Dat helpt in het algemeen niet om goede afspraken te kunnen maken over de zaken die jij belangrijk vindt.

Waar gaat het dan wél om?
Als mensen blij worden van hun werk, zo blijkt uit onderzoek, heeft dat bijna altijd te maken met de onderstaande factoren:
• Vertrouwen krijgen, autonomie, gezien worden door je manager en collega’s
• Je nuttig voelen, anderen kunnen helpen
• Goed in je werk zijn, je kwaliteiten kunnen benutten, uitgedaagd worden, je ontwikkelen
• Zorg dat je je financiële ruimte scherp hebt. Als je angst hebt om los te laten in verband met de financiële consequenties; zoek uit hoe het zit. In veel gevallen valt het allemaal best mee, is mijn ervaring. Misschien is het je ook wel waard om andere zaken te laten: een tijdje minder vakanties, geen verbouwing, misschien zelfs een ander huis. Soms kun je ook een tijdje zaken combineren: een opleiding in een andere richting, naast je huidige baan.

• Denk niet te snel dat je te laat bent, of dat je geen kans maakt.
Ook als je 50 bent, heb je nog zeventien jaar te gaan voordat je met pensioen gaat. En ja, je krijgt onderweg vast wel eens te maken met leeftijdsdiscriminatie, maar er zijn ook werkgevers die het echt waarderen als iemand zoveel moed toont en die je graag de kans willen geven. Veel mensen zien vooral de negatieve kanten aan hun eigen cv, hun onlogische stappen, niet afgemaakte opleidingen. We kijken soms naar ons cv als een puber naar zijn pukkel: we denken dat iedereen ziet hoe erg het is. Zorg voor een goed verhaal. Zoek mensen die creatief met je kunnen meedenken over opties, zonder luchtfietserij. Want ja, je moet ook geld verdienen. Maar durf echt op onderzoek te gaan: vanaf 50 de rit uitrijden is gewoon geen optie meer.

Conclusie: Neem je tijd. Als je maar bezig bent met je onderzoek, af en toe een gesprek voert, misschien een sollicitatie, dan is de kans dat je helder krijgt wat je wilt, groot. En omdat je je meer uitspreekt, meer mensen ervan weten, is de kans ook groter dat er iets op je pad komt.

Over Ester de Bruine (@esterdebruine)
Onderwijskundige en psycholoog Ester de Bruine (1961) werkte als HR professional, docent aan de Hogeschool, consultant en manager. In 2012 startte zij de Loopbaanonderhoudsgroep. Vanuit haar kantoor tegenover Rotterdam CS coacht zij managers en professionals bij het werken aan hun eigen onderhoud. Doel is hen te helpen nú op hun best te zijn en ook in de toekomst met plezier en succes te werken. Zij is gespecialiseerd in stress-en burn-outklacten. Daarnaast werkt zij als vrijwillig arbeidscoach voor Vluchtelingenwerk. Zij schreef meerdere loopbaanboeken in een down-to-earth stijl.

XTR branded content is de commerciële content op nrc.nl. De inhoud valt buiten de verantwoordelijkheid van de redactie van NRC.