Branded Content
Branded Content XTR Branded Content is de commerciële content op nrc.nl. De inhoud valt buiten de redactionele verantwoordelijkheid van NRC Media.

Geef je medicijn een beter plekje in de koelkast

Het gebeurt regelmatig dat medicijnen niet meer effectief zijn tegen de tijd dat ze worden gebruikt. Oorzaak: het bij een verkeerde temperatuur bewaren van medicijnen. De Nederlandse startup AntTail heeft hier een oplossing voor ontwikkeld.

TNF-alfa-remmers zijn een duur medicijn voor reumapatiënten. Jaarlijkse kosten per patiënt: zo’n 14.000 euro. Een paar jaar geleden deden 255 reumapatiënten mee aan een onderzoek van het UMC Utrecht en de Sint Maartenskliniek in Nijmegen. De onderzoekvraag: in hoeverre zou het hen lukken om de TNF-alfa-remmers op de door de fabrikant voorgeschreven temperatuur van 2 tot 8 graden Celsius te bewaren? Om de temperatuur te kunnen monitoren, brachten de onderzoekers sensoren aan op de medicijndoosjes. Die sensor hield voortdurend de temperatuur bij.

Bevroren

Het lukte slechts 17 patiënten om de TNF-alfa remmers daadwerkelijk tussen de 2 en 8 graden Celsius te bewaren, de door de fabrikant voorgeschreven temperatuur. Dat is dus slechts 7 procent van de totale onderzoeksgroep. Maar schokkender: ruim een kwart van de TNF-alfa-remmers was minstens twee uur bevroren geweest. En dat terwijl er heel duidelijk op de verpakking staat dat de temperatuur absoluut niet onder het vriespunt mag komen. TNF-alfa-remmers zijn namelijk eiwitten. En als die eiwitten voor een langere tijd bevriezen, verandert de structuur. Het dure medicijn kan daardoor zijn vermogen verliezen om ontstekingen af te remmen. Naast de nadelige gevolgen voor de gezondheid is hier dus ook sprake van een onnodige kapitaalvernietiging.

Verontrustend

Dom, van die patiënten? “Nee ,” zegt Mark Roemers met klem. Hij is de oprichter en CEO van AntTail, de startup die de sensoren leverde voor een vergelijkbaar onderzoek van het Maastricht University Medical Centre+ (MUMC). “Daar kwam uit dat slechts 11.6 procent van de medicijnen op een goede manier door de gebruiker worden bewaard. Niet zo slecht als de 7 procent van het eerdere onderzoek, maar nog steeds een verontrustend laag percentage. En dat probleem beperkt zich natuurlijk niet tot medicijnen voor reumapatiënten.”

De beruchte achterwand

Koelkasten zijn vaak de boosdoeners, weet Roemers. “De temperatuur in consumenten- koelkasten kan flink schommelen. En het maakt nogal uit waar je iets zet. Op een plekje in de deur kan de temperatuur oplopen tot tien graden Celsius. Ondertussen kan de achterwand tot wel min negen graden Celsius worden. Die achterwand is dus in staat om producten te bevriezen. En een medicijn kan zo dus zijn werking verliezen.”

Last mile

“Farmaceuten en apothekers doen er alles aan om medicijnen op de juiste temperatuur te houden”, vervolgt Roemers. “Daar zijn ook strenge richtlijnen voor. En terecht. Vervolgens hebben ze helemaal geen zicht op wat er gebeurt als de klant het medicijn mee naar huis neemt. En in de praktijk blijkt dan ook dat het juist daar vaak misgaat, in die last mile.”

Therapietrouw

In samenwerking met MSD, een groot farmaceutisch bedrijf, ontwikkelde AntTail een sensor die zowel temperatuur- als lichtgevoelig is. “Dankzij die lichtgevoeligheid kunnen we ook zien wanneer patiënten de medicijnverpakking openen. Die data helpt dokters en andere zorgprofessionals om te checken hoe het zit met de therapietrouw. En dankzij onze app krijgen patiënten direct een notificatie als de temperatuur van hun medicijn niet goed is. Het aantal correct bewaarde medicijnen is daardoor enorm gestegen: van minder dan 10 procent naar meer dan 90 procent. Met deze oplossing, GDP@Home, richten we ons nu op ziekenhuisapotheken.”

“Vanaf 2013 werk ik samen met Vodafone, destijds nog op cool chain management voor winkels en inmiddels voor AntTail ”, vervolgt hij. “De wereld van IoT is volop in beweging en biedt voortdurend nieuwe mogelijkheden. Ik zit dan ook regelmatig met Roderick van Vodafone om tafel om te kijken welke ontwikkelingen er zijn, en hoe we daar zo goed mogelijk op in kunnen spelen. Zo zijn we samen tot deze groei gekomen.”

Besparing op het medicatiebudget

“Als elke ‘shot’ raak is, hoeft de patiënt minder vaak te spuiten”, vervolgt Roemers. “Voorheen was 1 op de 4 shots helemaal mis, 1 op de 15 raak en van de rest was het een beetje gissen in hoeverre het medicijn nog effectief was. Dankzij onze technologie hoeven patiënten het medicijn minder vaak te gebruiken, maar dan wel met een medicijn dat nog 100 procent werkzaam is. En welke besparing daarmee gerealiseerd kan worden? Dat percentage ligt in de range van 8 tot 10 procent van het medicatiebudget.”

Grote drugskartels

Voor hun succesvolle oplossing hebben AntTail en MSD afgelopen voorjaar de IoT Award Healthcare in ontvangst genomen. En AntTail bedient tegenwoordig ook andere farmaceutische bedrijven. Daarbij richt de startup zich ook op nieuwe toepassingen. “Met behulp van onze sensoren is het mogelijk om het volledige traject van medicijnen te volgen”, zegt Roemers. “Zo zijn er in China en Afrika grote drugskartels actief die het gemunt hebben op medicijnen. In Afrika verdient een vrachtwagenchauffeur misschien 150 dollar per maand. Dus als criminelen hem 1500 dollar aanbieden om zijn vrachtwagen een uurtje onbeheerd op een parkeerplaats te laten staan, is de verleiding soms groot om dat te doen. Van de twaalf pallets in zijn vrachtwagen worden er vervolgens zes omgewisseld door exemplaren met nepmedicijnen. Vervolgens is er verder niemand die dat weet. De dokter niet, de apotheek niet, de patiënt niet. In 2016 becijferde de WHO dat er zo wereldwijd voor 220 miljard dollar aan medicijnen wordt vervalst.”

Waardetransporten

Door sensoren in te zetten, kan de farmaceutische industrie het de drugskartels dus een stuk lastiger maken. Daarnaast biedt de mogelijkheid om waardevolle zendingen te volgen en continu de echtheid ervan te controleren uiteraard ook kansen voor andere sectoren. Zo ziet Koninklijke Joh. Enschedé ook de meerwaarde van sensoren. Dit in 1703 in Haarlem opgerichte bedrijf drukt momenteel bankbiljetten, postzegels, waardepapieren en beveiligde documenten. En het is veelzeggend dat zij onlangs een meerderheidsbelang in AntTail hebben genomen. De sensoren op de medicijnverpakkingen in de koelkast zijn dus echt nog maar het begin.

IoT draait om mensen
Een effectiever medicijngebruik: ook daar draagt het Internet of Things dus aan bij. En dat sluit goed aan bij de visie van Vodafone, waarbij technologie echt een belangrijke meerwaarde moet hebben voor de mens. Ook benieuwd wat er momenteel op andere vlakken al mogelijk is? Begin dan vandaag nog op Vodafone.nl/iot