Branded Content
Branded Content XTR Branded Content is de commerciële content op nrc.nl. De inhoud valt buiten de redactionele verantwoordelijkheid van NRC Media.
Vattenfall/Jorrit Lousberg
Aardgasvrij wonen

Waarom warmtenetten de toekomst hebben

Warmtenetten – ook bekend als stadsverwarming – ontdoen zich in rap tempo van hun enigszins negatieve imago. Sterker nog: zij worden een van de drijvende krachten achter de energietransitie.

Over iets meer dan dertig jaar moeten alle woningen in Nederland aardgasvrij zijn. Dat is een grote opgave, maar een die essentieel is om de doelstellingen met betrekking tot reductie van CO₂ en andere broeikasgassen te behalen, en de opwarming van de aarde zoveel mogelijk te beperken.
Op dit moment zijn er grofweg twee mogelijkheden voor aardgasvrij verwarmen: een warmtenet of een all-electric oplossing, met een warmtepomp als basis. “Beide oplossingen zullen we nodig hebben bij de energietransitie”, zegt Arie-Willem Bijl. Hij is adviseur bij Over Morgen, een adviesbureau op het snijvlak van gebiedsontwikkeling en energietransitie, en warmteregisseur bij het Warmte Koude Programma van de Metropoolregio Amsterdam.
“Maar all-electric toepassen op grote schaal is (nog) niet mogelijk. De huidige capaciteit van het netwerk is domweg niet toereikend voor deze oplossing in alle woningen. Er is tijd en geld nodig voor uitbreiding van het net. Daarnaast moet de duurzame opwekking van elektriciteit nog veel verder worden uitgebreid dan nu al noodzakelijk is.”

Op grote schaal toepasbaar

Warmtenetten daarentegen hebben meer potentie. Niet voor niets wordt in het Klimaatakkoord fors ingezet op deze vorm van verwarming: in 2050 moet de helft van alle woningen op een warmtenet zijn aangesloten.
Bijl: “Op dit moment is een warmtenet het beste systeem om op grote schaal huishoudens aardgasvrij te maken. Toegegeven, de warmtebronnen die we nu voor de warmtenetten gebruiken, zijn meestal niet volledig duurzaam omdat er nog CO₂ bij vrijkomt. Toch dragen warmtenetten al bij aan CO₂-reductie. En de ontwikkelingen in duurzame warmtebronnen gaan snel. Daarom is het zo belangrijk om de infrastructuur zo snel mogelijk uit te rollen. Dan kun je de bestaande en nieuwe warmtenetten die je nu aanlegt in de toekomst aansluiten op duurzame bronnen, zonder grote aanpassingen.”

Goedkoper voor eindgebruiker

Ook uit kostenoverwegingen is een warmtenet gunstiger dan een warmtepomp. “Een warmtenet is vaak de goedkopere oplossing voor de eindgebruiker bij bestaande bouw”, zegt Bijl. “Het wordt collectief gebruikt, dus de kosten worden over meerdere huishoudens verdeeld. Ook is de warmte die geleverd wordt meestal van hoge temperatuur, net als bij verwarming via aardgas nu. Eindgebruikers hoeven daarom geen vervangende radiatoren te installeren en minder zware isolatiemaatregelen te treffen. Bij gebruik van een warmtepomp die lagetemperatuurverwarming levert, moet dat wel.”

Geschikt voor bestaande bouw

Dat maakt warmtenetten ook uitermate geschikt voor toepassing binnen bestaande bouw in dichtbevolkte gebieden. “Tot nu toe hebben we warmtenetten juist bij nieuwbouwprojecten gezien. Dat komt omdat het gemakkelijk is om daar een warmtenet aan te leggen”, legt Bijl uit. “Voor bestaande bouw is het ingewikkelder: daarvoor moet van alles op de schop. Maar we komen bij het moment dat dat wel moet gebeuren.”
Dat betekent volgens Bijl niet dat alle wijken gelijktijdig verbouwd moeten worden. “Je moet beginnen met de wijken waar het redelijk eenvoudig kan. Ingewikkelde locaties, zoals de grachtengordel in Amsterdam, pak je als laatste op. Dan zijn we ook tien tot twintig jaar verder en zijn er weer nieuwe technologische ontwikkelingen en opties. Denk aan het gebruik van waterstof binnen de bestaande aardgasinfrastructuur. Die brandstof is dan wellicht ook op grote schaal duurzaam te produceren. Waterstof zal eerst hard nodig zijn als alternatief voor hele hoge verwerkingstemperaturen in de industrie.”

Samenwerking is essentieel

50 procent van alle woningen binnen de komende dertig jaar aansluiten op een warmtenet – het is een grote uitdaging. Is het wel haalbaar?
“Ik denk dat het juist in Nederland gaat lukken”, zegt Bijl. “We zijn een dichtbevolkt land – dat is handig als het gaat om collectieve oplossingen zoals warmtenetten. Er is ook heel veel kennis beschikbaar vanuit de praktijkervaringen. En de technologische ontwikkelingen gaan heel snel. Onze uitgangssituatie is dus gunstig en biedt volop kansen.”
Voorwaarde is wel dat alle betrokken partijen samenwerken: overheid, energiebedrijven, netbeheerders, woningcorporaties en huiseigenaren. “Alle inzet is hard nodig. Iedereen is zich bewust van de noodzaak. Dat zie je ook aan een partij als Vattenfall, die een mooie ambitie neerzet: fossielvrij binnen één generatie.”

Eindgebruiker als aandeelhouder

Naast samenwerking is ook transparantie belangrijk, vindt Bijl. Vooral over het rendement van marktpartijen. “De kosten moeten niet allemaal op het bordje van de eindgebruiker komen. Maar dat een commercieel bedrijf dat investeert in de aanleg van een warmtenet ook iets erop moet verdienen, is ook helder.”
Misschien is het tijd voor een nieuw model, filosofeert hij. “Wat als je van eindgebruikers medeaandeelhouders zou maken? Dan betrek je ze echt, geef je ze zeggenschap en inzicht in het businessmodel. Dat gebeurt soms al bij windparkprojecten. Misschien is het ook wel de oplossing om de aanleg van warmtenetten – en daarmee de energietransitie – een flinke boost te geven!”

Warmtenetten en de energietransitie

Binnen één generatie fossielvrij leven – dat is de ambitie van Vattenfall. Daarom jaagt het bedrijf de transitie naar een duurzamer energiesysteem aan met een groeiende duurzame productie en slimme energieoplossingen voor klanten. Aansluiting op een warmtenet is een goed voorbeeld: dat maakt bewoners minder afhankelijk van aardgas en draagt tegelijkertijd bij aan een vermindering van de CO₂-uitstoot voor zo’n 50 procent en soms zelfs al tot 85 procent. Vattenfall investeert daarom in de aanleg van warmtenetwerken en zorgt ervoor dat de warmte steeds groener wordt.
Kijk hier voor meer informatie