Branded Content
Branded Content XTR Branded Content is de commerciële content op nrc.nl. De inhoud valt buiten de redactionele verantwoordelijkheid van NRC Media.

‘Grote winstkansen met gebruik industriële restwarmte’

De industrie in Nederland maakt veel gebruik van warmte en stoom, maar daarbij gaat veel energie verloren. Onderzoekers bij ECN part of TNO zien voor de industrie grote winstkansen door duurzamer te werken: met warmtepompen en geothermie.

Anton Wemmers, onderzoeker bij TNO, zegt dat 80 procent van de energie in de industrie wordt gebruikt in de vorm van warmte. “Als de temperatuur van warmte in een proces te veel is gedaald, noemen we het restwarmte en wordt die geloosd in de omgeving. Denk aan de stoomwolken boven een industrieel complex of aan grote koeltorens. Met een beperkte hoeveelheid elektriciteit kan een industriële warmtepomp deze restwarmte opwaarderen naar hogere temperatuurniveaus zodat die opnieuw kan worden gebruikt.”

Dubbele winst

Zijn collega Soledad van Eijk benadrukt dat de winst daarvan groot is: “Natuurlijk, je stopt er energie bij in de vorm van elektriciteit wanneer je restwarmte van bijvoorbeeld 60 graden opwaardeert naar 120 graden. De winst is dat je niet begint met koud water. Dubbele winst is er wanneer de warmtepomp wordt aangedreven door groene stroom. De industrie slaat dan twee vliegen in één klap: men draagt bij aan verduurzaming en bespaart energie en geld.”
TNO is niet alleen een bron van wetenschappelijke kennis, maar vervult vooral ook een netwerkrol: het bijeenbrengen van vraag en aanbod, verbinden en uitdagen van partijen. Van Eijk: “Vooral de chemie en de voedingsmiddelen- en papierindustrie hebben behoefte aan warmte. Wij hebben een proef gedaan bij papierfabrikant Smurfit Kappa: de eerste warmtepomp voor deze temperaturen op deze schaal in Nederland. Een concreet voorbeeld, dat ook bij andere bedrijven kan worden toegepast.”

Omgekeerde koelkast

Hergebruik van restwarmte: dat klinkt zo logisch dat de vraag rijst waarom deze technologie niet eerder is ontwikkeld. Van Eijk: “Het antwoord is simpel: omdat fossiele energie zo goedkoop is. Het aardgas komt vrijwel gratis uit de grond, dus is stoom uit gasketels goedkoper dan uit dure, nieuw te ontwikkelen technologie. Nu is een doorbraak nodig, die wij faciliteren.”
Wemmers vult aan: “De technologie bestaat in essentie natuurlijk al langer. Een warmtepomp zoals wij die ontwikkelen is eigenlijk een omgekeerde, megagrote koelkast, maar de techniek was nog niet ontwikkeld voor de toepassing op deze schaal en temperaturen. De industrie heeft geen warm water nodig, zoals de gebouwde omgeving, maar stoom.”

Transitietechnologie

Een andere oorzaak voor het uitblijven van de inzet van warmtepompen in de industrie is het feit dat industriële concepten die zijn ingericht op goedkope fossiele energie lang meegaan. Anton Wemmers: “Daarom veranderen we niet het proces, maar zorgen we dat er minder restwarmte wordt uitgestoten in de omgeving. De warmtepomp die wij hebben ontwikkeld, is wat dat betreft een échte transitietechnologie: we reduceren emissies nu en in de toekomst. Bovendien: als we helemaal overstappen op duurzame energie, moeten we die wel veel efficiënter gebruiken, anders is er simpelweg niet voldoende energie beschikbaar! Een derde van de huidige industriële warmtevraag kan met onze technologie worden verduurzaamd.”

Datacenters

Maurice Hanegraaf is bij TNO gespecialiseerd in geothermie. “We moeten de ontwikkeling van de warmtepomp voor de industrie doorzetten naar de gebouwde omgeving. Het aantal huishoudens dat is aangesloten op een warmtenet (stadsverwarming) groeit snel. Hier kan de warmtepomp de aardwarmte opwaarderen naar het niveau dat de warmtenetten gebruiken.”
Van Eijk stelt dat er zelfs nieuwe bronnen van warmte kunnen worden aangeboord die met een warmtepomp worden opgewaardeerd naar bruikbaar niveau: “Datacenters produceren enorm veel warmte. Daar doen we nu niets mee, terwijl we ook die warmte kunnen gebruiken om aardgas te vervangen.”

Kennispartner van de industrie

ECN part of TNO werkt met nationale en internationale partners aan versnelling van de technologische oplossingen om de overgang naar een CO2-neutrale industrie mogelijk te maken, op een manier dat er nieuwe economische kansen ontstaan voor de procesindustrie en de maakindustrie in Nederland. Kijk hier voor meer informatie.