Branded Content
Branded Content XTR Branded Content is de commerciële content op nrc.nl. De inhoud valt buiten de redactionele verantwoordelijkheid van NRC Media.

‘Minder nazorg nodig, onnodige behandelingen voorkomen’

Value-based healthcare is populair. Dankzij big data krijgen patiënten betere zorg, waardoor de kosten kunnen dalen. De nieuwe aanpak vereist wel een verandering van het bestaande zorgsysteem.

“Een jaar of tien geleden hadden zorgverleners eigenlijk nog slecht zicht op de resultaten van behandelingen, zoals overlevingskans, bijwerkingen of kwaliteit van leven,” zegt Paul van der Nat, programmamanager in het St. Antonius Ziekenhuis uit Utrecht/Nieuwegein. “Met value-based healthcare (vbhc) krijgen we dat wel. Met de data die we ermee verzamelen, krijgen we daar niet alleen inzicht in, waardoor we de resultaten kunnen verbeteren, maar kunnen we patiënten ook beter voorlichten en daardoor betere beslissingen nemen.”
Vbhc is een van de speerpunten van Santeon, het samenwerkingsverband van zeven topklinische ziekenhuizen waarvan het St. Antonius deel uitmaakt. “De kennis die artsen van resultaten hadden, was vooral gebaseerd op opleiding en ervaring. Maar je wilt natuurlijk weten wat de impact is op een specifieke patiënt,” legt Van der Nat uit. “Als je bijvoorbeeld weet dat de overlevingskansen voor 70- en 80-jarigen bij een gecompliceerde hartkwaal 10 procent lager zijn dan het gemiddelde, is dat een belangrijk gegeven. Naarmate je meer gegevens hebt, kun je de kwaliteit van verschillende behandelopties beter voorspellen.”

Kosten omlaag

Vbhc werd ontwikkeld door bedrijfseconoom Michael Porter, hoogleraar aan de Harvard Business School. Volgens critici wordt vbhc alleen gebruikt om de kosten van de zorg te drukken.
“Er kan inderdaad spanning bestaan tussen kosten en de kwaliteit van zorg, maar voor het St. Antonius staat het belang van patiënten altijd voorop,” zegt Van der Nat. “We geloven dat van daaruit de kosten omlaag kunnen, bijvoorbeeld omdat goed behandelde patiënten minder nazorg nodig hebben en onnodige behandelingen voorkomen kunnen worden. Als we zien dat de uitkomsten van behandelingen met uiteenlopende kosten hetzelfde zijn, zijn we natuurlijk verplicht de goedkoopste variant te kiezen. Dat is onze maatschappelijke opdracht.”

Kwaliteit van leven

Directeur Anne-Miek Vroom van Ikone, de organisatie die de samenwerking tussen patiënten en zorginstanties bevordert, ziet de voordelen van vbhc. “Het is goed dat de waarde voor patiënten vooropstaat, maar dat is een breed begrip. Het draait om kwaliteit van leven. Met de data die door vbhc worden verzameld, kan dat beter omschreven worden,” zegt ze. “Ikone ijvert ervoor dat samen met patiënten meerdere behandelpaden worden ontwikkeld. Het is de uitdaging om daar in de spreekkamer goed mee om te gaan. Als vbhc doorschiet in meten, kan het niet zo positief uitpakken voor patiënten.”
Vroom merkt soms dat artsen bang zijn dat ze met vbhc nog meer tijd achter de computer moeten zitten. “Dat hoeft echter niet,” zegt Vroom. ‘Met goede meetapparatuur, intelligente software en artificial intelligence zou de administratieve lastendruk kunnen dalen. Als gegevens direct in het elektronisch patiëntendossier worden opgeslagen, hoeft een arts minder te registreren.” Van der Nat onderkent wel een “hoge registratielast”, maar ziet tegelijkertijd dat artsen in toenemende mate behoefte hebben aan goede feedback op de kwaliteit van zorg die zij leveren.

Investeringen nodig

Aan de vraag wie voor de kosten van zo’n informatiesysteem opdraait, durft niemand zijn vingers te branden. “Bij de financiering zou de hele zorgsector betrokken moeten worden, zorgaanbieders, verzekeraars, de Nederlandse Zorgautoriteit en ministeries. Dit kunnen we niet alleen oplossen,” zegt Madelon Johannesma, programmamanager zorginnovatie bij verzekeraar CZ. Het gaat volgens haar om veel meer dan alleen de investeringen in een goede infrastructuur. “Bij persoonsgerichte zorg kan het ook voorkomen dat een ziekenhuis iemand doorverwijst. Dan mag dat ziekenhuis niet gestraft worden als daardoor de volumenorm niet behaald wordt. Daarentegen leiden slimme innovaties niet automatisch tot kostenbesparingen. Voor een echte transitie in de zorg hebben we meerjarenafspraken nodig. Die hebben we al met een aantal ziekenhuizen.” “Ook voor ons ligt de focus op het verhogen van de kwaliteit,” zegt Johannesma. “Als de kwaliteit goed is, stijgt de doelmatigheid volgens ons vanzelf. Ons vbhc-programma My Best Treatment kent drie pijlers: geavanceerde diagnostiek, beslis-ondersteunende systemen en samen beslissen. Van daaruit kun je op basis van data voor allerlei aandoeningen voorspellen welke behandeloptie het best past bij een individuele patiënt. Dat leidt, binnen de kaders van samen beslissen, tot minder onnodige behandelingen, minder onnodige bijwerkingen en teleurstelling, en mogelijk lagere kosten.”
Tekst: René Bogaarts, illustratie: Rhonald Blommestijn

Meedenken over zorg

Kan het gebruik van big data en artificial intelligence betere zorg opleveren voor individuele patiënten? Kunnen de kosten naar beneden? Of leidt het tot problemen met de privacy? Het zijn vragen die specialisten bespreken tijdens de Roche Dialogues, de openbare discussieavonden die Roche organiseert in Eindhoven (27 maart – met Madelon Johannesma als een van de sprekers), Utrecht (8 april) en Zwolle (9 mei – met Anne-Miek Vroom). De bijeenkomsten zijn zeker niet alleen bestemd voor artsen, verpleegkundigen en andere professionals. Ook geïnteresseerde burgers worden uitgenodigd om mee te denken over de grote vraagstukken van de zorg. Voor een impressie van de Roche Dialogues op 7 maart 2019: bekijk de onderstaande video. Meer informatie op roche.nl/rochedialogues.