Sponsored content
Sponsored content

Het verhaal van de staart van T. rex Trix

T. rex Trix, de nieuwe ster van Naturalis Biodiversity Center, had onlangs een primeur. Haar staart ging in Best door de allernieuwste CT-scanner van Philips, om de wervels zo nauwkeurig mogelijk in beeld te brengen. De data kan onderzoekers helpen om beter te begrijpen hoe Tyrannosaurus rex miljoenen jaren geleden leefde.

Ruim 66 miljoen jaar geleden heerste zij over de dinosauruswereld: Trix, Tyrannosaurus rex die in augustus naar Nederland verhuisde en de nieuwe ster is van Naturalis in Leiden. Met haar lengte van ruim 12 meter torende deze koningin der dinosauriërs boven alles en iedereen uit – een machtig en bijzonder angstaanjagend gezicht. In 2013 werd haar skelet gevonden en opgegraven door een klein team paleontologen van Naturalis in samenwerking met het Black Hills Institute. Zij bleek verrassend goed bewaard te zijn gebleven in de Hell Creek-Zandsteen van Montana in de Verenigde Staten. Zelfs haar staart was intact, compleet met alle kleine wervels en staartelementen – tamelijk uniek bij T. rexen. Trix behoort dan ook tot de top drie van meest complete skeletten ooit gevonden.

Pyriet

Nadat Trix was overgebracht naar haar nieuwe thuis in Nederland kon paleontoloog en dinosaurusexpert Anne Schulp van Naturalis ook nauwelijks wachten om deze bijzondere vondst verder in kaart te brengen. Maar helaas bleken drie van de staartwervels ijzerrijke structuren te bevatten, waarschijnlijk pyriet (een ijzer- en zwavelmineraal dat vaker voorkomt in fossielen). Daardoor werd het buitengewoon lastig om interne details van de wervels in beeld te brengen. Een tegenvaller voor de onderzoekers.

Gelukkig kon de nieuwe Philips IQon Spectral CT scanner uitkomst bieden. Deze spectrale CT- scanner maakt gebruik van het gehele spectrum van de röntgenbundel die door de patiënt heen gaat, waardoor de arts met speciale beeldbewerkingssoftware meer informatie zichtbaar kan maken over de anatomie van het lichaam, maar ook over de weefselsamenstelling van de organen. Dit maakt het mogelijk om zeer gedetailleerde beelden op te bouwen, ook bij objecten zoals deze met een extreme dichtheid.

Het onzichtbare zichtbaar maken

Philips nodigde Naturalis uit in Best, waar de staartwervels door deze nieuwe scanner werden gehaald. Het resultaat was duidelijk beter dan een gewone CT-scan. “De IQon filtert als het ware weg alle ‘ruis’ weg, waardoor je echt goed inzicht krijgt in de botstructuur en de opbouw van die structuur”, vertelt Schulp enthousiast. “We kijken opeens van zwart-wit film naar de nieuwste kleuren. Zo zijn we in staat het medisch dossier van Trix te verdiepen: de scanner maakt het onzichtbare zichtbaar.” Met de beelden van de scanner kan Schulp de algehele botstructuur van T. rex Trix nader bestuderen, hopelijk met nieuwe inzichten over deze bijzondere dinosaurus als resultaat.
philips_trix
Vergelijking van een conventioneel CT-beeld (linkerzijde) beeld dat is verkregen met de IQon spectral CT (rechterzijde). Het ‘dichte’ beeld dat we op het conventionele CT-beeld zien – en dat het gevolg is van het aanwezige pyriet tussen het wervelkanaal en het hoofdlichaam van de wervels – is verdwenen in het beeld van de IQon Spectral CT. In het rechter beeld zien we niet alleen de botstructuur van de betreffende regio (rode pijlen), maar ook de structuur van de pyrietdelen zelf (blauwe pijlen).

Niet alleen voor dino’s

De nieuwe technologie mag een uitkomst zijn voor dinosauruswervels maar het is uiteraard ontwikkeld om artsen in staat te stellen patiënten nog beter te helpen. Volgens Julien Milles, Clinical Scientist CT Health Systems Philips Benelux, kan de nieuwe CT-scanner een waardevolle bijdrage leveren aan onder meer de diagnosestelling. “Met de IQon Spectral CT scanner wordt met slechts één scan veel extra informatie verkregen over structuren in het lichaam van patiënten. Het is fantastisch om te zien hoe een gedetailleerd driedimensionaal beeld wordt opgebouwd.”

“Dat kan enorm nuttig zijn als er bijvoorbeeld acuut een full-body scan moet worden gedaan en life-support apparatuur het zicht op het lichaam en de organen deels belemmert”, vervolgt Milles. “Of bij het in kaart brengen van lichaamsdelen die van oudsher lastig te scannen zijn, zoals de schouder of het bekken. Bovendien kan er met IQon Spectral CT meer informatie verkregen worden met dezelfde stralingsdosis, waardoor het uitvoeren van meerdere onderzoeken kan worden voorkomen. Dit betekent minder straling voor de patiënt en dat is uiteraard winst.”

Uitdagingen aangaan

Betere diagnostiek sluit goed aan bij de missie van Philips om de gezondheid van mensen te verbeteren. “Philips werkt nauw samen met onderzoekers en medische specialisten om de grootste uitdagingen aan te gaan op het gebied van healthcare”, aldus Marc Bakker, Business manager Imaging Philips Health Systems Benelux. “Eén van de grootste uitdagingen is een vergrijzende maatschappij. Wij creëren oplossingen om het leven van 3 miljard mensen te verbeteren, onder meer door de ontwikkeling van revolutionaire imaging technologieën waardoor een betere diagnostiek mogelijk is.” Hij besluit met een glimlach: “En in deze vergrijzende samenleving hebben we de oudste inwoner van Nederland gevonden: ze is 66 miljoen jaren oud, woont in Leiden en haar naam is Trix!”

Details van onschatbare waarde

Het onzichtbare zichtbaar maken is van groot belang bij het stellen van de juiste diagnose. In veel gevallen kan het levens redden. Zo ook bij de Egyptische tiener Mostafa. Van een levenslustige jongen veranderde hij in rap tempo in iemand die niets meer leuk vond. De MRI-scan die in het ziekenhuis gemaakt werd, liet de oorzaak zien: Mostafa had een hersentumor.
De gedetailleerde beelden uit de MRI hielpen de chirurg om tijdens een operatie van vierenhalf uur de tumor volledig te verwijderen. De opluchting bij de familie van Mostafa was groot: hun zoon had weer een gezonde toekomst. Meer weten over de operatie van Mostafa en de kleine details die van onschatbare waarde bleken te zijn? Kijk op philips.nl/innovationandyou.

Nederlandse primeur

Het UMC Utrecht is het eerste ziekenhuis in de wereld met de IQon Spectral CT-scanner. Het systeem is momenteel voor ziekenhuizen te koop in 36 landen. Wil je meer weten over hoe Philips oplossingen creëert om het leven van mensen te verbeteren? Kijk dan op philips.nl/innovationandyou.

T. rex in town

Wil je Trix in het echt zien? De T. rex is tot 5 juni 2017 te zien bij Naturalis in Leiden. Kaarten zijn alleen online te koop. Kijk op t-rex.naturalis.nl