Sponsored content
Sponsored content
Het hart

Hulp bij een hartstilstand. Weet jij wat je moet doen?

Wekelijks overlijden buiten het ziekenhuis driehonderd mensen aan een hartstilstand. Mensen in de buurt die kunnen reanimeren en daarbij een draagbare defibrillator (AED) inzetten, zijn in staat om tientallen levens te redden. Gelukkig kan iedereen leren de juiste hulp te verlenen.

Bij een hartstilstand staat het hart niet letterlijk stil, maar verkeert het in chaos. Het hart klopt zo snel en onregelmatig dat het zijn pompfunctie niet meer kan uitvoeren. Dit zogeheten kamerfibrilleren voorkomt dat bloed wordt rondgepompt. Hersenen en organen komen zonder bloed te zitten en dus zonder zuurstof. Dit betekent een langzaam afsterven van weefsel en uiteindelijk de dood.

Op dit moment overleeft 23 procent van de mensen een hartstilstand. “Dit aantal kan stijgen naar 25 procent wanneer er in heel Nederland binnen zes minuten hulp is”, zegt Harry van der Zaag, projectmanager bij de Hartstichting. Hij kent de verhalen van mensen die het hebben gered dankzij hulp van een ander. “Zij hebben vaak een levenslange band met degene die hen reanimeerde. Ze spreken van extra tijd, van een nieuwe kans. Die verhalen, ik kan er geen genoeg van krijgen. En als het niet lukt? In mijn ervaring is de familie toch dankbaar dat het is geprobeerd en dat er iemand bij was toen de persoon overleed. Niets doen is de enige fout die mensen kunnen maken.”

John Wayne

Wie een bewusteloos persoon aantreft, controleert of er een ademhaling is. Na het bellen van 112 zijn dan twee zaken onmisbaar: een persoon die kan reanimeren en een AED. Dit is een draagbaar apparaat dat het hart een elektrische schok kan geven die het fibrilleren stopt. Vandaar de naam defibrillator. Het hart krijgt het als het ware een reset. Het ‘schrikt’ weer in zijn normale ritme en het bloed wordt weer rondgepompt.

Sven de Waal is Director Business Innovation bij Philips, marktleider op het gebied van AED voor gezondheidszorg, bedrijfsleven maar ook voor particulieren. “AED staat voor Automated External Defibrillator”, legt hij uit. “In het Nederlands zeggen we ‘geautomatiseerd’, wat niet hetzelfde is als automatisch. Bij de halfautomatische AED van Philips moet je namelijk zelf op de schokknop drukken en daarmee win je kostbare tijd. Maar – en dat is dus wel automatisch – het apparaat analyseert zelf en leidt de hulpverlener door het hele proces.” Hij ziet graag het beeld voor zich van een rumoerige cowboysaloon, waar bijna een gevecht uitbreekt. Sheriff John Wayne komt binnen door de klapdeurtjes. Hij kijkt even rond, geeft een waarschuwingsschot en onmiddellijk is het rustig. “De AED is John Wayne.”

In de praktijk

De AED vertelt de hulpverlener stap voor stap wat hij moet doen. Iedereen kan met een AED werken, ook mensen zonder EHBO-diploma. Van der Zaag vertelt zijn cursisten altijd: “Kun je luisteren? Dan kun je ook een AED bedienen.”

De heer Veltink, eigenaar van een bedrijf dat isolatoren en onderdelen van epoxyhars voor de hoogspanningsindustrie produceert, heeft het zelf ervaren. “Ongeveer een jaar geleden hebben wij een AED aangeschaft voor ons bedrijf. Onlangs werd de man die het oud papier bij ons ophaalt onderweg onwel. Zijn bijrijder wist dat wij een Philips HeartStart AED in het bedrijf hadden en dat ons personeel was opgeleid om te reanimeren. Hij reed daarom snel naar ons, waar mijn broer direct de AED haalde en begon met reanimatie. Ik belde de ambulancedienst.” De AED leidde de gebruiker door het proces, waardoor het gebruik ervan als vanzelfsprekend werd ervaren. “De AED gaf aan dat er een schok moest worden toegediend. Daardoor kwam de man gelukkig weer bij. Hij werd afgevoerd naar het ziekenhuis en maakt het inmiddels weer goed. Het is waarschijnlijk zijn redding geweest dat wij binnen anderhalve minuut zijn begonnen met reanimeren en het aansluiten van de AED.”

De menselijke factor

AED’s werken optimaal in combinatie met een oproepsysteem van burgerhulpverleners. Nederland kent twee oproepsystemen, HartslagNu en Hartveilig Wonen, die gekoppeld zijn aan de meldkamer van 112. Hierbij zijn mensen aangesloten die weten hoe ze moeten reanimeren en/of een AED ter beschikking kunnen stellen. Wanneer 112 een melding krijgt van een hartstilstand, gaat via de alarmcentrale ook een sms’je uit naar geregistreerde burgerhulpverleners in de buurt.

Iedereen kan burgerhulpverlener worden na het volgen van een reanimatietraining en registratie via hartstichting.nl. Men maakt kennis met een AED en leert hartmassage toe te passen, waarmee je de pompfunctie van het hart kunt overnemen. Maar, om misverstanden te voorkomen, in Nederland mag iedereen een AED gebruiken, ook zonder training. De Waal: “In principe kan iedereen zonder enige training een AED bedienen. En wie geen tijd heeft voor een EHBO- of reanimatiecursus maar wel wat achtergrondinformatie wil, kan ook al veel opsteken van online video’s.” Toch zou Van der Zaag graag zien dat reanimatielessen verplicht worden op scholen. “Dan krijgen we een hele generatie mensen die weten hoe ze een leven kunnen redden.”

Immers, hoe snel een ambulancedienst ook is, ze kan in Nederland niet overal en altijd binnen zes minuten ter plaatse zijn. Burgerhulpverleners passen reanimatie toe tot personeel van de ambulancedienst het overneemt. De Waal: “Als dit binnen zes minuten gebeurt, is de kans op overleving een stuk groter. Mensen kunnen echt een verschil maken en levens redden.”

Zo werkt een AED

Een AED dient een elektrische schok toe via twee elektroden, die de hulpverlener op het lichaam van het slachtoffer plakt. Het apparaat geeft via twee afbeeldingen aan waar de elektroden moeten komen. De elektroden analyseren het hartritme. Wanneer wordt geconstateerd dat het hart inderdaad fibrilleert, geeft de AED de hulpverlener de instructie op een knop te drukken. Zo wordt een schok toegediend. De Waal: “De Philips HeartStart AED werkt op basis van efficiënte laagspanning: 150 Joules. Dat betekent dat de schok die wordt toegediend, zeer gericht is en weinig stroom kost. Dat kan onder andere schade aan het hartweefsel beperken. Bij andere AED’s kan die energie oplopen tot 360 Joules, dus dat is iets om op te letten bij de aanschaf van een AED.”

Meer informatie over de Philips AED vindt je op AED Philips.

Checklist voor de aanschaf van een AED

Er zijn veel verschillende AED’s verkrijgbaar. Waarop moet je letten als je een AED wil aanschaffen?
- Is de AED eenvoudig in gebruik? Het belangrijk om dit goed te onderzoeken vóór de aankoop.
- Hoe eenduidig zijn de gesproken instructies?
- Volgt de AED met zijn instructies waar de hulpverlener is in het proces? Dit zorgt voor tijdswinst.
- Heeft de AED een scherm of niet? Een scherm lijkt wellicht handig, maar kan ook afleiden.
- Kan de AED correct analyseren of de patiënt in beweging is (in een voertuig)?
- Heeft de AED in de gaten of de patiënt een pacemaker heeft?
- Hoe vaak controleert de AED zichzelf of alles nog functioneert?
- Checkt de AED naast de aanwezigheid ook de werking van de elektroden? De meeste AED’s controleren niet of er nog voldoende geleidingsgel aanwezig is in de pads, terwijl die gel essentieel is om een schok te kunnen geven.

De AED is overal

Nederland heeft de grootste AED-dichtheid ter wereld en er komen er steeds meer bij. De apparaten hangen veelal bij sportcentra, grote bedrijven, overheidskantoren en bedrijfsverzamelgebouwen. Locaties zijn onder andere te vinden op aed4.eu via de gratis EHBO-app van het Rode Kruis.
Een van die locaties is de openbare basisschool in Amstelveen. Eigenaar van de Philips HeartStart AED aldaar is de EHBO Vereniging Amstelveen. Vrijwilliger Paul Jonker: “Wij moeten direct kunnen ingrijpen. Met behulp van een AED kunnen we de eerste stappen zetten naar een goede overlevingskans.” Als het EHBO-team de AED niet nodig heeft voor een oproep of bij evenementen, hangt hij op de school met 1750 leerlingen.

Het leven verbeteren

Philips wil het leven van mensen over de hele wereld verbeteren door middel van zinvolle innovaties. Meer weten? Ontdek de verhalen op philips.com/innovationandyou