Branded Content
Branded Content XTR Branded Content is de commerciële content op nrc.nl. De inhoud valt buiten de redactionele verantwoordelijkheid van NRC Media.

Is uw woning klaar voor de warmtepomp?

De komende 30 jaar moeten 6,5 miljoen woningen gasvrij worden gemaakt. Stappen we zo snel mogelijk over op een warmtepomp? Is afwachten een optie? Of kunt u de woning ook op andere manieren verduurzamen?

Uiterlijk 2050 maar liefst veel eerder moeten alle woningen en bedrijfsgebouwen in Nederland van het gas af. Nieuwbouwwoningen waarvoor het bouwbesluit na 1 juli van dit jaar is aangevraagd worden al zonder gasaansluiting opgeleverd. Maar hoe zit het met bestaande woningen? Als de gebouwde omgeving in 2050 CO2-vrij moet zijn, moeten die ook allemaal aardgasvrij zijn. In de whitepaper Lekker warm zonder aardgas die TNO in september publiceerde wordt de berekening gemaakt: de komende 30 jaar moeten 7 miljoen gebouwen – 6,5 miljoen woningen en 0,5 miljoen bedrijfsgebouwen – op een andere bron van verwarming overschakelen. Ofwel: 1000 gebouwen per dag!

Duurzaam alternatief voor gas

Een deel van de bestaande woningen kan in de toekomst aangesloten worden op een warmtenet. Nu wordt slechts 5 procent van alle woningen in Nederland op deze wijze verwarmd maar dit percentage zal snel groeien. ‘Naar verwachting ontstaat er een grote variëteit aan warmtenetten, variërend van zeer kleine warmtenetjes in een appartementencomplex of in een huizenblok, tot grote transportnetten die een streek bedienen’, volgens de whitepaper van TNO.
De warmtepomp wordt veelvuldig genoemd als alternatief voor de rest van de gebouwen. Een warmtepomp werkt eigenlijk als een omgekeerde koelkast. Met behulp van de warmte die het systeem uit de lucht, water of bodem haalt, wordt een vloeistof in het apparaat verdampt tot gas. De pomp perst dit gas samen, zodat de temperatuur stijgt. Zo ontstaat warmte om het huis of water te verwarmen. Afhankelijk van de bron- en afgiftetemperatuur kan een warmtepomp hiermee van 1 kWh elektriciteit meestal 3–5 kWh warmte maken.
Een warmtepomp kan als zelfstandig systeem worden ingezet of in combinatie met een hr-ketel worden gebruikt (een hybride systeem). Omdat beide soorten warmtepompen elektriciteit gebruiken, is de CO2-uitstoot lager dan die van een cv-systeem met hr-ketel.
Deze reductie is alleen 100 procent groen wanneer de warmtepomp de enige bron van verwarming is en er gebruik wordt gemaakt van groene stroom.
Sommige systemen kunnen naast verwarmen ook koelen. Dat zorgt voor extra comfort tijdens warme zomers. En in het kader van de Investeringssubsidie duurzame energie (ISDE) kunnen woningbezitters die dit jaar een warmtepomp aanschaffen rekenen op een tegemoetkoming van 1000 tot 2500 euro, afhankelijk van het gekozen systeem.

Hoe beter de isolatie, hoe hoger het rendement

Een warmtepomp klinkt als een aantrekkelijk alternatief, maar is het een oplossing voor alle bestaande woningen? “In principe kun je in iedere woning een warmtepomp plaatsen”, zegt John van den Dungen, manager Smarthome bij installatiebedrijf Feenstra. “Maar of het echt bijdraagt aan de verduurzaming van de woning hangt af van een aantal factoren. Vooral het isolatieniveau is van groot belang. Hoe beter de woning is geïsoleerd, hoe hoger het rendement van een warmtepomp. Maar ook het warmte-afgiftesysteem van de woning speelt een belangrijke rol.” Een warmtepomp werkt namelijk het beste met een lage-temperatuursysteem – denk aan vloerverwarming of ltv-radiatoren.

Om te beginnen heeft een woning die niet goed geïsoleerd is meestal een warmtepomp met een grotere capaciteit nodig dan een vergelijkbare woning die wel goed geïsoleerd is. De investering in aanschaf van de warmtepomp is daardoor hoger. Ook vallen de energiekosten fors hoger uit. “Isolatie houdt de kou buiten en de warmte binnen”, gaat Van den Dungen verder. “Als een woning niet goed geïsoleerd is, is de binnentemperatuur zonder verwarming al lager en ‘lekt’ geleverde warmte eerder weg. De warmtepomp moet dan blijven draaien om het behaaglijk te houden in huis – met energiekosten die anderhalf tot drie keer hoger kunnen uitvallen dan vóór plaatsing.”

Isoleren: altijd slim

Kijk hoe goed je woning is geïsoleerd. Dat is de eerste stap voor wie de aanschaf van een warmtepomp – nu of in de toekomst – overweegt. Investeren in isolatie is de eerste stap in het verduurzamingsproces. Bij isolatie hoort overigens ook ventileren, anders ontstaat er een slecht binnenklimaat. Van den Dungen: “Hoe minder je verbruikt, hoe minder CO2 je uitstoot. Isoleren is een heel effectieve methode om daarvoor te zorgen. Het is in de meeste gevallen goed betaalbaar en relatief snel terugverdiend omdat je energiekosten lager worden. Bovendien verhoog je direct het comfortniveau.”

De Trias Energetica als leidraad

Isoleren is dus hoe dan ook een slimme zet. ‘Wie goed isoleert, heeft meer keuzes voor verwarmen dan degene in een tochtig huis’, zo vat TNO het in de eerder genoemde whitepaper mooi samen. Meteen daarachter volgt: ‘Wie slim energie gebruikt, ondersteunt het systeem en kan kosten besparen.’
Die gedachtegang past goed binnen de Trias Energetica. Deze strategie werd in 1996 geïntroduceerd door de Nederlandse Onderneming voor Energie en Milieu (Novem) als antwoord op de klimaatverandering. Eind jaren ’90 nam de maatschappelijke belangstelling voor deze kwestie namelijk snel toe. TU Delft ontwikkelde het concept verder tot wat het vandaag de dag is: een leidraad voor energieneutraal wonen. (De tekst gaat verder na de foto)

De Trias Energetica bestaat uit drie stappen. De eerste stap is de energievraag beperken. Isoleren is een mooi voorbeeld hiervan: goede isolatie verlaagt het energieverbruik aanzienlijk. Energie uit duurzame bronnen betrekken, dat is de tweede stap. Denk aan zonnepanelen plaatsen of voor groene stroom kiezen. De derde en laatste stap is efficiënt omgaan met fossiele brandstoffen. Als duurzame energie geen optie is, moet je zo verstandig mogelijk met energie omgaan. Zet de thermostaat bijvoorbeeld een graadje lager of kies een zuinige benzineauto.

Zet die eerste stap

Wie verduurzaamt volgens de Trias Energetica haalt het meeste rendement uit zijn geïnvesteerde euro. Overstappen op een warmtepomp past veelal hierin. Maar het is dus niet de eerste stap om bestaande woningen te verduurzamen. Investeren in (betere) isolatie is dat wel. Daarmee houd je alle opties voor een gasvrije toekomst open. Vroeg of laat komt die dag voor iedereen.

Binnen één generatie fossielvrij

Vattenfall, het Zweedse moederbedrijf van Nuon en Feenstra investeert de komende twee jaar meer dan 2 miljard euro in duurzame opwek van energie in Noordwest Europa. Daarnaast wordt er volop gewerkt aan nieuwe methodes om die duurzame energie op grote schaal op te slaan, bijvoorbeeld door gebruik te maken van waterstof. Particulieren en zakelijke klanten kunnen rekenen op advies en ondersteuning bij het verduurzamen van hun energieverbruik, met het plaatsen van zonnepanelen, isolatie of installeren van een waterpomp bijvoorbeeld. Dat alles levert een belangrijke bijdrage aan de ambitie van het bedrijf: binnen één generatie fossielvrij.