Branded Content
Branded Content XTR Branded Content is de commerciële content op nrc.nl. De inhoud valt buiten de redactionele verantwoordelijkheid van NRC Media.
Zoeken naar balans op het elektriciteitsnetwerk

Waarom stroomopslag steeds belangrijker wordt

Nederland produceert steeds meer duurzame stroom. Daarmee komt de energietransitie in een hogere versnelling en dat is goed nieuws. Maar het creëert tegelijkertijd een nieuwe uitdaging: de opslag.


Dat elektriciteit altijd beschikbaar is wanneer we het nodig hebben, is de gewoonste zaak van de wereld. Maar dat gaat niet op voor duurzame stroom uit zon en wind. De beschikbaarheid van die energiebronnen is weersafhankelijk en daardoor niet met honderd procent zekerheid te plannen of te voorspellen.
“Opwekking en gebruik van duurzame stroom lopen niet per se simultaan”, zegt ir. Huub Keizers, programmamanager Energie Gebouwde Omgeving bij TNO. “Daarom hebben we behoefte aan vormen van opslag, voor de lange en de korte termijn.”

Buffer tussen opwekking en net

De afgelopen tijd is met name kortetermijnopslag in de aandacht gekomen. Opgewekte duurzame stroom die niet meteen wordt gebruikt, komt op het elektriciteitsnet. Als de opwekking van groene stroom toeneemt, moet het net steeds grotere pieken zien op te vangen. En daar is de netcapaciteit niet op berekend – vooral niet in dunbevolkte regio’s.
Er is dus dringend behoefte aan kortetermijnopslag als buffer tussen duurzame opwekking en het net, om pieken te voorkomen en de netbalans te bewaren. Keizers: “Goede vormen van korte- en langetermijnopslag zijn essentieel als wij het aandeel duurzame stroom verder willen laten groeien. In Duitsland is het aandeel met 22 tot 23 procent fors hoger dan hier, maar moeten windparken af en toe worden stilgezet omdat het net de opwekking niet kan bolwerken. Zo wordt minder duurzame stroom opgewekt dan mogelijk is. Dat moeten we hier vermijden.”

Alternatieven

Batterijen en accu’s zijn traditionele opties voor kortdurende stroomopslag. TNO doet ook onderzoek naar alternatieve vormen. Keizers somt een aantal mogelijkheden op: “Stroom kan omgezet worden in warmte en in waterbuffers worden opgeslagen. Nadeel is dat die vorm van opslag relatief veel ruimte inneemt en met verliezen gepaard gaat.
Opslag in zoutbatterijen of zoutbuffers bestaat ook en is een mogelijke optie voor de middellange termijn – binnen vier à vijf jaar. Voor de lange termijn lijkt opslag in moleculen veelbelovend, bijvoorbeeld door omzetting in waterstof of koolwaterstof. Voor grootschalige toepassing praten we dan over een tijdpad van tien jaar of meer.”
Het is belangrijk om aan verschillende vormen van opslag te werken, zo benadrukt hij. Wat de beste oplossing is, hangt af van verschillende factoren zoals hoe lang je de energie wilt bewaren en de opwekkingslocatie. “Daarom geloof ik sterk in een combinatie van oplossingen: op centraal niveau bij de grootschalige opwekking, op lokale niveau in de wijk en op individueel niveau achter de voordeur.”

Geïntegreerde oplossing

Die aanpak past naadloos bij de strategie van energieleverancier Vattenfall. Het bedrijf investeert niet alleen fors in de productie van duurzame energie, maar ook in onderzoek naar en de ontwikkeling van opslagmogelijkheden. Het bieden van een geïntegreerde energieoplossing – centraal of decentraal – staat voorop: nu en in de toekomst.
Een goed voorbeeld van zo’n oplossing op centraal niveau is het nieuw te bouwen energiepark Haringvliet Zuid, waar energieopwekking wordt gecombineerd met tijdelijke opslag in een serie autobatterijen. De batterijen hebben een totaal vermogen van 12 MW en fungeren als buffer tussen enerzijds de zes windturbines en 124.000 zonnepanelen, en anderzijds het elektriciteitsnet. Daardoor kan de opgewekte stroom gelijkmatiger op het net worden gezet, waardoor grote pieken worden vermeden. Opslag op centraal niveau naast de zonnepanelen zorgt voor een stabiel elektriciteitsnetwerk én extra ruimte voor hernieuwbare energie.

Net lokaal ontlasten

In Amsterdam worden laadpalen voor elektrische voertuigen ingezet om op lokaal niveau de netbalans te bewaken. In het project Flexpower werken gemeente Amsterdam, netbeheerder Liander, kennis- en innovatiecentrum ElaadNL en Vattenfall samen om stroom te spreiden over de dag.
De 456 laadpalen van Flexpower hebben een capaciteit die 40 procent hoger ligt dan reguliere laadpalen. Dat maakt het mogelijk om de laadpalen zo in te stellen, dat zij tijdens daluren van het elektriciteitsnetwerk (overdag en ’s nachts) meer stroom geven: je kunt dan sneller je auto opladen. Tijdens piektijden (18:00 – 21:00 uur) geven de laadpalen juist iets minder stroom.
Dat helpt om de piekbelasting van het energienet te dempen. Bovendien gebruiken de laadpalen overdag lokaal opgewekte, overtollige energie van huishoudens met zonnepanelen. Dat helpt om op zonnige dagen een piek in teruglevering aan het net te voorkomen.

Binnen één generatie fossielvrij

Centraal of decentraal; op korte of lange termijn; op landelijk, lokaal of individueel niveau: we moeten blijven nadenken over oplossingen voor opslag. Het is essentieel om de balans op het net te bewaken en de duurzame groei van opwekking uit zon en wind te ondersteunen.
Vattenfall investeert de komende twee jaar meer dan 2 miljard euro in duurzame opwekking van energie in Noordwest-Europa. Zo verrijst voor de kust van Nederland het grootste offshore windpark ter wereld dat subsidievrij wordt gebouwd. Daarnaast wordt er volop gewerkt aan nieuwe methodes om die duurzame energie op grote schaal op te slaan, bijvoorbeeld door gebruik te maken van batterijen, maar ook van waterstof. Dat alles levert een belangrijke bijdrage aan de ambitie van het bedrijf: binnen één generatie fossielvrij.
Meer weten? Kijk op de website van Vattenfall.