Branded Content
Branded Content XTR Branded Content is de commerciële content op nrc.nl. De inhoud valt buiten de redactionele verantwoordelijkheid van NRC Media.

Hoe Theo Jansen zijn ingenieuze creaties laat spelen met de wind

Strand, zand en wind spelen een belangrijke rol in het werk van kunstenaar Theo Jansen. Zijn sierlijke Strandbeesten, ingenieuze creaties van pvc-buizen, worden door de wind voortgedreven.

Het gesprek met kunstenaar Theo Jansen (1948) balanceert tussen diepe ernst en een speelse blijmoedigheid. Diepe ernst, omdat hij al bijna dertig jaar bezig is met de ontwikkeling van zijn Strandbeesten; het is zijn levenswerk. Maar tegelijkertijd beziet hij dat levenswerk met een knipoog. ‘Ik houd van sprookjes en dit sprookje heeft wortels naar de werkelijkheid. Juist die spanning tussen wat werkelijk waar is en wat fictie is, vind ik uiterst fascinerend.’

Als een balletvoorstelling
Sinds 1990 maakt Jansen, die is uitgeroepen tot Kunstenaar van het Jaar 2018 en onlangs de Haagse Cultuurprijs won, van gele pvc-buizen zijn Strandbeesten. Hij kwam op het idee toen hij een column schreef over het gevaar van de stijgende zeespiegel. Wat als er nu eens schepsels bestonden die het strand loswoelen om het zand naar de duinen te blazen, fantaseerde hij. Het eerste exemplaar was nog relatief primitief, dat kon alleen zijn poten bewegen als het op zijn rug lag. Gaandeweg zijn de Strandbeesten geëvolueerd; ze werden steeds sterker en sierlijker en kunnen zich steeds beter staande houden op het strand. Als je nu de Strandbeesten ziet lopen langs de kustlijn lijkt het alsof je naar een balletvoorstelling kijkt. Gracieuze bewegingen, in een harmonieus spel met de wind. De beesten lijken zowaar echt te leven.

Experiment
`s Winters construeert Jansen zijn nieuwe modellen in een atelier, maar het echte werk gebeurt op het strand. In het voorjaar brengt hij de nieuwe exemplaren naar de zee. Om niet te veel bekijks te krijgen, zegt hij liever niet waar. Daar - ‘ergens tussen Kijkduin en Scheveningen’ - experimenteert hij maandenlang met de nieuwe Strandbeesten, om te onderzoeken hoe ze reageren op de wind en het zand. En in het najaar verklaart hij de beesten tot uitgestorven. ‘Ze gaan vaak kapot door de wind. Op een gegeven moment ben ik het zat om ze te repareren. Want dan is er een nieuw plan in mijn hoofd gegroeid om ze beter te maken. Daar wil ik dan aan werken, dus de oude beesten gaan dan naar het beenderenveld. Of naar een museum.’

Natuurlijke schoonheid
Om zijn sprookje nog werkelijker te laten lijken, geeft hij zijn kunstwerken Latijnse namen. ‘Daarmee zet ik de traditie van Linnaeus voort dat alles wat leeft een Latijnse naam heeft. Ik heb een Latijns woordenboek, daarin zoek ik het op.’ Grijnzend: ‘En soms betekent het niets, maar klinkt het gewoon goed.’ Hoe technisch vernuftig de werken ook in elkaar zitten, ze zijn ook heel aantrekkelijk. ‘De esthetiek is voor mij heel belangrijk. Eigenlijk verbaas ik me erover hoe mooi ze zijn, want als ik eraan werk, werk ik niet aan schoonheid. Maar als je al die gele buizen ziet, geeft dat licht. Het is wonderlijk hoe die natuurlijke schoonheid vanzelf ontstaat.’

Einde van lijn 11
Een leven zonder strand, zonder de wind in zijn haren, kan Jansen zich niet voorstellen. ‘Het strand is heel belangrijk voor me. Ten eerste omdat mijn beesten alleen kunnen lopen over een vlakke ondergrond. Op rotsen of in de duinen lukt dat niet. En aan het strand waait het vrijwel altijd, dus het is een uitgelezen plek. Maar er is nog een reden. Ik ben zo ongeveer geboren op het strand. Ik woonde er honderd meter vandaan, aan het einde van lijn 11 in Scheveningen. Mijn jeugd bracht ik er door. Het strand, het buiten zijn, heeft veel indruk op me gemaakt. De liefde voor de zee en het strand is nooit overgegaan. Als puber maakte ik lange strandwandelingen en dat doe ik nog steeds. Ik woon weliswaar niet meer aan het einde van lijn 11, maar ik woon nog steeds aan de kust. En elke dag wandel ik op het strand.’

Voeten in het zand
Wie een glimp van de Strandbeesten van Theo Jansen - aan de kust of in het Gemeentemuseum - wil opvangen is bij Largo aan het juiste adres. De beach houses aan het Haagse strand zijn niet alleen sfeervol ingericht, ook bieden de ze rondom volop ruimte en staat u via de openslaande deuren zo met uw blote voeten in het zand. Just relux! Meer weten? Kijk op largo.nl.