Branded Content
Branded Content XTR Branded Content is de commerciële content op nrc.nl. De inhoud valt buiten de redactionele verantwoordelijkheid van NRC Media.

Het abdijbier dat monniken voor zichzelf hielden

Tripel en Dubbel zijn bekende abdijbieren. Maar de monniken brouwden ook het onbekende Enkel, puur voor eigen gebruik. Tot voor kort, want Hertog Jan brengt het op de markt. Met een eigenwijze twist, voortgekomen uit experimenten van de eigen brouwers.

Bier was al tijdens de middeleeuwen een volksdrank, gedronken door alle lagen van de bevolking. Het werd onder andere gebrouwen in kloosters en abdijen, volgens traditioneel recept. Leen Alberts (52), historicus en docent cultuurgeschiedenis bier bij de Stichting Bieropleidingen Nederland (StiBON), deed veel onderzoek naar de geschiedenis van het bierbrouwen.
“Vóór het jaar 1000 waren het vooral kloosters die in flinke hoeveelheden bier brouwden, omdat daar voor grotere groepen mensen - monniken dus – geproduceerd kon worden,” zegt Alberts.

Meer status

Bier drinken was in vroeger tijden om verschillende redenen geliefd, onder andere als vervanging van water van goede kwaliteit. Alberts somt op: “Bier heeft een hogere voedingswaarde omdat het een granendrank is, het wekt een roes op en het geeft meer status, want het is een duurdere drank dan water. Als je het even kon betalen, dronk je bier - het liefst zwaarder bier, want dat had nóg meer status.”

Genot

In de kloosters produceerden de monniken verschillende soorten bier, voor verschillende gelegenheden. “Er werd in de eerste plaats bier gebrouwen met een laag alcoholgehalte, want de monniken mochten niet te veel genot halen uit eten en drinken. Bij feestdagen kregen ze wel zwaardere bieren. En ook in de vastentijd, om aan genoeg calorieën te komen.
De echte abdijbieren ontstonden pas in de negentiende en vooral twintigste eeuw, omdat de abdijen meer konden verdienen aan zwaardere bieren.”

Enkel bier

De zwaardere bieren werden bekend onder de namen Dubbel en Tripel. Maar er bestond dus ook een derde soort bier, dat de monniken voor zichzelf hielden: Enkel. Die biersoort met minder mout en minder alcohol maakt Hertog Jan nu bereikbaar voor iedereen. Alberts: “Het is historisch juist om het ‘Enkel bier’ te noemen, want dat bier had een lager alcoholpercentage dan Dubbel, tot maximaal 5 procent. Enkel bier sluit daarmee mooi aan bij de huidige trend om lichtere bieren op markt te brengen. En je kunt er prima droge hop of andere kruiden aan toevoegen, want de term Enkel slaat niet op een specifieke biersoort, maar op de hoeveelheid alcohol.”

Eigenwijs brouwen

Iets speciaals maken van Enkel door er iets eigenwijs aan toe te voegen. Dat is wat brouwer Milan Dams (34) en zijn collega’s deden toen zij een jaar geleden met Enkel bier aan de slag gingen. Dams is sinds drie jaar brouwer bij Hertog Jan. “Ik ben begonnen als thuisbrouwer, ik was eigenlijk in een heel andere sector werkzaam. Toen dat werk stopte, kon ik als rondleider terecht bij Hertog Jan en raakte ik nog meer geboeid door bierbrouwen. Op een mooie dag zochten ze een nieuwe brouwer en hebben ze mij gevraagd. Dus heb ik eigenlijk van mijn hobby mijn beroep gemaakt!”
(De tekst loopt door onder de foto)

Brouwer Milan Dams aan het werk op de moutzolder (zie ook de video aan het eind van dit artikel).

Finishing touch

Het vinden van het juiste recept voor Enkel was een kolfje naar Dams’ hand. “Dubbel en Tripel hadden we al bij Hertog Jan, maar Enkel nog niet. We zijn met een paar man bezig geweest met het recept en hebben een aantal variaties gebrouwen. Dat was een proces van bijna een jaar.”
De finishing touch die de brouwers aan het bier toevoegden en die het zijn frisse en rijke aroma geeft, was het ‘drooghoppen’. “Normaal voegen we alleen hop toe tijdens het kookproces, maar nu erna. Mistral- en ella-hop geven het bier extra smaak en aroma.”

Fruitigheid

De bitterheid van bier komt van de reguliere hoeveelheid hop die erin zit. Enkel heeft een iets bitterder smaak die heel in de verte aan IPA doet denken. Dams: “Mensen willen nu graag iets bitterder bier, dat wilden we ook brouwen, maar we wilden niet over the top gaan. We wilden geen IPA maken, we wilden de inspiratie van het abdijbier behouden. Ik denk dat de oude monniken hun bier nog wel zouden herkennen in Enkel, ook al zit er een bittertje in op de achtergrond.”
Het maakt Enkel een dubbel eigenwijs bier, volgens Dams. “Ten eerste doordat wij een bier hebben gekozen dat vroeger eigenlijk niet buiten de abdij kwam: Enkel bier werd alleen in het klooster gedronken. En ten tweede omdat we er een eigen draai aan hebben gegeven. Dat drooghoppen levert de fruitigheid op.”
Fotografie: Jaap van den Beukel

Hieronder vind je een korte videodocumentaire over Enkel bier, gemaakt in de brouwerij van Hertog Jan en de abdij Val-Dieu in het Belgische Aubel.