Sponsored content
Sponsored content
De kansen (en bezwaren) van artificial intelligence

“We gaan in een speedboot op een ijsberg af”

Wij mensen hebben computers om taken voor ons uit te voeren. Handig. Maar nu computers steeds slimmer worden – binnen afzienbare tijd slimmer dan mensen – gaan er alarmbellen af. Hoog tijd dus voor de ethische discussie over artificial intelligence.

Ergens tussen 2020 en 2060 zullen supercomputers beter zijn in het werk dat nu nog door mensen wordt gedaan. Dat betekent dus niet alleen dat we nooit meer een partijtje schaken van hen winnen, maar dat ze ook besluiten en oordelen van ons kunnen overnemen. Dat is misschien niet zo wenselijk. Mensen als Bill Gates, Elon Musk, Steve Wozniak en Stephen Hawking waarschuwen dat superintelligentie een grote bedreiging voor de mensheid vormt, misschien nog wel groter dan kernwapens. Dankzij artificial intelligence kúnnen computers van alles, maar wíllen we dat ook?

Zwemt een onderzeeër?

Professor Jeroen van den Hoven, universiteits-hoogleraar Ethiek en Technologie aan de TU in Delft, was een van de sprekers op de TECHTalks over artificial intelligence, die Deloitte begin juni organiseerde over The Emergence of Artificial Intelligence. “Als het gaat om artificial intelligence loopt het maatschappelijk debat nogal eens vast in filosofische discussies: kunnen computers denken of niet? En hoe belangrijk is dat? De beroemde Nederlandse Informaticus Edsger Dijkstra zei ooit: “De vraag of computers kunnen denken, is net zo interessant als de vraag of onderzeeërs kunnen zwemmen.” Met andere woorden: het doet er niet toe. Het gaat om de functionaliteit en de effecten van de technologie. Wij mensen zijn daar namelijk verantwoordelijk voor. Zo zijn wij ook verantwoordelijk voor het feit dat er banen verdwijnen als computers de werkzaamheden overnemen.”

Nog geen vangnet

Die verantwoordelijkheid brengt Van den Hoven op het volgende punt, namelijk dat we veiligheidsmaatregelen moeten nemen. Niet elke technologische innovatie is per se gewenst. “Soms moet je even nee zeggen, als je er nog geen voorzorgsmaatregelen voor hebt ontwikkeld.” Hij maakt hierbij de vergelijking met de veiligheid van vervoersmiddelen. “We maken gebruik van auto’s en vliegtuigen en om dat veilig te kunnen doen, hebben we allerlei veiligheidsmaatregelen getroffen. Checks, regelmatig onderhoud, toezicht, de apk, verkeersregels, wet- en regelgeving; datzelfde moeten we doen voor artificial intelligence-technologie. Hoe maken we de samenleving veilig voor deze krachtige wetenschap en technologie? We moeten met elkaar afspreken wat we wel en niet verantwoord vinden.”

Hoe maken we de samenleving veilig voor deze krachtige wetenschap en technologie? We moeten met elkaar afspreken wat we wel en niet verantwoord vinden

Vernederd door een robot

Maar wat is goed en wat is slecht? Wanneer overschrijdt een innovatie de grens van ethische richtlijnen? Keiharde regels zijn lastig te bepalen, zegt Van den Hoven. “Er zijn ethische overwegingen die we allemaal kennen en die moeten worden gerespecteerd, zoals veiligheid, vrijheid, gelijkheid, respect of democratie om er een paar te noemen. Wat dat in bijzondere gevallen betekent, vraagt altijd om nadere discussie. Natuurlijk is het goed om digitale kansen te benutten: vies, vervelend en gevaarlijk werk besteden we maar al te graag uit aan robots. Maar wat doe je met iemand die zijn baan verliest aan een robot? Hij heeft niet alleen geen werk meer, hij is bovendien vernederd door het feit dat hij is vervangen door een machine.”

Autonoom wapensysteem

Een ander punt in de ethische discussie is dat de technologie veel sneller verandert dan politici wetten kunnen maken en we met elkaar internationale verdragen kunnen sluiten. “Dat is precies het punt”, zegt Van den Hoven. “Om een voorbeeld te geven: moeten we een autonoom wapensysteem willen, dat zelf op basis van metadata bepaalt wie wordt gedood? Technisch kan dat al. Er zit dus een enorme politieke urgentie achter dit soort vraagstukken. We zitten niet op de Titanic die recht op een ijsberg afkoerst, maar op een speedboot. Net als bij de klimaatverandering bereiken we, als we zo doorgaan als nu, een punt waarop het onomkeerbaar wordt.” Er is gelukkig beweging op Europees niveau. Europees parlementariër Mady Delvaux werkt aan wetgeving op het gebied van robotica. Zij stelt onder meer voor om geavanceerde robotische systemen te registreren, net als wapens.

Buiten wandelen en droog blijven

Voor de goede orde: Van den Hoven is geen tegenstander van artificial intelligence en de innovaties die eruit kunnen voortvloeien. Innovaties bieden namelijk de kans om aan meer van onze verantwoordelijkheden te voldoen dan zonder gebruik ervan. “Dankzij de paraplu kunnen we én buiten wandelen én droog blijven. Of om bij de technologie te blijven: ‘privacy by design’ stelt artsen in staat én betere zorg te leveren met behulp van big data én de privacy van hun patiënten te respecteren. Verantwoorde innovaties zorgen ervoor dat we tegemoet kunnen komen aan morele waarden die aanvankelijk niet verenigbaar bleken. Artificial intelligence biedt ons fantastische kansen. Die moeten we pakken, zo lang we maar nadenken over de risico’s en verantwoord innoveren.”

Het Cyber Security team van Deloitte organiseert meerdere keren per jaar een event rondom een bepaald thema. Kijk voor meer informatie over Cyber Security op www.deloitte.nl/cyber.