Branded Content
Branded Content XTR Branded Content is de commerciële content op nrc.nl. De inhoud valt buiten de redactionele verantwoordelijkheid van NRC Media.

Hoeveel zonnepanelen kunnen op onze daken?

Stel, je bedekt alle daken van Nederland met zonnepanelen. Hoeveel energie levert dat dan op? Goede vraag. Maar wie dat wil weten moet eerst een andere vraag beantwoorden. Hoe bereken je dat eigenlijk?

Het aantal zonnepanelen op Nederlandse daken neemt snel toe. De groei zet met name de laatste jaren hard door omdat zonnepanelen (veelal uit China) steeds goedkoper worden. Tot nu toe zijn er 600.000 Nederlandse woningen mee uitgerust. Een leuk aantal, maar het gaat nog altijd om minder dan 5 procent van de negen miljoen gebouwen die Nederland telt. Samen zijn die zonnepanelen goed voor 2 procent van de totale elektriciteitsvraag. Miljoenen daken zijn nog onbedekt. Als je die allemaal vol legt met zonnepanelen, hoeveel elektriciteit kan er dan maximaal in Nederland worden opgewekt met gratis zonlicht? En hoeveel van die mooie donkerzwarte panelen heb je daar eigenlijk voor nodig?

Lastige berekening

Die vragen hielden oud-sterrenkunde promovendus Sjors Broersen – nu werkzaam bij Deloitte – al enige tijd bezig. ‘Als je dit wilt uitrekenen moet je een aantal dingen weten waar je niet makkelijk achterkomt,’ vertelt hij. ‘Allereerst is dat het aantal daken en het totale dakoppervlak in Nederland. Vervolgens moet je in je berekening meenemen dat niet elk dak even geschikt is voor zonnepanelen. Als een dak op het noorden is gericht, is de stroomopbrengst veel minder groot dan bij een dak onder de perfecte hellingshoek op het zuiden. Verder moet je weten hoeveel uren de zon per jaar op elke plek in Nederland schijnt. Want hoe meer zon, hoe hoger de opbrengst.’

Handige bronnen

Om uit te kunnen rekenen hoeveel zonnepanelen er op Nederlandse daken passen, gebruikten Broersen en zijn collega’s een aantal openbare gegevensbronnen. In de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) staan alle panden van Nederland met hun afmetingen, ook die van hun daken. ‘Uit het BAG is dus de oppervlakte van daken af te leiden. En ook of ze op het noorden, oosten, zuiden of westen zijn gericht,’ vertelt Broersen. Zonnepanelen op een plat dak leveren minder stroom dan op een dak dat schuin loopt. Om de hellingshoek uit te rekenen gebruikte het team van Deloitte de data van openbare hoogtekaarten. ‘Er zijn in Nederland om de vijftig centimeter hoogtemetingen gedaan. Met deze gegevens kun je de hellingshoek van daken uitrekenen.’

Rekenen in de cloud

Vaak is niet het hele dak te bedekken, bijvoorbeeld vanwege dakkapellen en richels. Ook hou je ‘loze ruimte’ over, stukken dak die te klein zijn om er nog een paneel op kwijt te kunnen. Om te weten hoeveel zonnepanelen er op de Nederlandse daken passen, moet je dus ook de afmetingen van zonnepanelen erbij betrekken. Dit bleek voor de stad Utrecht al eens uitgerekend door het bedrijf MapGear. Met hun hulp werden de gegevens van de Domstad vertaald naar de rest van Nederland.
Zo ontstond een gigantische database van gegevens en kon het rekenen beginnen. Broersen: ‘Dat lukt niet met één laptop, daar is die berekening veel te groot voor. We zijn naar de cloud gegaan en konden gebruik maken van de rekenkracht van tientallen laptops die gebruikers daarvoor beschikbaar stelden.’

125.000 voetbalvelden

Sjors Broersen en zijn collega Niels van den Berg hebben uitgerekend dat er 892 vierkante kilometer aan geschikt dakoppervlak is in Nederland. Dat is vergelijkbaar met 125.000 voetbalvelden. Daarop passen 270 miljoen zonnepanelen die in totaal 217 petajoule per jaar aan stroom kunnen opwekken. Broersen: ‘Dat is 50 procent van de totale elektriciteitsbehoefte in Nederland. Dat is meer dan ik had verwacht, maar het is lang niet genoeg om alle stroom te leveren. Dat hoeft ook niet. De waarde van onze berekening is dat wij het potentieel aan zonne-energie nauwkeurig hebben berekend. Nu wordt het voor beleidsmakers makkelijker te bepalen welke andere, aanvullende energiebronnen (wind, aardwarmte, etc) er nodig zijn om de energievoorziening in Nederland te verduurzamen. Alleen met zon lukt dat niet. Maar dat mag je misschien ook niet verwachten in een noordelijk gelegen land als het onze.’

De voorspellende waarde van data
State of the State is een actuele data-analyse van ons land, bedoeld om beleidsmakers en organisaties te voorzien van bruikbare inzichten op verschillende maatschappelijke vraagstukken. Naast dit onderzoek naar de potentie van zonnepanelen deden we ook onderzoek naar de toekomst van mobiliteit, onderzochten we het potentieel waardeverlies door cyberrisico’s en maakten we een zorgbenchmark. Wil je meer weten over de voorspellende waarde van data neem dan contact op met Pouya Zarbanoui. Doorpraten over de resultaten van dit onderzoek? Neem dan contact op met de onderzoekers: Sjors Broersen en Niels van den Berg.