Sponsored content
Sponsored content

38 procent van de Nederlanders is eenzaam. Dat is akelig en kostbaar

Kinderen die het nest verlaten, een overleden partner, gestopt met werken: er zijn tal van oorzaken voor eenzaamheid. Meer dan een derde van alle Nederlanders voelt zich weleens eenzaam. Dat is niet alleen vervelend, het kost ook geld, zo heeft Deloitte vastgesteld.

Eenzaamheid is een ongewenst gevoel. Het gevoel dat je er niet toe doet. “Ook als je een groot sociaal netwerk hebt, kun je eenzaam zijn, als die contacten weinig betekenis voor je hebben”, zegt Marly Kiewik, senior manager Human Capital bij Deloitte. “We spreken dan over sociale eenzaamheid.”

Een andere vorm van eenzaamheid is de emotionele variant. “Mensen kunnen emotioneel eenzaam zijn als ze een partner of een andere naaste hebben verloren”, zegt Menno ter Wal, manager CFO Services bij Deloitte. “Die vorm van eenzaamheid is niet of heel moeilijk te verhelpen, omdat het in iemands psyche zit.”

Eenzaamheid is in Nederland een aanzienlijk maatschappelijk probleem

Huishoudelijke, sociale hulp

Kiewik en Ter Wal deden voor State of the State, de jaarlijkse ‘maatschappijthermometer’ van Deloitte, onderzoek naar het verband tussen eenzaamheid en zorgkosten. Ter Wal: “Beleidsmakers vermoeden dat eenzaamheid leidt tot zorgkosten. Via data-analyse hebben we aangetoond dat dat inderdaad zo is.” Er blijkt vooral een samenhang tussen eenzaamheid en de vraag naar huishoudelijke hulp via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Oftewel: des te meer eenzame mensen er in een gemeente zijn, des te meer er gebruik wordt gemaakt van huishoudelijke hulp. “Huishoudelijke hulp heeft een sterk sociaal karakter”, zegt Ter Wal. “De hulp maakt niet alleen het huis schoon, maar drinkt ook een kopje koffie met de cliënt –– maakt een praatje en soms ontstaat er zelfs een vriendschap.”

Met name mensen tussen de 55 en 70 jaar doen via de Wmo een beroep op huishoudelijke hulp. De onderzoekers hebben verschillende verklaringen voor de piek in die leeftijdscategorie, zoals het stoppen met werken, de kinderen die uit huis gaan, afnemende vitaliteit en het feit dat eenzame mensen een minder groot netwerk hebben dat ondersteuning kan bieden. “De invulling van iemands leven kan daardoor drastisch veranderen en eenzaamheid ligt dan op de loer”, zegt Kiewik.

1,4 miljard euro

Eenzaam, eenzaam, dat zal toch allemaal wel meevallen? Maak eens een praatje met de buurvrouw, ga wat vaker de deur uit. Toch? Zo simpel ligt het helaas niet. Maar liefst 38 procent van de Nederlanders is eenzaam. Achtendertig procent! Tot die conclusie kwamen de GGD en het RIVM. Van die 38 procent is 30 procent matig eenzaam en 8 procent sterk eenzaam. Vooral alleenstaanden, lager opgeleiden, ouderen, niet-westerse allochtonen en stedelingen scoren hoog op de eenzaamheidsladder. Eenzaamheid is in Nederland dus een aanzienlijk maatschappelijk probleem. Daarnaast heeft het ook flinke financiële impact. In 2015 is in Nederland ongeveer 1,4 miljard euro uitgegeven aan huishoudelijke hulp. Kiewik: “Die zorgkosten lopen verder op als we niets aan die eenzaamheid doen. We weten uit onderzoek namelijk dat eenzaamheid leidt tot depressie, alzheimer en hart- en vaatziektes.”

Kiewik en Ter Wal pleiten er daarom voor eenzaamheid op de agenda van de beleidsmakers te zetten. Ter Wal: “Eenzaamheid is een probleem. Daar moet een oplossing voor komen. Vooral aan sociale eenzaamheid is echt wat te doen. Dat is belangrijk, zowel maatschappelijk als financieel.”

Ik wil iets met je ondernemen

Investeren in oplossingen loont, wil hij maar zeggen. En zo’n investering is niet een programma met algemene oplossingen starten. “Het ligt vaak veel genuanceerder”, zegt Kiewik. “De oorzaken van sociale eenzaamheid zijn talrijk. Mensen hebben te weinig geld om iets te ondernemen, zijn slecht ter been of hebben geen vervoer. Dat betekent dat een zekere vorm van maatwerk nodig is. Als gemeentes slim gebruikmaken van data – waar wonen eenzame mensen? – en samenwerken met bijvoorbeeld huisartsen en buurtteams, kunnen ze eenzame mensen veel gerichter helpen. Gemeenten en maatschappelijke organisaties kunnen de juiste interventies inzetten als ze meer kennis hebben over de aard, oorzaak en omvang van de problematiek en op basis daarvan profielen ontwikkelen. Die interventies hebben veelal een pragmatisch en sociaal karakter. Denk aan het creëren van ontmoetingsruimten in samenwerking met woningcorporaties. ”

Hulp van de begrafenisondernemer

En – verrassend, maar het werkt – vraag aan mensen zelf waar ze behoefte aan hebben. Kiewik: “Dat levert heel leuke ideeën op. Zo kwam een bewonerscommissie met wie we spraken met het idee om ansichtkaarten te maken met de tekst ‘ik wil iets met je ondernemen’. De commissieleden stuurden de kaarten op naar mensen voor bijvoorbeeld een kopje koffie of samen de tuin aanpakken.” Kleine initiatieven helpen dus ook, stelt ze. Groots en meeslepend is zeker niet altijd nodig.
Collega Ter Wal voegt nog een tip toe. “Werk samen met partners die in eerste instantie wat minder voor de hand liggen. Een begrafenisondernemer bijvoorbeeld. Hij heeft bij uitstek zicht op situaties waar eenzaamheid op de loer ligt.”

State of the State is een actuele data-analyse van ons land, bedoeld om beleidsmakers en organisaties te voorzien van bruikbare inzichten op verschillende maatschappelijke vraagstukken. Naast dit onderzoek naar de correlatie tussen eenzaamheid en zorgkosten deed Deloitte ook onderzoek naar het aantal studenten dat wordt opgeleid voor werk dat potentieel verdwijnt,het aandeel buitenlandse beleggers op de Nederlandse vastgoedmarkt en het totale waardeverlies door cyberrisico’s voor de grootste Nederlandse bedrijven en overheid.

Wil je meer weten over de correlatie tussen eenzaamheid en zorgkosten, neem dan contact op met Marly Kiewik of Menno ter Wal. Wil je meer weten over het State of the State-programma, neem dan contact op met Maurice Fransen.