Branded Content
Branded Content XTR Branded Content is de commerciële content op nrc.nl. De inhoud valt buiten de redactionele verantwoordelijkheid van NRC Media.

Wat kan de blockchain wel én wat juist niet?

De blockchain. Het is het buzzword van het moment. Deze veelbelovende technologie wordt massaal omarmd. Maar zijn er ook zaken die de blockchain juist ingewikkeld maken?

Vooral juridisch gezien zou blockchain aardverschuivingen teweeg kunnen brengen. Want als alle data onuitwisbaar en traceerbaar kunnen worden vastgelegd, dan worden instituten als het kadaster overbodig en kan de notaris worden opgeheven. En als blockchaintechnologie veilig en betrouwbaar is, dan is bitcoin – de valuta die wordt gecreëerd en verhandeld op de blockchain – dat ook. En dat betekent dat bitcoin formeel geld zou kunnen worden. Als dat gebeurt wordt een gedecentraliseerde, onafhankelijke financiële economie werkelijkheid en kunnen de banken wel opdoeken. Maar zo ver is het nog niet.

Waar moeten we nog even op wachten?

Bij Van Doorne Advocaten, Notarissen en Fiscalisten buigt een team zich dagelijks over de mogelijkheden en onmogelijkheden van de blockchaintechnologie. Zij kijken vooral hoe dit past binnen de Nederlandse wet. Iedere advocaat heeft zijn eigen expertise. Pascal van Zweden is gespecialiseerd in IT, Vonne Laan in privacy en Jelmer Baukema richt zich op financiële regelgeving. Dat blockchaintechnologie veelbelovend is, daar zijn ze het allemaal over eens, maar ze maken ook graag duidelijk waar de grenzen op dit moment liggen. “Waar blockchain de wetgeving raakt,” aldus Jelmer Baukema, “zijn we weer terug in de ‘juridische onzekerheid’ van de begintijd van internet in de jaren negentig.” Iedereen wilde toen een website hebben, en later een app. Nu moet alles ‘in de blockchain’, terwijl het gebruik van blockchaintechniek niet altijd noodzakelijk is en juridisch ook niet altijd mogelijk. Op deze vier zaken moeten we nog even wachten.

1. Duurzaam ondernemen met bitcoins

Jelmer Baukema begon zich in 2013 te specialiseren in de juridische aspecten van bitcoin. “De grillige koers werkt verleidelijk en 2017 was een spectaculair jaar. De koers steeg van ruim achthonderd euro in januari naar meer dan achtduizend in november.” Wie te laat is om van die stijging te profiteren, kan nog proberen bitcoin te ‘minen’. Een computerprocessor is dan niet meer voldoende, beter is het om een stapeltje videokaarten (‘mining rig’) aan te schaffen voor een of meerdere pc’s die dag en nacht draaien om zo blokjes data te bouwen. Mining kost echter naast de investering in hardware zoveel elektriciteit (ook om de apparatuur te koelen) dat het eigenlijk niet verantwoord is binnen een duurzaamheidsstrategie. En echt winstgevend wordt het dan ook niet.

2. Alle contracten omzetten naar smart contracts

Smart contracts zijn afspraken die worden vastgelegd in de blockchain, die bestaat uit enen en nullen. Dat betekent dat afspraken in smart contracts in programmeertaal zijn geschreven en dat kan alleen als afspraken logisch en helder zijn. We spreken van contracten, maar in feite is een smart contract de software die een transactie op de blockchain uitvoert, wanneer aan vooraf gestelde voorwaarden wordt voldaan. Een heel simpel voorbeeld: als het [datum] is en [x-bedrag] is nog niet ontvangen, voer dan [actie] uit. Dit gebeurt via logische stappen. De Nederlandse wet kent echter ook de termen ‘redelijkheid en billijkheid’ en die volgen niet de wetten van de logica, maar de intuïtie en het inzicht van een rechter. Pascal van Zweden, voegt toe dat ook de Haviltexnorm een uitdaging zal zijn. “Bij de Haviltexnorm komt het aan op de betekenis die partijen redelijkerwijs aan de bepalingen van een contract mochten toekennen en wat zij daarbij redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten. Normaliter speelt de taalkundige betekenis hierbij een rol. Dit is natuurlijk aanzienlijk lastiger als de overeenkomst alleen uit een code bestaat, zoals bij een smart contract.”

3. De notaris afschaffen

Het kopen of verkopen van een huis, het vastleggen van onze laatste wens of de regels van het samenwonen: daarvoor stappen we naar de notaris. Wanneer deze een document heeft opgesteld, weet iedereen dat het authentiek is en dat de partijen in het document ook daadwerkelijk zijn wie ze zeiden dat ze waren.
Als technologie garandeert dat de regels worden gevolgd, dat data accuraat zijn en transacties verifieerbaar, waarom dan niet het notariële ambt afschaffen? Misschien dat standaard juridische werkzaamheden geautomatiseerd kunnen worden, suggereert Laan, maar een notaris doet meer dan garanderen dat een contract betrouwbaar is. Hij heeft ook een informatie- en zorgplicht. Dat betekent bijvoorbeeld dat hij – ook aan minder begaafde – cliënten moet uitleggen wat er precies in het contract staat dat zij zojuist hebben ondertekend. Op dit moment is het niet mogelijk authentieke akten elektronisch te passeren, aldus het Burgerlijk wetboek. De inhoud van een notariële akte moet op duurzaam en deugdelijk materiaal worden gesteld. De notaris moet dus nog blijven.

4. Persoonsgegevens bewaren en verwerken conform AVG

Hij komt steeds dichterbij, de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG of GDPR). Deze Europese wetgeving vervangt vanaf 25 mei 2018 de Nederlandse Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp). De AVG legt de lat hoger voor privacybescherming binnen de Europese Economische Ruimte of – preciezer – voor de bescherming van persoonsgegevens. De focus komt meer te liggen op de verantwoordingsplicht van bedrijven en sommige boetes kunnen tot duizelingwekkende hoogtes oplopen.

Ook in het privacydomein wordt dus gekeken naar blockchaintechnologie, maar helaas smelt zij niet probleemloos samen met het huidige en toekomstige Europese privacyrecht. Het wringt onder andere omdat bij blockchain blokken informatie alleen kunnen worden toegevoegd en niet gewijzigd of verwijderd. Daarbij wordt de informatie in de blockchain vaak in het geheel door alle blockchaindeelnemers opgeslagen. Iedereen beheert een eigen kopie van de blockchain. “Dit verhoudt zich lastig tot het principe van dataminimalisatie uit het privacyrecht,” aldus Laan. “Dit is simpel gezegd het principe dat niet meer persoonsgegevens mogen worden verwerkt dan nodig is.”

Het gaat te ver de vele aspecten van de AVG te benoemen, maar het mag duidelijk zijn dat blockchaintechnologie niet altijd strookt met de privacywetgeving. Het goede nieuws is volgens Laan dat blockchains ook kunnen bijdragen aan de privacy compliance en dat mogelijke knelpunten met de privacyregels kunnen worden voorkomen als daarmee rekening wordt gehouden bij het ontwerp van de blockchain. Zij noemt als voorbeeld: “Als mensen hun eigen persoonsgegevens beheren en zelf bepalen wie wat mag inzien, dan kan blockchaintechnologie mensen juist ook meer controle over hun persoonsgegevens brengen. Dan kan iemand bijvoorbeeld zelf bepalen wie wat wanneer mag inzien.” Nu is dat technisch nog best lastig, maar dat was het bouwen van websites twintig jaar geleden ook.

Bouw jij met de nieuwste technieken de applicaties van de toekomst? Het Technology Lab is een jonge afdeling binnen IT bij ABN AMRO, waar je bovenop ontwikkelingen rondom AI, VR/AR, IoT, BlockChain of Chatbots zit. Bekijk de vacature. Of bekijk alle vacatures op www.werkenbijabnamro.nl