Zee-egels en zeelelies dansen dodelijke tango
De zeelelie ruikt onraad. Het dier probeert nog weg te komen, maar is ten dode opgeschreven. In het duister achter hem doemen de stekels al op. Met zijn vijf puntige tanden, stevige kaken en vlezige tong scheurt de zee-egel zijn prooi in stukjes. Op de versnelde beelden lijkt dat snel te gaan, maar in werkelijkheid duurde deze strijd op leven en dood zo’n zes uur.
De wapenwedloop tussen zeelelie en zee-egel is oeroud. Dat blijkt uit onder meer uit onderzoek van de Amerikaanse zeebioloog Tomasz Baumiller van de University of Michigan. Hij bestudeerde de bijtsporen die zee-egels vermoedelijk achterlieten op fossiele zeelelies en concludeerde daaruit dat de twee diergroepen al miljoenen jaren een dodelijke tango dansen. Zetten de zee-egels een stap vooruit, dan doen de zeelelies een stap terug en andersom.
De dans begon in Trias, de geologische periode tussen 250 en 200 miljoen jaar geleden. Zee-egels evolueerden toen de sterke kaken die nodig zijn om het zeelelieskelet te kraken. Baumiller ontdekte dat in perioden dat er meer verschillende zee-egelsoorten over de zeebodem slopen, ook het aantal bijtsporen op zeeleliefossielen toenam.
De Passiebloemhaarster, een zeelelie die op het zuidelijk halfrond voorkomt
Maar de zeelelies lieten zich niet zomaar oppeuzelen. Vóór het Trias waren alle zeelelies nog honkvast: ze kwamen niet van hun plek. Onder druk van de allesverslindede zee-egels ontwikkelden verschillende zeeleliegroepen het vermogen om langzaam weg te kruipen.
Verschillende correlaties maken het plausibel dat zeelelies zich aanpasten aan de zee-egels, vindt Baumiller. Waren er veel verschillende zee-egelsoorten, dan nam bijvoorbeeld ook het aantal mobiele zeeleliesoorten toe. En toen het in het vroege Jura (rond 190 miljoen jaar geleden) slecht ging met de zee-egels, bloeiden de verankerde zeelelies prompt weer op.
Vandaag de dag leven er vooral mobiele zeelelies op de oceaanbodem. Alleen in de diepzee zijn nog standvastige zeelelies te vinden.
Bronnen:
Gorzelak P, Salamon MA, & Baumiller TK. (2012) Predator-induced macroevolutionary trends in Mesozoic crinoids. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America.
Foto passiebloemhaarster door Richard Ling (Creative Commons).
