'Italiaanse' Bas Mesters begint aan zijn remigratie naar Nederland
Bas Mesters, voormalig Italië-correspondent NRC Handelsblad. Foto NRC / Hilko VisserBas Mesters, voormalig Italië-correspondent NRC Handelsblad. Foto NRC / Hilko Visser
Hoe beleefde je Italië?
Het was fantastisch om in Italië correspondent te zijn, daar droomde ik al van tijdens mijn studie. Het woord dat ik hier meest gebruikte was ‘ongelooflijk’. Om te beschrijven hoe mooi het hier was – de cultuur, de wijsheid, het realisme – maar ook om te benadrukken wat een troep het hier kan zijn of hoe sluw de Italianen zijn.
Welke lessen kan Nederland van Italië leren?
De Italianen proberen er altijd wat van te maken. Met hun geschiedenis van overheersing door vreemde mogendheden hebben ze nooit veel vertrouwen gehad in de overheid. De Italiaan is gewend voor zichzelf te zorgen, hij is meer gericht op zijn familie. Ik ben geïnspireerd geraakt door hun zelfredzaamheid. Ik denk dat Italië beter voorbereid is op de crisis dan Nederland. De Italiaan heeft ook meer tijd voor zichzelf en zijn medemens. Mensen staan snel voor elkaar klaar. Dat heb je minder in Nederland.
Op welke productie ben je het trotst in de vijf jaar dat je in Italië zat?
Ik heb hier tien jaar gezeten, er zijn best veel verhalen waar ik trots op ben. Een daarvan is het beschrijven van het Italië onder Berlusconi in vier bedrijven in de zomer van 2011. Ik ging langs bij vier Italianen, die een uitweg zochten uit het Berlusconisme, die allen een stereotype over hun land representeerden: het eten, de kerk, het theater en de maffia (lees hier het artikel in de digitale editie - alleen voor abonnees).
In 2005 had ik als journalist een top-ervaring toen paus Johannes II overleed en het Vaticaan een nieuwe paus moest kiezen. Alle ogen waren toen gevestigd op Rome, het leken wel de Amerikaanse verkiezingen. Meer dan 6000 journalisten en miljoenen pelgrims waren er bijeengekomen. Nadat paus Benedictus XVI was verkozen, was het me gelukt om met hulp van de woordvoerder van kardinaal Simonis als enige journalist tot voor de ingang van Domus Sanctae Martae te komen, achter de hekken van het Vaticaan en de Zwitserse Garde. In de auto naar het centrum van de stad vertelde Simonis me toen dat het helemaal mis was gegaan met de rook. De hele Sixtijnse Kapel stond vol met rook. De oude prelaten hadden flinke hoestbuien gehad. Een grappige, exclusief wereldprimeurtje. De volgende dag kwamen veel internationale journalisten dat verhaal bij mij checken.
Hoe zie je de toekomst van het land?
Italië heeft de EU nodig om te veranderen. Het land heeft gezien de geschiedenis van overheersing het niet in zich om zichzelf te controleren. Ik zie het somber in voor het land als de euro uit elkaar valt, welke krachten gaan Italië dan beheersen? De Italianen zijn van oudsher altijd op zoek naar een beschermheer, of die nu in de politiek zit of in de maffia. Je hebt altijd beschermers nodig.
In Italië is de staat daardoor niet sterk, de maffia dringt nu zelfs in het Noorden op. Op papier is alles wel perfect geregeld, maar in de praktijk gaat het anders. Het Italiaanse gezegde ‘wet uitgevoerd, omweg gevonden!’ is er niet voor niets. Zodra er een nieuwe wet is, is er alweer een maas gevonden.
Monti heeft sinds zijn aantreden keihard opgetreden tegen belastingontduikers. Mensen waren niet gewend hun bezittingen aan te geven. Door de crisis worden ze daar nu toe gedwongen. Europa wordt langzaamaan de standaard.
Ondanks de druk van de crisis, de wanhoop bij sommige ondernemers die zelfs zelfmoord plegen, blijven Italianen ontzettende overlevers. Ze klagen over de crisis, lijden er onder, maar concluderen uiteindelijk als ze hebben gefilosofeerd over emigreren: "Het is dan misschien verschrikkelijk, maar we leven wel in Italië", wijzend naar de blauwe lucht die alles relativeert.
Wat ga je missen?
Ik ga die lucht, het licht, het eten, het landschap en mijn vrienden missen. Ik hoop dat het verschil met Nederland niet te groot wordt. Ik zal ook missen hoe mensen hier met elkaar omgaan. In Nederland vragen ze meteen: ‘wat doe jij?’. In Italië vragen ze: ‘hoe gaat het met je?’.
De remigratie van Mesters is te volgen via zijn wekelijkse column “Ik kom terug”. De column wordt elke maandagavond om vijf voor twaalf uitgezonden in het radioprogramma Met het oog op Morgen. De eerste drie delen zijn te vinden op zijn website: basmesters.nl. Hieronder het eerste deel:
Mesters wordt actief als journalist en docent in Nederland. Hij werkt aan een boek over Italië, geeft lezingen op verzoek en zal voor de NOS en krant blijven werken. Hij blijft de ontwikkelingen in Italië coveren. Volg hem op Twitter @basmesters of op zijn site basmesters.nl.
Lees ook het interview met vertrekkend Duitsland-correspondent Joost van der Vaart.
