Een groot wit lint
Gisteren lukte het tussen de 30.000 en 40.000 anti-Poetin demonstranten om met witte lintjes op hun jas of ballonnen en witte sjaals in hun handen een menselijke keten op de Tuinring te organiseren, een ‘witte ring’ om het Kremlin, zoals ze het zelf noemden. Op die manier wilden ze een week voor de presidentsverkiezingen hun onvrede uiten over de huidige politieke leiding van hun land. Voor de actie was geen toestemming op het stadhuis aangevraagd.
De betoging verliep opgewekt. Zelfs de politie was vriendelijk en behulpzaam. Op enkele plekken langs de route, die ik in vijf uur grotendeels heb afgelegd, stonden jongeren van pro-Kremlinbeweging Nasji bijeen om hun steun aan Poetin te uiten. Maar ook daar verliep de confrontatie met de Witten uiterst vreedzaam. Het gebruikelijke intimiderende gedrag van de Nasji was slechts gereserveerd voor de journalisten die hen probeerden te interviewen.
Opvallend was, zoals altijd, de wereld van verschil tussen de Nasji en de Witten. Een kwestie van afkomst en opleiding. De Nasji komen zichtbaar uit arme gezinnen uit de provincie en studeren aan de wat mindere universiteiten. Weinigen van hen hebben een mobiele telefoon, de meesten gebruiken voor hun informatie geen internet en bijna geen van hen is ooit in het buitenland geweest. En allen dreunen ze hetzelfde, uit het hoofd geleerde lesje op, dat erop neerkomt dat Poetin en niemand anders Rusland voor een burgeroorlog of een Amerikaanse bezetting kan behoeden. Over democratie zijn ze kort: ,,Die hebben we dankzij hem al.”
De Witten zijn vaak goedopgeleide en geïnformeerde professionals, afkomstig uit grootstedelijke milieus van de intelligentsia. Van de tweehonderd die ik heb aangesproken was meer dan de helft jurist, leraar, hoogleraar of zelfstandig zakenman. Ze kregen steunbetuigingen van het autoverkeer. Niet van de inzittenden van Lada’s, maar van duurdere middenklasse-merken als BMW, Mercedes, Range Rover en Lexus.
Dit keer viel me ook op dat de verwachtingen onder de demonstranten getemperd zijn. Anders dan in december gaan ze er niet meer vanuit dat er op korte termijn iets zal veranderen inde politiek. ,,Maar ik doe dit voor mijn kinderen en kleinkinderen, zodat zij hopelijk in een rechtvaardiger land komen te leven”, zei Irina, een 36-jarige juriste. ,,Door te protesteren willen we bereiken dat de machthebbers naar het volk luisteren en zich niet zo schaamteloos corrupt gedragen als ze nu doen. Want op deze manier is het onmogelijk een bedrijf op te bouwen, zonder door de politie of de FSB te worden afgeperst.”
,,Ik doe dit voor de toekomst”, zei op het Tagankaplein de 40-jarige zakenman Michail Koeznetsov. ,,We willen dat het bewustzijn van de jongere generatie verandert. Nu is de FSB aan de macht en dat zal de komende tien à twintig jaar wel zo blijven, want hun persoonlijke financiële belangen zijn enorm en die zullen ze niet zo makkelijk opgeven.”
Het protest had een hoog ludiek karakter. In tegenstelling tot de Nasji, die als een stel voetbalsupporters aan het schreeuwen en schelden waren, droegen de Witten vrolijke spandoeken met daarop: “Laat de slaaf van de galeien vrij!” – een verwijzing naar de uitspraak van Poetin dat hij al die jaren heeft gewerkt als een slaaf op de galeien – of ”Wil je eerlijke verkiezingen? Word dan verkiezingswaarnemer”.
