Zuiveringen
kjTA4l-QSSgHet Kremlin is dezer dagen druk bezig de weinige vrije media in Rusland de mond te snoeren. Werd begin deze maand de eerste aflevering van GosDep, de nieuwe politieke talkshow van Ksenia Sobtsjak, op de valreep niet op zender MTV uitgezonden omdat er teveel kritiek op het systeem van Poetin in werd geleverd en werden de opnamen van de overige drie afgelast, deze week was het de beurt aan Echo Moskvy, internettelevisiekanaal Dozjd en de krant Novaja Gazeta.
Echo Moskvy was altijd het paradepaardje van het Kremlin, waarmee werd aangetoond dat Rusland wel degelijk kritische journalistiek duldde – de zender is voor 66 procent in handen van staatsenergiebedrijf Gazprom. Maar begin deze week ontsloeg Gazprom media ineens de twee onafhankelijke directieleden, onder wie de liberale econoom en vaste studiogast Jevgeni Jasin. Ook werd hoofdredacteur Venediktov ineens bij het OM geroepen, omdat hij de arbeidswet zou overtreden door zijn medewerkers te verbieden lid te zijn van een politieke partij. En als laatste werden zijn facebook- en twitteraccount gehacked. Adjunct-hoofdredacteur Varfolomejev vatte het samen als een poging van het Kremlin om de koers van het programma (die behoorlijk activistisch is) minder politiek te maken.
Echo Moskvy wordt dagelijks slechts door zo’n twee miljoen mensen beluisterd, in Moskou en omstreken. Maar de website is landelijk te lezen en daarop worden heel veel interessante discussies gevoerd. Het is de beste website van heel Rusland, die die van lenta.ru met reuzenslagen overtreft.
Op die website heeft het Kremlin het waarschijnlijk gemunt. Dat vertelde me eergisteren ook socioloog Jevgeni Gontmacher, van het instituut voor Moderne Ontwikkeling, een denktank ten dienste van president Medvedev. Volgens hem zal Poetin na de verkiezingen van 4 maart een ,,zuivering” van de media doorvoeren, om de geringste kritiek op zijn beleid ongedaan te maken. Back to the USSR, zullen we maar zeggen. In GosDep kun je een propagandafilmpje zien, waarin het Amerikaanse gevaar wordt benadrukt.
Na Echo Moskvy was donderdag het veelbekeken internetkanaal TV Dozjd aan de beurt. Het OM stelde een onderzoek in nadat een parlementslid van Kremlinpartij Verenigd Rusland het had verzocht om uit te zoeken of het kanaal ,,buitenlandse financiering” heeft ontvangen voor zijn verslaggeving van de drie massale anti-regeringsbetogingen in Moskou van de afgelopen maanden. Dat vermoeden lijkt te zijn ingegeven door de beschuldigingen van premier Poetin, die heeft gezegd dat de Verenigde Staten achter de demonstraties zitten om op die manier Rusland te verzwakken. Poetin deed hetzelfde vier jaar geleden in de verkiezingstijd. En het heeft succes, want in de provincie geloven vooral veel gepensioneerden dat de VS op het punt staan een nieuwe wereldoorlog tegen Rusland te ontketenen. Op hun stemmen kan hij dus in ieder geval rekenen.
Gisteravond deden politie en FSB opnieuw een inval bij de bank van oligarch en Novaja Gazeta-eigenaar Aleksandr Lebedev. De vorige keer kostte dat hem enkele miljarden dollars, omdat veel geschrokken rekeninghouders meteen hun geld terugtrokken. Gisteren toonden de autoriteiten vooral interesse in de boekhouding van de mediaprojecten van Lebedev. Volg het nieuws op de website van Echo Moskvy, zolang het nog kan, zou ik zeggen.
Wie erachter de druk op de pers zit is duidelijk: de nieuwe chefideoloog van het Kremlin Vjatsjeslav Volodin, die eind december de creatieve Soerkov opvolgde en geldt als een hardliner, zonder de sluwe subtiliteit van zijn voorganger. Het worden nog spannende weken.
