De derde golf
The Moscow Times, het buurtkrantje voor de Moskouse expat-gemeenschap, had vanochtend een artikel over de toenemende vlucht naar het buitenland van jonge succesvolle Russen. Over diezelfde uittocht heb ik onlangs in de krant geschreven, toen opnieuw twee van mijn succesvolle jonge vrienden naar het buitenland vertrokken, omdat ze genoeg van hun land hadden. Een andere vriend, een via zijn huwelijk tot Australiër genaturaliseerde Rus die voor een Amerikaans bedrijf in Moskou werkt, vertelde me onlangs dat zijn Russische collega's niet aflaten het Westen te kritiseren, maar uiteindelijk toch altijd aan hem vragen hoe ze zo snel mogelijk naar Australië kunnen emigreren.
De eerste emigratiegolven waren in 1992 (joden die naar Israël, de VS of Canada trokken) en aan het eind van de jaren negentig (na de roebelcrisis van 1998 en de opkomst van Poetin in 1999). Nu is er sprake van een derde golf, als je de eerdere drie emigratiegolven sinds de revolutie van 1917 niet meerekent. Exacte cijfers zijn niet bekend, maar er wordt vanuit gegaan dat zo'n 100.000 Russen jaarlijks hun land verlaten. Op zich is dat aantal op zichzelf niet zo rampzalig, maar het wordt anders als je kijkt naar het feit dat die emigranten hoogopgeleid, succesvol en welgesteld zijn. Ook zitten er veel wetenschappers tussen: natuurkundigen, chemici, artsen. Niet voor niets zijn er aan de universiteiten tegenwoordig nog amper goede hoogleraren te vinden in de exacte wetenschappen.
De uittocht is ook nadelig voor de Russische economie. Vorig jaar was er sprake van een kapitaalvlucht van 38 miljard dollar als gevolg van die emigratie. Minister van Financiën Koedrin heeft onlangs niet voor niets toegegeven dat investeerders alles laten afhangen van wie er in 2012 aan de macht komt.
De Moscow Times heeft een aantal consultants gesproken die voor de vertrekkende Rus een verblijfsvergunning elders regelen, in Europa, de VS of de Baltische landen. Volgens een van hen zijn de voornaamste redenen om te emigreren economische onzekerheid en zorg over de naderende presidentsverkiezingen van 2012. Dat kun je je goed voorstellen, want voor Russische zakenlieden is het economisch klimaat als gevolg van de onder Poetin schrikbarend toegenomen corruptie niet meer om vol te houden. Jana Jakovleva, een voormalige zakenvrouw die zich na acht maanden onschuldig in de gevangenis te hebben gezeten tegenwoordig inzet voor door de politie of FSB belaagde zakenlieden, vertelde me onlangs in een interview dat zakendoen voor Russen zo onderhand een nachtmerrie is geworden.
Een directeur van een multinational legt uit waarom: ,,Het lijkt erop dat de hele generatie Russen tussen de 25 en 45 jaar er serieus over denkt weg te lopen bij het vooruitzicht dat vanaf 2012 dezelfde mensen als nu nog eens twaalf jaar aan de macht zullen zijn."
Aangezien dat laatste zeer voor de hand ligt in een systeem waar de politieke elite voornamelijk bezig is zichzelf te verrijken en haar macht dus niet snel op zal geven, moet dus voor een voortgezette uittocht uit Egypte worden gevreesd. Helaas is dat het lot van Rusland. Ook omdat het gewone volk alles accepteert en zwijgt, zoals Poesjkin het in de laatste zin van Boris Godoenov al veel eerder zo treffend heeft beschreven.
