De winnaars overwonnen
Op het Triomfplein in Moskou voltrok zich gisteravond een historische gebeurtenis. Enkele honderden demonstranten, die opkwamen voor het respecteren van artikel 31 van de Grondwet (vrijheid van bijeenkomst), mochten er voor het eerst met toestemming van de lokale overheid hun grieven uiten. Het roepen van 'Weg met Poetin' werd voor de verandering eens niet met de wapenstok bestraft. Het was een van de eerste opvallende maatregelen van de nieuwe burgemeester Sergej Sobjanin.
Ik was er zonder veel verwachting heengegaan, omdat ik er niet vanuit ging dat de afgezette burgemeester Loezjkov zich ineens onder de betogers zou mengen en met allerlei belastende getuigenissen tegen premier Poetin zou komen. Ook had Edward Limonov, de anarchistische schrijver-provocateur, schuin tegenover het door enkele honderden politiemannen omsingelde demonstratieveld een niet-gesanctioneerde demonstratie georganiseerd. De avond leek dan ook als vanouds te zullen eindigen in een partijtje matten met de politie.
Limonov was het namelijk niet eens met het aantal toegestane betogers. In plaats van voor achthonderd man had hij voor vijftienhonderd demonstranten plek geëist. Ljoedmila Aleksejeva, de éminence grise van de Russische mensenrechten, was het niet met hem eens. Zij vond het al een mooie overwinning dat de 31ste-beweging eindelijk officieel toestemming had gekregen voor haar protest en riep Limonov op zich bij de officiële demonstratie aan te sluiten. Maar Limonov weigerde. Verdeeldheid binnen de oppositie dus, een oude Russische kwaal.
Het resultaat van die verdeeldheid was ernaar. Binnen een cordon van metaaldetectors en politiemannen verzamelden zich de 'officiëlen' rond Aleksejeva, Nemtsov, Ponomarjov, Ilja Jasjin, die keurige toespraken over vrijheid en democratie hielden. Op de trappen van de Tsjajkovski Concertzaal stonden de 'onofficiëlen' van Limonov te schreeuwen. Daar liet de oproerpolitie zich dan ook zien.
De agenten bedienden zich dit keer echter van een interessante tactiek en duwden de schreeuwende 'onofficiëlen' op georganiseerde doch hardhandige wijze in de richting van de 'officiëlen', zodat er op het gesanctioneerde deel van het plein alsnog een gedeeltelijke verbroedering plaatsvond. Slechts een enkeling die een fakkel afstak werd gearresteerd. Een kleine groep 'onofficiëlen' zou later nog proberen op te rukken naar het Witte Huis, maar werd tijdig door de Omon tegengehouden en opgepakt.
Op het officiële demonstratieveld hielden de oppositieleiders hun toespraken. Ze hadden het over een overwinning op de autoriteiten. Oleg Orlov van Memorial zei bijvoorbeeld: ,,Nu mogen we hier betogen, een volgende keer verdwijnen de dranghekken en de keer daarop mogen we een optocht door de stad houden."
Nu denk ik zelf dat die overwinning een Pyrrhus-overwinning is. je moet hem eerder beschouwen als een verstandige zet van de autoriteiten. Hoe vaak heb ik die in gedachten niet aangeraden die demonstraties op de 31ste van de maand gewoon toe te staan. Je laat een paar honderd mensen een uurtje of wat tegen de regering schreeuwen en dan gaan ze tevreden naar huis.
Sobjanin heeft dat goed begrepen. Een uur na aanvang van de demonstratie was die dan ook alweer voorbij en binnen tien minuten was het plein leeg. Het zou nu best eens kunnen dat er op de volgende 31ste-bijeenkomsten steeds minder demonstranten komen opdagen, totdat het vuur van het protest helemaal gesmoord is.
