Het protest neemt toe
Op het Triomfplein was om zes uur vanavond een drie keer zo grote menigte bijeen dan anders op de 31ste, als in Moskou traditiegetrouw wordt gedemonstreerd voor eerbiediging van artikel 31 van de grondwet. Het waren er zo'n duizend - leraren, professoren, andere academisch geschoolden, studenten, arbeiders, gepensioneerden, mensenrechtenactivisten, oppositiepolitici. Misschien kwam het doordat premier Poetin twee dagen eerder in Sint-Petersburg had gezegd dat de regering juist van demonstraties leert, omdat die inzicht geven in de problemen die onder het volk leven. Misschien...
Zelf heb ik een andere verklaring voor de hoge opkomst: de demonstranten zijn niet alleen meer afkomstig uit oppositiebewegingen als Solidariteit, maar meer en meer uit burgerbelangengroepen als de boze automobilisten die zich verzetten tegen de blauwe zwaailichten op de auto's van hoge bestuurders die in Rusland boven de wet staan en in hun haast menig dodelijk slachtoffer maken.
Ook waren er tal van boze burgers op het plein die hun gas- en lichtkosten niet meer kunnen betalen en opmerkelijk veel jongeren die zich zorgen maken over hun eigen toekomst. ,,Ik heb geen enkele reden om nog langer in dit rotland te blijven wonen", zei de 21-jarige IT-student Andrej, die voor de tweede keer op de 31ste kwam demonstreren. ,,Behoorlijk betaald werk is er niet voor gewone mensen en iedereen is zo corrupt als maar kan. Het is dat mijn familie en vrienden hier wonen, anders was ik al lang naar het Westen geëmigreerd." Zijn neef, die voor het eerst meedeed, was toen al gearresteerd. ,,Alleen maar omdat hij niet weg wilde gaan", zei Andrej, die nu hoopte dat zijn neef zou worden vrijgelaten.
Twee andere studenten, Zjenja en Vika, waren voor het eerst gekomen. ,,Rusland is een monarchie geworden", zei Zjenja. ,,Met vorsten en lijfeigenen." En Vika: ,,De staat moet iedereen een bestaansminimum garanderen. Maar dat gebeurt niet. In werkelijkheid wordt 20 procent van de inkomsten uit gas en olie in het federale budget gestopt en verdwijnt de rest in de zakken van onze bestuurders. Waarom moeten die allemaal grote jachten, villa's in het buitenland, eigen vliegtuigen en soms een voetbalclub hebben?" En toen Zjenja weer: ,,Rusland heeft geen toekomst. Over twintig à dertig jaar zijn we uitgestorven."
De demonstratie was, zoals gebruikelijk, niet toegestaan door burgemeester Loezjkov. Ook omdat pro-Kremlinjeugdorganisatie Molodaja Guardia, de Jonge Garde, op het plein weer eens een bloeddonorbijeenkomst had georganiseerd. Toen ik even na zes uur arriveerde waren er nog maar weinig donoren over en was het plein vrijwel leeg. Wel klonk er keiharde popmuziek die het geroep van de demonstranten (,,Vrijheid!" ,,Weg met Poetin!" ,,Weg met de Tsjekisten!") moest overstemmen.
De terminologie van de Jonge Garde, die soms uit de luidsprekers schalde, neemt overigens steeds meer die van het Derde Rijk aan. Je hoeft 'Rusland' alleen maar even te vervangen door 'Duitsland' en 'Wij Russen" voor "Wij Duitsers" en je hoort Goebbels propagandataal over een zuiver ras, een zuivere natie van vreemde (lees in dit geval: Amerikaanse) smetten vrij. Een schone taak voor president Medvedev om de ideologen van deze organisatie eens een moderniseringscursus te geven, omdat hun terminologie zijn voornemens om zoveel mogelijk westerse investeerders aan te trekken - Russische zijn er blijkbaar niet genoeg - ernstig schaadt.
De politie gedroeg zich dit keer erg agressief tegen de betogers die in de arcade van het Moskouse Concertgebouw rustig hun grieven kenbaar maakten. Er werden zo'n 170 mensen gearresteerd, sommigen zonder duidelijke reden. Het ging er daarbij gewelddadig aan toe. Zelfs journalisten werd het werk onmogelijk gemaakt. Van een verslaggever van internetkrant gazeta.ru werd een arm op meerdere plaatsen gebroken door de agenten. ,,Dat is om te voorkomen dat het nog een keer gebeurt", kreeg hij te horen van een agent.
Een jongen die een blauwe gieter tevoorschijn haalde werd meteen opgepakt. Blauw is zo onderhand een verboden kleur geworden in Moskou.
Twee bejaarde dames die een geel papier met daarop 31 ophielden, konden evenmin op genade rekenen en werden door vrouwelijke agenten afgevoerd, nog net niet met geweld. Ook het omhooghouden van een T-shirt met teksten over de grondwet was verboden, het roepen van 'Vrijheid' eveneens.
Maar dat verlangen naar vrijheid klonk vanavond uit zoveel kelen, dat de politie steeds zenuwachtiger en agressiever werd. Er werd geduwd, bejaarden dreigden in de menigte vertrapt te worden. De jonge agentjes genoten volop. Een van hun leiders vroeg of het er in Nederland ook zo hevig aan toeging als hier. Ik kon hem geruststellen en verzekerde hem dat daar geen bejaarden worden opgepakt die een geel papiertje of een blauwe gieter omhooghouden. ,,Nederland is een oude, redelijk stabiele democratie", zei ik. ,,Dat is mooi", antwoordde hij, met een zekere bewondering voor het land, waarvan hij wel eens tulpenvelden op de televisie had gezien.
Even later werd er traangas ingezet om de demonstranten metrohalte Majakovski in te drijven. Nog steeds werden er regelmatig mensen uit de menigte geplukt en naar een arrestantenbus gesleurd. Maar tegen achten was het rustig en mochten de Kirgizische schoonmakers de sigarettenpeuken wegvegen.
Rond negen uur zou blijken dat de arrestanten bij het politiebureau in Zamoskvaretsje door agenten de bus uit zijn geslagen. Advocaten zijn op dit moment nog niet tot hen toegelaten. Hopelijk wordt er een onderzoek ingesteld naar die mishandeling. Als dat niet gebeurt is het de taak van de ambassades van de Europese Unie om een officieel protest in te dienen. Want aan meppen op het demonstratieveld zijn we gewend, maar het uit de arrestantenbus slaan van gevangenen doet aan oude tijden denken, die in Rusland toch voorbij zijn, zou je denken.
