Stalin onschuldig

Door onze correspondent

Michel Krielaars

Moskou, 3 dec. Vijfenzeventig jaar na dato lijkt de moord op Sergej Kirov, de populaire partijleider van Leningrad, eindelijk opgelost. De dader, Leonid Nikolajev, die Kirov in de gang van zijn kantoor doodschoot, blijkt op eigen houtje te hebben gehandeld en niet op bevel van dictator Josif Stalin. Tot nu toe werd aangenomen dat Stalin Kirov zou hebben laten vermoorden om een potentiële rivaal uit de weg te ruimen. De aanslag op Kirov geldt als de opmaat tot Stalins Grote Terreur, die aan miljoenen onschuldige Russen het leven kostte.

De onthulling komt voort uit geheime documenten die de binnenlandse veiligheidsdienst  FSB deze week heeft vrijgegeven. De voornaamste bron is Nikolajevs dagboek, waaruit een beeld oprijst van een gedesillusioneerde en verbitterde communist. Toen hij ook nog eens uit de partij werd gegooid wegens het schenden van de partijdiscipline, niet tot een sanatorium  werd toegelaten ondanks zijn hartklachten, geen toegang meer kreeg tot de speciale voedselrantsoenen voor partijbestuurders waren, besloot hij wraak te nemen.

Na een kort proces in december 1934 werd Nikolajev samen met dertien andere verdachten schuldig bevonden aan het deelnemen aan de terroristische organisatie het ‘Leningrad Centrum’ en onmiddellijk geëxecuteerd. Uit de nu gepubliceerde documenten blijkt dat er geen enkele reden is om te kunnen concluderen dat dit ‘Leningrad Centrum’ heeft bestaan. Wel greep Stalin de moord aan om met zijn bloeddorstige zuivering van de partij te beginnen. Na de moord op Kirov kromp de bevolking van Leningrad, het huidige Sint-Petersburg, met 35.000 inwoners, als gevolg van executie of deportatie naar de Goelag.

Vijfenzeventig jaar na dato lijkt de moord op Sergej Kirov, de populaire partijleider van Leningrad, eindelijk opgelost. De dader, Leonid Nikolajev, die Kirov in het trappenhuis van zijn kantoor doodschoot, blijkt op eigen houtje te hebben gehandeld en niet op bevel van dictator Josif Stalin. Tot nu toe werd aangenomen dat Stalin hem  zou hebben laten vermoorden om een potentiële rivaal uit de weg te ruimen. De aanslag op Kirov geldt als de opmaat tot Stalins Grote Terreur, die aan miljoenen onschuldige Russen het leven kostte.

In 1990 had historicus en politicus Aleksandr Jakovlev, een van de verstandigste kompanen van Gorbatsjov tijdens de perestrojka, ook al zijn twijfels geuit over die samenhang. Maar toen bleef het bij vermoedens. Nu is er serieus bewijs.

De onthulling komt voort uit geheime documenten die de binnenlandse veiligheidsdienst  FSB deze week heeft vrijgegeven. De voornaamste bron is Nikolajevs dagboek, waaruit een beeld oprijst van een gedesillusioneerde en verbitterde communist. Toen hij ook nog eens uit de partij werd gegooid wegens het schenden van de partijdiscipline, niet tot een sanatorium  werd toegelaten ondanks zijn hartklachten, geen toegang meer kreeg tot de speciale voedselrantsoenen voor partijbestuurders waren, besloot hij wraak te nemen.

Na een kort proces in december 1934 werd Nikolajev samen met dertien andere verdachten schuldig bevonden aan het deelnemen aan de terroristische organisatie het ‘Leningrad Centrum’ en onmiddellijk geëxecuteerd. Uit de nu gepubliceerde documenten blijkt dat er geen enkele reden is om te kunnen concluderen dat dit ‘Leningrad Centrum’ heeft bestaan. Wel greep Stalin de moord aan om met zijn bloeddorstige zuivering van de partij te beginnen. Na de moord op Kirov kromp de bevolking van Leningrad, het huidige Sint-Petersburg, met 35.000 inwoners, als gevolg van executie of deportatie naar de Goelag.