Naar Moskou! Naar Moskou!

door

,,Wist je dat Moskou tijdens de afgelopen feestdagen twaalf dagen uitgestorven was?" merkte onze vriendin Irina op toen ze gisteren bij ons op bezoek was. ,,Er reed vrijwel geen auto op straat. De kranten verschenen niet. Terwijl je toch zou denken dat er door de crisis eigenlijk heel hard gewerkt zou moeten worden en de burger behoefte heeft aan informatie. Poetin bedankt."

Ik had niet zo snel een antwoord klaar, omdat ik al die tijd in Oostenrijk en Duitsland op wintersport was. Daar wemelde het van de Russen, die zoals u weet verliefd zijn op die twee landen omdat alles er zo ordelijk is - iets wat ze in eigen land niet kennen.

,,Op de pistes zijn ze meestal niet aan het skieën, maar aan het telefoneren met Moskou", zei de eigenaar van hotel Alte Post in het Oostenrijkse Grossarl, de onovertroffen Toni Knapp. ,,Blijkbaar is er bij jullie iets ernstigs aan de hand, want ik krijg nu niet bepaald de indruk dat de Russen erg genieten van hun vakantie."

Poetin doet al jaren zijn best om van Rusland een soort Duitsland te maken.  Je hoeft alleen maar een bezoek aan het Kremlin te brengen om de als Duitse ambtenaren met snelle metalen brilletjes vermomde natsjalniki te zien. 'Duitse kwaliteit' is een aanbeveling die je in Russische winkels vaak kunt horen, al worden die Duitse producten met de dag schaarser. En dan heb ik het nog niet eens over de voorliefde van de rijkere Rus voor de Mercedes of de BMW. Want ook al moedigt Poetin zijn onderdanen aan een Lada of Zjigoeli te kopen, zelf rijdt hij in de duurste Mercedes en doet hij wat autoliefde betreft niet onder voor zijn illustere voorganger Leonid Brezjnev.

Vooral in München en Salzburg wemelde het van de Nieuwe Russen, die geld uitgaven alsof er in eigen land niets aan de hand was. Je hoefde 's ochtends maar een koffiehuis of café binnen te gaan of er zat wel een Russisch gezin aan het zwijnsgebraat en het bier. In de sjieke modewinkels leek het of er op de valreep nog even royaal ingeslagen moest worden. De PC Hooftstraat en de wereld van André Hazes waren er niets bij.

Toen we op de terugreis op het vliegveld van München in de rij stonden bij de Aeroflotbalie, waren we de enige niet-Russen. Onze medepassagiers, die voornamelijk uit Moskou bleken te komen, waren uitgerust met de duurste en mooiste koffers. Bovendien waren ze als kamelen beladen met gekochte handelswaar van in Rusland geliefde merken D&G, Armani en Woolworth.

Hun gesprekken gingen voornamelijk over geld. ,,Ik heb in een week tijd 20.000 euro uitgegeven", zei een in zwart Armani-pak en T-shirt geklede veertiger, die met vrouw en dochter voor de economy-balie stond te wachten. Zijn buurman overtroefde hem nog met enkele duizenden, maar hij had dan ook een groter gezin en dus meer skies te huren. En dan hadden we hier nog niet eens met de echte rijken te maken, maar met vertegenwoordigers van de tot voor kort opkomende middenklasse.

De rij bij de balie slonk traag, omdat iedereen zoveel extra bagage bij zich had dat er bijbetaald moest worden of omdat sommigen zich vergist hadden in de vertrekdatum. De Duitse Aeroflotmedewerker werd er wanhopig van. Toen ik hem vroeg wat er aan de hand was, zei hij: ,,Als ik u dat vertel, ben ik mijn baan kwijt. Maar laten we het er maar op houden dat het om mentaliteitsverschil gaat." Een kwestie van orde of geen orde, had ik er aan toe willen voegen.

En terwijl ik daar zo in die rij stond en me bijna schaamde voor het poenerige gedrag van mijn mede-Moskovieten, werd ik ineens overmand door een gevoel van medelijden. Want zes jaar geleden was een reis naar Duitsland of Oostenrijk voor de meeste van hen niet weggelegd. En als gevolg van de economische crisis en de politieke-economische ontwikkelingen in Rusland zou deze buitenlandse reis voorlopig wel eens hun laatste kunnen zijn.

Want in Moskou, het kloppend hart van de Russische economie, gaat het ene na het andere bedrijf failliet, dalen de salarissen met soms dertig procent en groeit de ontslaggolf met de dag. Officieel hebben 1,8 miljoen mensen hun baan al verloren, maar volgens het onafhankelijk instituut Internationaal Maatschappelijk Fonds zijn het er al 8 miljoen.

Daarom had ik ineens de neiging om mijn armen om hen heen te slaan om hen te beschermen tegen alle kritiek van buiten. ,,Kom mijn kinderen", zei ik in gedachten. ,,We gaan terug naar huis. terug naar ons eigen Moskou."

Geplaatst in:
Persoonlijk

9 reacties op 'Naar Moskou! Naar Moskou!'

hank

Aparte analyse, lijkt mij niks mis mee dat er een goede middenklasse in rusland in opkomst is. En dat deze nog steeds geld als water uitgeven is alleen maar welkom om onze economie te stimuleren.

Dus een beetje liever mag wel.

Jonathan

Leuk stukje Michel! Fijn dat je er weer bent. Ik bekijk je RSS-feed dagelijks, soms vaker.
En beste Hank, als je van lief houdt, moet je het verhaal maar een keer tot het einde lezen.

Sander Pielkenrood

Russen houden nu eenmaal van geld uitgeven en ze schamen zich er niet voor om dat uitgebreid te tonen. Ten opzichte van Nederlanders is er op dat gebied een enorm verschil in mentaliteit. Opscheppen mag in Rusland.

Ter contrast:
Vandaag moest ik geld ophalen bij een gezin ergens vlak bij een stadje in de Oeral. Enige tijd geleden heb ik mijn houten schuur afgebroken en verkocht. Enfin, dit gezin, bestaande uit een moeder van in de 50 en een zoon van achter in de 20, hebben een gedeelte gekocht. Maanden geleden al afgeleverd, omdat hun huis verbrand was en ze het hout nodig hadden om een nieuw huis te bouwen.
Ik was nooit eerder bij ze thuis geweest en was daardoor vandaag geschokt van de armoede. Ik kom veel in de ‘binnenlanden van Rusland’, maar een dergelijk schrijnend geval heb ik niet eerder meegemaakt.
Moeder en zoon hebben met hulp van vrienden een nieuw huis gebouwd, gebruik makend van delen van het oude huis die niet, of althans niet helemaal, verbrand waren, een doos spijkers en mijn oude schuur. Momenteel is het geld op en wonen ze samen in 1 kamer. In die kamer staan twee bedden, een kast met kleding en andere schamele bezittingen, twee stoelen, een tafel, een kooktoestelletje en een wasbak. Geen koelkast, geen badkamer, toilet buiten in een meter sneeuw.
Wat me opviel was dat de kamer zo netjes opgeruimd was. Ze hebben enkele vorken, messen, lepels, drie borden en een paar kopjes. Alles keurig afgewassen en gesorteerd in de kast gelegd. Hun kleding is oud, maar hangt keurig op zelfgemaakte hangers aan spijkers.
Centrale verwarming is er natuurlijk niet. Midden in de kamer staat een bouwwerk van oude bakstenen. Daarin stoken ze een vuur om de kamer te verwarmen, zoals dat al honderden jaren gaat.
Kortom, hier is geen sprake van armoede vanwege alcoholisme of iets dergelijks, maar van echte pure armoede.
Die twee mensen schikken zich in hun lot en proberen er het beste van te maken. Zonder televisie (dat is op zich een zegen), zonder boeken, zonder kranten en zonder enig ander vermaak van buitenaf. Het huis staat buiten de stad en is met de auto bijna niet bereikbaar.
Het ergste is dat de zoon afgestudeerd arts is! Die professie oefent hij niet uit, want dat levert in deze streken maar € 75.- per maand op. Hij werkte daarom in een machinefabriek. Vanwege de crisis is hij zijn baan in december kwijtgeraakt. Een nieuwe baan vinden is geen eenvoudige opgave. Hij studeert nu voor IT specialist. Hopelijk gaat dat hen meer opleveren.
Je kan je niet voorstellen dat een arts in Nederland zo zou leven. Ondanks de onbeschrijfelijke armoede en tegenslag zijn deze lieve mensen zeer beschaafd, gstvrij en vriendelijk. Dat kun je van de nieuwe rijken in Rusland niet altijd zeggen.
De economische voorspoed van de afgelopen jaren heeft heel veel mensen vergeten mee te laten delen, al was het maar een klein beetje.

BThL

Ik woon sinds 1994 in Rusland en kan maar niet wennen aan de invulling van het woord “middenklasse”. Wat mij betreft is een Rus die in een week 20.000 euro uitgeeft geen lid van de middenklasse, zo iemand is eerder een yup.

Russen geven inderdaad graag geld uit, maar dat heeft op zich niets te maken met het al dan niet behoren tot de “middenklasse.” Ik ken mensen te over die best leuk verdienen en zich best e.e.a. kunnen permitteren (ook een reisje naar het buitenland), maar 20.000 euro in een week kapotslaan is naar mijn bescheiden mening niet kenmerkend meer voor de “middenklasse,” maar voor een klasse die daar met kop en schouders bovenuit steekt en die met name in Moskou (over)vertegenwoordigd is.

En wie zijn dan die mensen dan die aardig verdienen en zich e.e.a. kunnen veroorloven? Ik vind dat die mensen tot de middenklasse behoren, niet de wintersporters met hun exorbitante bestedingsgedrag.

Veel herken ik in wat Sander Pielkenrood heeft geschreven. Ik wil hier de kanttekening maken dat je voor dat soort armoede niet eens de rimboe in hoeft, ook in Moskou zijn er genoeg families die de eindjes maar nauwelijks aan elkaar kunnen knopen.

Dus over wie hebben we het nou steeds als er gepraat wordt over Rusland (c.q. Moskou) en de zogenaamde middenklasse?

Anne Stoffel

Een Rus die in een week 20.000 euro uitgeeft, was dat niet een ‘nieuwe Rus’? Of is die term inmiddels verouderd?

hardscarf

Nieuwe Rus (novy roesski) is een term uit de jaren ’90 verwijzend naar de zakenmensen die -vaak op oneigenlijke wijze- in snel tempo hun fortuin maakten en waaraan eigenschappen aan worden gekoppeld als ‘niet al te snugger’ en ‘maffia’ (veel Russen hebben overigens de gewoonte om iedereen met geld te verdenken van maffiapraktijken). Andere kenmerken die worden genoemd zijn een donkerrode (leren) jas (=symbool van gebrek aan smaak), gouden ketting, meerdere gouden ringen, in bezit van een dikke auto (Mercedes-Benz W140, Hummer, Jeep Grand Cherokee, BMW (‘boemer’) etc), een mobiele telefoon (begin jaren ’90 een luxegoed), kortgeschoren hoofd, gebruik van mat en andere straattaal en veel ‘kapoesta’ (bloemkool – dollarbiljetten) op zak. Maar wellicht heeft het inmiddels een andere betekenis gekregen.

van den Berg

aanvullend op de definiering van handscarf van het begrip “novye russki”; gelet op de verminderde hoeveelheid grappen over nieuwe russen lijkt het begrip wat op zijn retour.
Doordat er de laatste 10 jaar ook mensen die zich wel aan de wet hielden en beschaafd zijn de mogelijkheid hadden een goed inkomen te krijgen, zal het begrip wel wat uitgehold zijn.

Geld hebben is niet meer per definitie verdacht in Rusland.

Rene

Russen hebben natuurlijk in ’98 al meegemaakt dat hun geld verdampte en denken wellicht dat ze hun roebels er nu ook beter doorheen kunnen draaien nu de koers weer daalt. Een Rus leeft meer bij de dag en planned wat minder strategisch naar de toekomst dan de gem. Nederlander dat zou doen. Op zich spreekt mij dat wel aan in de Russen.

Wat ik mij afvraag is of en wanneer er nou eindelijk eens een beetje oppostitie gaat komen? Een tijdje terug hoorden we iets over relletjes waar politie uit Moskou voor nodig was. Krijgt dit een vervolg? Schikken de Russen die teruggaan in welstand zich in hun lot of staan er mensen op die zich tot spreekbuis van deze groep verheffen?

Guest

vorig jaar waren wij voor het eerst op wintersport in tirol geweest, en ik moet zeggen dat Russen die wij daar hebben gezien, een van de meeste hoge qualiteits-mensen tussen de skiiers waren. Die komen altijd met gezin, eten in de restaurants (dus kopen hun eten niet bij Spar) en ‘savonds gaan mozart kugeln kopen in de winkels. Terwjil nederlanders, britten en duitsers (allemaal jonge gasten op zoek naar mooeie herrineringen) eten kebab op straat, gaan vervolgens naar irish pub en maken zoveel lawaai en gedoe dat ook enorm veel mentaliteitsverschil veroorzakt.

Volg nrc.nl op en , lees onze dagelijkse nieuwsbrief