Liever een ZIL?
Pro-Kremlin- en miljonairspartij Verenigd Rusland heeft vorige week vrijdag in de Doema een wetswijziging ingediend waarin de wet op landverraad en spionage in het vervolg kan worden toegepast op iedere Rus die gevoelige overheidsinformatie aan NGO's overhandigt of de openbare orde in gevaar brengt. Mensenrechtenactivisten als de, zelfs door Poetin, gerespecteerde Ljoedmila Aleksejeva hebben hier woensdag massaal tegen geprotesteerd. Zij zien in het wetsvoorstel een groot gevaar en verwijzen daarbij naar de jaren van Stalins Grote Terreur, waarin iedereen die het niet eens (en vaak ook wel eens) was met het toenmalige regime werd vervolgd. Een van hen noemde het wetsvoorstel ,, een basis voor een totalitaire staat".
Als de wetswijziging wordt aangenomen, en dat gebeurt een dezer dagen zeker omdat de Doema een schijnparlement is waar geen discussie plaatsvindt, kan iedere Russische burger die iets doet wat de autoriteiten onwelgevallig is van spionage en landverraad worden beschuldigd. En zoals u weet staat op die overtredingen de hoogste straf.
Beschuldigde president Medvedev voor zijn aanstelling in mei de Britisch Council, zeg maar de talencursus Engels voor buitenlanders, nog van spionage, nu kunnen ook Russische medewerkers van mensenrechtenorganisaties als Human Rights Watch, Amnesty International en Memorial worden verolgd. Een andere groep op wie de wet zich richt is natuurlijk de liberale oppositie, die een gezond contact met westerse organisaties onderhoudt, aangezien ze op een vergelijkbare manier over een fatsoenlijke inrichting van de wereld denken.
Maar nog het meest lijkt de wetswijziging bedoeld om spontane onrust de kop in te kunnen drukken, die in februari hoogstwaarschijnlijk gaat uitbarsten als veel Russische bedrijven failliet zullen gaan en er massaontslag plaatsvindt. Onlangs schreef de beroemde socioloog Jevgeni Gontmacher net zo'n zin als u hiervoor las in de kwaliteitskrant Vedomosti. Die krant kreeg meteen een waarschuwing van de staatscensor dat bij herhaling de krant gesloten zou worden. Onder de nieuwe wet wordt Gontmacher waarschijnlijk wegens landverraad aangeklaagd.
Een mooi voorbeeld van die onrust was het protest van enkele duizenden automobilisten in verschillende steden in het Verre oosten van Rusland, afgelopen weekend. Zij eisten dat Poetin zou afzien van de drastische verhoging van de importbelasting op buitenlandse auto's, die 11 januari van kracht wordt. Sommigen eisten zelfs het aftreden van Poetin en botsten met de politie.
Nu waren de meeste demonstranten mensen die van die import afhankelijk zijn en waarschijnlijk failliet gaan als die importbelasting wordt verhoogd. Maar toch was het een fraai staaltje van grass roots politics, zoals je dat een paar jaar geleden ook kon zien toen ze in het Verre Oosten demonstreerden tegen de overheidsraceauto's met blauwe zwaailichten die iedere Rusissche stad onveilig maken.
Het protest van afgelopen zondag, dat door de staatsmedia niet werd uitgezonden (slecht voorbeeld doet tenslotte volgen), had bovendien een voor Rusland zeldzaam resultaat: de afgevaardigde voor de Primorje-regio in de Federatieraad, Vjatsjeslav Fetisov, ging in gesprek met vertegenwoordigers van die autohandelaren en beloofde hun grieven aan de regering door te geven. Kijk, zo ontstaat vanuit het midden- en kleinbedrijf toch nog democratie. Als wordt onder de nieuwe wet dergelijk protest ongetwijfeld als spionage voor de Japanse autoindustrie opgevat.
Grote vraag is of Poetin aan de grieven gehoor geeft. Gezien de dalende populariteit van zijn regering is dat misschien denkbaar, want uit een door een Kremlin-vriendelijk bureau gehouden opiniepeiling blijkt dat 39 procent van de Russen daar ontevreden over is. Maar vandaag heeft hij de Russen ook opgeroepen alleen nog maar in Rusland geproduceerde auto's te kopen, om op die manier de instortende Russische autoindustrie te steunen.
Nu is er op de Russische markt heus wel een in Rusland gebouwd goedkoop type Renault, Peugeot of Ford te koop , maar de auto's waar Poetin zelf zo van houdt - de duurste categorie Mercedes, Audi en BMW - komen toch echt uit Duitsland. Ik ben dan ook benieuwd wanneer hij en zijn kameraden zich weer eens in die mooie oude Wolga's of ZIL's op straat vertonen. Dat zou nu eens solidariteit met het lijdende volk zijn.
