Campagne, dus het ambassade-ritueel begint weer
Wat hebben George W. Bush, Bill Clinton, Michael Dukakis en Ronald Reagan met elkaar gemeen? Toen ze presidentskandidaat waren, deden ze allemaal dezelfde belofte. Ze zouden de Amerikaanse ambassade in Tel Aviv naar Jeruzalem verhuizen, om te onderstrepen dat de Verenigde Staten dat als de hoofdstad van Israël beschouwen.
Mitt Romney voegde zich dit weekend in hetzelfde rijtje. Als hij president is, zei hij tijdens zijn bezoek aan Israël tegen CNN, de ambassade verplaatsen. Op dit moment staat er alleen een consulaat in Jeruzalem, de ambassade ligt in het centrum van Tel Aviv. Het werd, samen met zijn opmerking over steun aan Israël in het geval van een aanval op Iran en over 'culturele verschillen' tussen Israëliërs en Palestijnen, als groot nieuws door de Amerikaanse pers opgepikt. Romney: "A nation has the capacity to choose its own capital city, and Jerusalem is Israel's capital." En: "I would follow the same policy we have had in the past, our embassy would be in the capital, and the timing of that is something I would want to work out with the government."
Nieuws? Kijk eens wat ene Barack Obama, toen nog kandidaat, tijdens zijn (tot nu toe laatste) reis naar Israël zei, in 2008:
Zeggen dat Jeruzalem de hoofdstad van Israël is, hoort bij het politieke ritueel. Een presidentskandidaat kan het gemakkelijk zeggen, want het is gratuit. Amerika zou het enige land zijn dat in de stad een ambassade zou plaatsen, en vanwege de niet-erkende bezetting van Oost-Jeruzalem en de internationale controverse willen de VS er zelf ook niet aan. De internationale gemeenschap vindt dat de status van Jeruzalem opgelost moet worden in onderhandelingen tussen Israël en de Palestijnen, en dat is ook de officiële positie van het Witte Huis.
Het is tekenend voor de dubbelhartige houding van de Amerikanen. In 1995 werd de Jerusalem Embassy Act aangenomen, waarin de Amerikanen zichzelf ertoe verplichtten de ambassade op zijn laatst in 1999 naar Jeruzalem te verplaatsen.Sindsdien hebben de presidenten Clinton, Bush en Obama de beslissing steeds uitgesteld, met vage overwegingen als 'veiligheidszorgen'. Israël mag graag willen dat de wereld de claim op de gehele stad accepteert, Amerikaanse politici houden het veilig binnen de lijntjes. Lippendienst kost niets. De kans dat Romney als president de ambassade écht zou verplaatsen, is niet groot.
Maar Israël is een dossier waar het vaak gaat om het overtroeven van de tegenstander. Obama is volgens een eigen filmpje al de grootste vriend die Israël ooit gehad heeft:
In dit spel speelt niet zozeer de Joodse stem de grootste rol. De overgrote meerderheid van de Joodse Amerikanen stemt Democratisch, en ondanks een dalende populariteit van Obama is het niet de verwachting dat dat beslissend zal veranderen. Wel van belang is de evangelisch-christelijke achterban, omdat die groot is, en stevig pro-Israël. Maar boven alles gaat het om donateurs. De belangrijkste donateur van Romney is Sheldon Adelson, die tientallen miljoenen dollars uittrekt om Obama af te zetten. Enkele miljoenen van Adelson gaan ook naar The Jewish Republican Coalition, die campagnes opzet in swing states als Florida (veel Joodse kiezers) en Pennsylvania (veel conservatieve katholieken). Adelson, eigenaar van de Israëlische krant Israël Vandaag, is hevig tegen een tweestatenoplossing. Hij ziet Obama als een bedreiging voor Israël.
Het spel ging het afgelopen weekend verder. Obama tekende juist vlak voor het bezoek van Romney een wet voor extra militaire steun aan Israël, onder meer via 70 miljoen dollar in het Iron Dome-raketafweersysteem. Maar dat kan ook toeval geweest zijn.
