Veel rode auto's in de straat? Dan ook veel PvdA'ers
Zou de kleur van een auto iets zeggen over de politieke voorkeur van de eigenaar? In elk geval is er meer op de PvdA gestemd in buurten waar meer rode auto’s zijn. En in wijken met meer groene auto’s, heeft GroenLinks meer stemmen gekregen.
NRC Handelsblad onderzocht het stemgedrag bij de Tweede Kamerverkiezingen van vorige maand door de uitslag per stembureau te koppelen aan gegevens van de buurten waarin de bureaus stonden.
Klik op de infographic voor groter beeld. Illustratie Stella SmienkKlik op de infographic voor groter beeld. Illustratie Stella Smienk
Of PvdA-stemmers zelf vaker in rode auto’s rijden, kan natuurlijk niet de conclusie zijn. Ze kunnen ook buren hebben met rode auto’s. Maar het verband toont wel aan dat de Nederlandse buurten onderling sterk in karakter verschillen, en dat dit ook zijn weerslag heeft op stemgedrag. Zo blijken er ook meer VVD-stemmers in een buurt te wonen naarmate er meer zware auto’s zijn. En er zijn meer SP’ers in wijken met veel lpg-rijders. Hoe een buurt eruitziet, zegt dus iets over hoe de mensen er stemmen.
D66'ers wonen in mooiste buurten van het land
Wat dat betreft hebben D66’ers het ’t best. Zij wonen in de mooiste buurten van het land. De gemiddelde kiezer heeft twaalf rijksmonumenten in zijn buurt staan, maar D66-kiezers zijn veel beter bedeeld. In de buurten waar die partij meer dan 15 procent van de stemmen kreeg, staan gemiddeld 75 monumenten. En in de buurten waar D66 de grootste werd, zijn het er gemiddeld zelfs 108.
D66 heeft zijn aanhang vooral in de centra van universiteitssteden als Delft en Leiden. Het zijn vaak studenten of goed verdienende hoogopgeleiden, en die wonen vaker op grachtengordelachtige plekken met eeuwenoude panden.
Voor PVV-kiezers geldt dat juist niet. Zij wonen vooral in de oudere nieuwbouwwijken, gebouwd in de eerste decennia na de Tweede Wereldoorlog. Op alle plekken waar de PVV de grootste werd, stamt de helft van de bebouwing uit die periode. Dit zijn ook de wijken waar de woningen het goedkoopst zijn. De woz-waarde van de woningen is daar slechts 170.000 euro.
In allernieuwste wijken scoort de VVD
In de allernieuwste wijken, gebouwd na 2000, scoort juist de VVD. Daar zijn de huizen ook veel duurder. In alle buurten waar de VVD de grootste werd zijn de huizen gemiddeld 280.000 euro waard. Tegelijk heeft de VVD nu ook gewonnen in die duurdere buurten, waarmee je kunt zeggen dat die partij zijn positie heeft versterkt in de eigen bolwerken. Dat is voor een heel groot deel ten koste van het CDA gegaan.
De PvdA is ook sterker geworden in de eigen bolwerken. Die partij doet het goed in de vooroorlogse buurten, voor een groot deel aan de rand van stadscentra. Vaak gaat het ook om buurten met huurwoningen – op plekken waar meer dan 70 procent van de huizen verhuurd wordt, kreeg de PvdA ruim 30 procent van de stemmen, tegen 25 procent landelijk.
Allochtonen stemmen bovengemiddeld vaak op PvdA
Dit zijn niet toevallig ook de plekken waar veel allochtonen wonen, die bovengemiddeld vaak op de PvdA stemmen. In diverse stembureaus in Rotterdam-Feijenoord, in de buurten waar driekwart allochtoon is, heeft deze partij zelfs meer dan de helft van alle stemmen gekregen. Sowieso staan – op een paar plekken in Noordoost-Nederland na – alle stembureaus met een absolute meerderheid voor de PvdA in wijken waar ook de meerderheid van de bevolking allochtoon is. In totaal zijn er 140 van zulke bureaus, van de bijna 10.000.
Ook de VVD heeft in diverse stembureaus (153) een absolute meerderheid. Die bureaus staan niet alleen in buurten waar de traditionele achterban van de liberalen woont, zoals Het Gooi en Wassenaar, maar ook opmerkelijk vaak in de nieuwe en dure nieuwbouwwijken als de Noorderplassen in Almere. Dit soort wijken zijn nieuwe VVD-bolwerken.
Er zijn drie andere partijen die een absolute meerderheid scoren in een of meer stembureaus: het CDA (1 bureau in Haelen, Limburg), de PVV (1 bureau in Dordrecht) en de SGP (23 bureaus in de Biblebelt).
CDA trekt zich terug op het platteland
En het CDA? Dat trekt zich steeds meer terug op het platteland. Meer dan een kwart van al zijn stemmen heeft die partij gekregen in de dunst bevolkte buurten van Nederland, met minder dan 500 adressen per vierkante kilometer. Ter vergelijking: de drukste buurt van het land, de Amsterdamse Kinkerbuurt, telt 12.000 adressen per vierkante kilometer. Daar is de CDA-aanhang slechts 1 procent. Zelfs de aanhang van de SGP woont in dichter bevolkte gebieden.
Analyse van de verkiezingsuitslag per stembureau
De uitslagen per stembureau die voor dit onderzoek zijn gebruikt, zijn afkomstig van de Kiesraad.
Maar omdat de Kiesraad niet weet wat de adressen van de stembureaus zijn, konden de uitslagen niet meteen gekoppeld worden aan buurtgegevens van het CBS.
Bestuurskundige Joost Smits heeft deze adressen opgezocht en zijn bestand vervolgens gedeeld met NRC Handelsblad. In totaal gaat het om bijna 10.000 stembureaus.
Bronnen: Kiesraad, CBS, Kadaster, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Joost Smits.
De uitslagen van alle stembureaus zijn ook te zien op deze interactieve kaart.