Liveblog: de dag na de verkiezingen
- filter: ×
Liveblog gesloten
Wij gaan dit liveblog afsluiten. Uiteraard blijven we u via nrc.nl op de hoogte houden van alle laatste ontwikkelingen.
De laatste ontwikkelingen op een rijtje:
- Henk Kamp gaat aan de slag als verkenner. Morgen om acht uur heeft hij zijn eerste gesprek met Mark Rutte.
- Jolande Sap blijft aan als politiek leider van GroenLinks...
- ...maar er komt wel een onderzoek naar het verkiezingsechec van de partij
- Ook gaat er een restzetel van de PvdA (38) naar GroenLinks (4)
- Uit onvrede met Hero Brinkman heeft nummer 2 Carlo Strijk de partij verlaten
- Beatrix, die geen rol speelt bij de formatie, heeft vandaag met haar vaste adviseurs gepraat
Lees ook:
- Grote teleurstelling bij kleine partijen – ‘te weinig aandacht’
- De muziek van gisteravond: Rutte liegt altijd en het CDA is dronken
- De voorpagina’s van de ochtendkranten: ‘Tegenpolen tot elkaar veroordeeld’
- Formatie kan beginnen. Niet Beatrix, maar Rutte en Samsom zijn nu aan zet
- De conclusie: historische zege VVD, comeback PvdA, Wilders afgedroogd
En bekijk:
Sap: juiste vrouw op juiste plaats
Ondanks het slechte verkiezingsresultaat behoudt de Groenlinks-fractie het volste vertrouwen in Sap. De NOS sprak de politiek leider van GroenLinks én partijvoorzitter Heleen Weening.
GroenLinks'BES-verkiezingen gemiste kans'
De gezagvoerder en burgemeester van Saba, Jonathan Johnson, vindt dat de inwoners van de BES-eilanden en de Nederlandse politici een kans hebben laten liggen. Tegen de NOS zegt hij:
"Nergens in de programma's van politieke partijen wordt Saba genoemd. Niet één politicus heeft de moeite genomen om naar ons eiland toe te komen. Premier Rutte is hier zelfs nog nooit geweest"
De mensen op Bonaire, Sint Eustatius en Saba konden gisteren voor het eerst stemmen voor de Tweede Kamer. Sinds 2010 zijn ze een bijzondere gemeente onder Nederlands bestuur. De opkomst op de drie eilanden lag gemiddeld onder de 25 procent. Volgens Johnson hadden de inwoners hun onvrede beter duidelijk moeten maken, bijvoorbeeld door blanco te stemmen.
BES-eilanden
Kamp: koningin speelde andere rol
Overigens zijn Kamp tijdens zijn persconferentie dat hij niet het idee heeft dat hij dezelfde werkzaamheden gaat verrichten als koningin Beatrix altijd deed.
"Ik heb het idee dat de koningin een andere rol heeft gespeeld dan die van eenvoudige verkenner. Zij heeft veel ervaring en vaste adviseurs. Die heb ik niet."
Kamp noemde zich 'een instrument van de Tweede Kamer'. Het staatshoofd heeft dit keer geen rol meer bij de formatie.
formatie
estermeerman Ester Meerman Er heeft 1 NL'er in Cairo op #pvv gestemd, werd gisteren op ambassade bekend gemaakt. Die heeft het partijprogramma geloof ik niet gelezen. 13 september
Koningin geinformeerd door adviseurs
De Rijksvoorlichtingsdienst komt met een mededeling van het Kabinet der Koningin. Dat bevat weinig nieuws. De koningin sprak op het Paleis Huisch ten Bosch vandaag met de voorzitters van beide Kamers en de vice-president van de Raad van State, Piet Hein Donner.
De RVD:
"Zij bespraken met de Koningin de actuele politieke situatie, mede in het licht van de recente wijziging van het Reglement van Orde van de Tweede Kamer inzake de kabinetsformatie. De voorzitter van de Tweede Kamer informeerde de Koningin dat de Tweede Kamer een debat zal voeren over de verkiezingsuitslag, met als doel het benoemen van één of meer informateurs en het vaststellen van hun opdracht. Hare Majesteit de Koningin wacht het debat af alsmede het verdere verloop van de door de Tweede Kamer te volgen procedure."
Herman Staal, chef van de politieke redactie:
hermanstaal herman staal Beatrix wacht debat volgende week af, meldt RVD. Wat niet in persbericht staat: Ze popelt om het heft in handen te nemen. #formatiewatch 13 september
Het debat over de verkiezingsuitslag wordt volgende week donderdag gevoerd. 24 uur daarvoor komt Henk Kamp met zijn rapportage naar aanleiding van zijn verkenning.
formatie
Borisham Boris van der Ham In 2006 begon ik het initiatief om formatieproces aan Kamer te laten. Nu hoor ik op radio Kamp rustig de nieuwe procedure uitleggen. #mooi 13 september
Kamp begint morgen met "verkennende gesprekken"
In de Tweede Kamer heeft Henk Kamp een korte persconferentie gegeven. Op het voorstel van Rutte heeft Kamervoorzitter Verbeet aan Kamp gevraagd om morgenochtend met "verkennende werkzaamheden" te beginnen. Kamp:
"Binnen de termijn die de Kamer daarvoor heeft gesteld, binnen 24 uur voor het debat van volgende week donderdag, zal ik met mijn rapportage komen. Dat betekent een korte, verkennende opdracht. Ik zal worden geassisteerd door ervaren medewerkers van algemene zaken."
Kamp werkt de volgorde van de uitslagen af. Hij begint morgenochtend met de grootste partij - een gesprek met Mark Rutte dus.
Luister hier naar de mededeling van Henk Kamp
Sap blijft aan als leider GroenLinks
Jolande Sap blijft aan als leider van GroenLinks. Dat meldt Frits Wester zojuist bij RTL Nieuws:
"Er is overleg geweest. Jolande Sap heeft nagedacht. Het partijbestuur laat weten dat ze heel blij zijn dat Jolande Sap wil aanblijven als leider van de partij."
Andree van Es gaan een commissie leiden die de verkiezingsnederlaag gaat onderzoeken.
Lees hier een uitgebreider bericht.
GroenLinks
De droombaan van Carlo Strijk
Door NRC Handelsblad werd Carlo Strijk, die DPK verlaat, op de foto gezet als Koning in Muiden. Bekijk beide fotoseries over de droombanen van politici hier en hier.
Foto NRC / Merlijn DoomernikFoto NRC / Merlijn Doomernik
dpk
Halsema blij met restzetel
Femke Halsema is blij met de vierde zetel voor GroenLinks.
GroenLinksFemkeHalsema Femke Halsema Dat is fijn, fijner was het nog als deze ten koste v d VVD was gegaan. @Joop_nl: GroenLinks krijgt restzetel, tkv PvdA http://t.co/yvYTadGY” 13 september
7.564 stemmen voor DPK
Carlo Strijk verlaat dus uit onvrede de DPK. De partij van Hero Brinkman kreeg gisteren slechts 7.564 stemmen. Daarmee moet het Democratisch Politiek Keerpunt partijen als de Piratenpartij, Partij voor Mens & Spirit, SOPN en de Partij voor de toekomst boven zich dulden. Brinkman zei daarover vandaag:
"Het is gebleken dat het niet haalbaar was dit jaar en als je naar de uitslagen kijkt moet je concluderen: wij horen er niet tussen.”
Lees hier ons hele artikel over de teleurstelling bij de verschillende kleine partijen.dpk
Toelichting Kamp om 18.30 uur
Rond 18.30 geeft verkenner Henk Kamp een toelichting over zijn aanpak. De persconferentie is te volgen via Politiek24 en, uiteraard, dit liveblog.formatie
Carlo Strijk stapt uit DPK
De nummer twee van het Democratisch Politiek Keerpunt (DPK) stapt uit de partij. Dat meldt Volkskrant.nl. Carlo Strijk neemt ''scherp en finaal afstand van alle uitingen van Hero Brinkman'. In een brief (pdf) schrijft hij:
"Ik neem middels deze mail scherp en finaal afstand van alle uitingen van Hero Brinkman in de media en van het, zgn. ‘Masterplan’, waarvan ik altijd heb aangegeven dat dit zonder mijn kennis van de inhoud aan de pers is gepresenteerd. Tevens neem ik scherp afstand van diverse uitingen in de media door Brinkman, die ik moest dragen als zijnde de nummer twee op de lijst van DPK/Trots."
"De campagne kenmerkte zich voorts door volledig eigen, vaak niet overlegde, handelen van Brinkman. Dit had veel weg van een kruistocht om zijn plek in de Tweede Kamer te garanderen."
Ook zou Hero Brinkman "censuur" hebben opgelegd.dpk
Prognose: GroenLinks toch vier zetels
NOS-journalist Rik van der Westelaken twittert:
Met deze prognose zou GroenLinks op vier zetels uitkomen. De extra zetel gaat ten koste van de PvdA. Die partij komt dan op 38 zetels uit.uitslagen
"Nieuwe noodhulp Griekenland brengt Rutte in lastige positie'
Een derde steunpakket voor Griekenland zou Rutte in een lastige positie brengen, aldus politiek redacteur Erik van der Walle:
"Als Rutte straks daadwerkelijk ja of nee moet zeggen tegen een derde steunpakket dan brengt hem dat in een lastige positie. De afgelopen weken heeft hij meerdere malen gezegd dat hij geen extra geld aan Griekenland wil geven. Samsom heeft echter expliciet gezegd dat de PvdA Griekenland wel meer tijd en geld wil gunnen. De twee grootste partijen staan wat dit betreft dus ver uit elkaar.
In hoeverre dit onderwerp deel zal uitmaken van de gesprekken die Kamp nu voert is de vraag. Daar zal het vooral over de aanpak van de zaken in Nederland gaan: over de aanpak van de economie, het ontslagrecht en de huizenmarkt. Dat Rutte nog niet wil reageren en naar de trojka verwijst is eigenlijk altijd het beleid. Hij wil niet speculeren. Daarom waren zijn stellige uitspraken van de afgelopen weken over Griekenland ook zo opvallend. Daarmee liep hij op de zaken vooruit."
Griekenland
Ook Kamp houdt zich aan de radiostilte
En ook Henk Kamp neemt de radiostilte voorlopig in acht, meldt Kees Berghuis, chef van de politieke redactie van RTL.
formatieKeesBerghuis Kees Berghuis Henk Kamp ontloopt de camera's. Vlucht vermoedelijk via de Raad van State binnendoor naar de Eerste Kamer. #formatie.#radiostilte 13 september
Rutte wil niet reageren op steunpakket Griekenland
Een woordvoerder van Rutte laat aan persbureau Novum weten dat de premier niet wil reageren op het bericht over een derde steunpakket voor Griekenland. In zijn hoedanigheid als VVD-leider zei Rutte dat hij niet zal instemmen met een derde steunpakket. Ook demissionair minister van Financiën Jan Kees de Jager (CDA) willen niet reageren op de berichten. Amerikaanse media meldden vandaag dat een bewindvoerder van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) heeft gezegd dat een nieuwe kapitaalinjectie voor Griekenland nodig is.Griekenland
Kamp voert eerste gesprekken
Verkenner Henk Kamp is inmiddels al begonnen met zijn eerste gesprekken. Hij was zojuist bij Emile Roemer (SP) en praat nu met de griffier van de Tweede Kamer, meldt RTL-journalist Steven Schoppert.
SchoppertRTL Steven Schoppert Henk Kamp voert al z'n eerste gesprekken als verkenner. Zojuist met Roemer (SP), en nu met de griffier van de Tweede Kamer. #formatie2012 13 september
Lees hier meer over de rol van Henk Kamp als verkenner.formatie
'Kamp wordt gewaardeerd'
Politiek redacteur Erik van der Walle van NRC in een reactie op de keuze voor Kamp als verkenner:
"Kamp behoort tot de rechterflank van de VVD, maar is tegelijkertijd iemand die gewaardeerd wordt, ook bij de linkse partijen. Bijvoorbeeld voor de rol die hij heeft gespeeld bij de totstandkoming van het pensioenakkoord en de regelingen die hij toen heeft getroffen."
formatie
Griekse toestanden
GriekenlandLeon_Willems Leon Willems Nou dat wordt al direct interessant. Dow Jones meldt dat Griekenland derde steunpakket nodig heeft (Rutte zegt: geen extra geld meer) 13 september
Griekenland derde steunpakket? Wat doet Rutte dan?
Mogelijk heeft Griekenland een derde steunpakket nodig, meldt Dow Jones op basis van bronnen binnen het Internationaal Monetair Fonds. Hoe gaat Rutte hier op reageren? Hij wil immers geen extra geld meer voor Athene.
Henk Krol stopt ook als hoofdredacteur Gay Krant
Henk Krol legt niet alleen zijn Statenlidmaarschap in Noord-Brabant neer nu hij de Tweede Kamer in gaat. Ook heeft hij het hoofdredacteurschap van de Gay Krant neergelegd. Krol is oprichter en eigenaar van de Gay Krant. Hij was sinds het eerste nummer in 1980 hoofdredacteur. Een medewerker van dat blad laat weten:
"We hebben nog geen vervanger, we beginnen een zoektocht naar een nieuw boegbeeld."
Griekenland
Henk Kamp (VVD) verkenner in formatie
VVD-er Henk Kamp gaat als verkenner aan de slag in de formatie. Hij zal op 20 september zijn rapport uitbrengen. Dat meldt Nu.nl na het overleg dat Tweede Kamervoorzitter Gerdi Verbeet had met de fractievoorzitters oer de vraag hoe de kabinetsformatie nu verder moet. formatie
Sap ontkent opstappen bij aankomst bij Kamervoorzitter
Jolande Sap is nog steeds politiek leider van GroenLinks. En ze lijkt van plan dat ook voorlopig te blijven. Vanochtend was er in kleine kring overleg over de gevolgen. Daarna kwam Sap aan bij Kamervoorzitter Verbeet.
GroenLinksLeiders politieke partijen bijeen
De leiders van de politieke partijen zijn op het moment bij elkaar. Onder leiding van voorzitter Gerdi Verbeet van de Tweede Kamer bespreken ze de gevolgen van de verkiezingsuitslag.
formatieHenk Krol stopt als Statenlid in Noord-Brabant
Henk Krol, lijsttrekker van ouderenpartij 50Plus, stopt na de verkiezingswinst als Statenlid bij de provincie Brabant. Dat maakte hij vanmorgen bekend bij Omroep Brabant.
Krol kiest voor Den Haag en zal daarom vandaag nog een ontslagbrief schrijven.
"Het is triest, maar ik blijf niet beide dingen doen."
50plus
Piratenpartij: harstikke jammer dat het niet is gelukt
Gisteren liet Dirk Poot, lijsttrekker van De Piratenpartij, weten dat het “behoorlijke klote” zou zijn als de partij er niet in slaagde een zetel te bemachtigen. Hij hoopte zelfs een beetje op een tweede zetel. Dat lukte niet, de partij haalde gisteren 30.177 stemmen.
“Het is hartstikke jammer. Niet alleen voor ons, maar ook voor de internetstrijd. Neem nu die uitspraak van de rechter gisteren in de zaak tussen Sanoma en Geenstijl. Er zit nu geen enkele partij in de kamer die serieus werk wil gaan maken van auteursrechten.”
“Tussen al het mediageweld van de afgelopen weken is het moeilijk om aandacht te krijgen. Neem alleen de publieke omroep, die tal van debatten heeft georganiseerd met steeds dezelfde mensen en dezelfde standpunten. Daar kom je als kleine partij niet tussen.”
“We gaan absoluut door. Op eigen kracht en langzaam groeiend. Over vier jaar of eerder is er een nieuwe kans, en over twee jaar zijn er Europese verkiezingen. Maar jammer is het wel dat het niet gelukt is.”
Piratenpartij
'Rutte gaf vanochtend gewoon les'
Dat de verkiezingsnacht tot in de vroege uurtjes duurde, deerde Mark Rutte niet. De premier geeft ook les op een school en daar was hij volgens VVD'er Ton Elias vanochtend gewoon weer aanwezig:
TonElias Ton Elias Rutte blijft regelmatig verbazen: heeft vanmorgen om 8 uur gewoon les gegeven op z'n school. 13 september
De voorpagina van NRC Handelsblad vandaag
En dit is hem dan: de voorpagina van NRC handelsblad de dag na de verkiezingen:
NRC Handelsblad van vandaagNRC Handelsblad van vandaag
'Vertrek Jolande Sap niet aan de orde'
Sap zou er niet over denken om af te treden. Politiek verslaggever Novum Nieuws Roelf Jan Duin twittert:
Jolande Saprjduin Roelf Jan Duin Sap: "mijn vertrek is nu niet aan de orde. Vertrek van Weening ook niet. We praten nu over de klap die we hebben gekregen" 13 september
Verbeet, De Graaf en Donner toch naar koningin
Koningin Beatrix ontvangt donderdag vanaf 15.30 uur op Paleis Huis ten Bosch de voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer Fred de Graaf en Gerdi Verbeet. Ook vicepresident van de Raad van State Piet Hein Donner gaat bij de koningin langs. Voor ieder van hen heeft het staatshoofd een uur uitgetrokken. Dat meldt persbureau Novum.
Verbeet, De Graaf en Donner zijn vanwege hun functie de vaste adviseurs van de koningin. Ze praten haar bij over de actuele politieke situatie, laat de Rijksvoorlichtingsdienst weten. De koningin speelt dit jaar voor het eerst geen actieve rol bij de formatie. De Tweede Kamer heeft besloten het staatshoofd buitenspel te zetten om de procedure transparanter te maken. Het staat haar echter vrij haar vaste adviseurs bij zich te roepen.
formatiePartij voor Mens en Spirit vooral teleurgesteld in media
De Partij voor Mens en Spirit haalde gisteren ook niet genoeg stemmen om de kiesdrempel te halen. Lijsttrekker Lea Manders is teleurgesteld over het resultaat, maar is vooral teleurgesteld over de rol van de media. Dat zegt zij tegen onze redacteur Lex Boon.
“De nieuwe politiek stromingen zijn totaal genegeerd. Wij hebben een andere visie op de samenleving en het is het democratisch plicht van de media om hier objectief over te berichten. Dat is niet gebeurd en zo is het ons onmogelijk gemaakt om onze standpunten aan de stemmer duidelijk te maken. Mensen zijn niet dom, maar zijn wel druk en de massamedia is dus invloedrijk. “
Als u het zo bekijkt heeft u het met 18.254 stemmen toch best goed gedaan. Hero Brinkman, die aanschoof bij het slotdebat, kreeg slechts zevenduizend stemmen.
“Ja, maar als Hero Brinkman een geloofwaardig en vernieuwend programma had gemaakt en zich niet had opgesteld als een PVV-light, was hij er ruim overheen gegaan.”
“Het potentieel voor de Partij voor Mens & Spirit ligt volgens ons op 16 zetels. Het ligt echt aan campagne van de media en de bestaande partijen tegen de kleine partijen dat wij er niet in geslaagd zijn een zetel te bemachtigen.”
“Wij gaan ons rustig bezinnen over de volgende stappen. De crisis zal verdergaan en wellicht leidt dat er toe dat de bestaande machtsstructuren in elkaar zullen storten. Dat is heel ver weg, maar dan is er wellicht ruimte voor nieuwe partijen.”
Partij voor Mens en Spirit
Rutte wil radiostilte rond formatie
VVD-leider Rutte wil radiostilte rond de formatie. Hij zei na de vergadering met zijn fractie dat hij vindt dat er zo snel mogelijk een nieuw kabinet moet komen.
formatieHoe werkt het met de 'restzetels'?
De uitslag van de verkiezingen is ondertussen nagenoeg bekend, maar er zoemt daarna altijd nog het één en ander rond over zogenaamde 'restzetels'. Maar wat zijn dat eigenlijk, en hoe krijgt een partij zo'n restzetel. NRC-redacteur Erik van der Walle stelde afgelopen zomer een rekenvoorbeeld op:
Stel Partij A krijgt 3.400.000 stemmen en 56 hele zetels
Partij B krijgt 2.600.000 stemmen en 43 hele zetels
Partij C krijgt 2.100.000 stemmen en 35 hele zetels
Partij D krijgt 800.000 stemmen en 13 hele zetels
Partij E krijgt 55.000 stemmen 0 zetels
Partij F krijgt 45.000 stemmen en 0 zetels
In totaal zijn der dan 9.000.000 stemmen geteld, maar slechts 147 zetels verdeeld.
De zogenaamde kiesdeler is 60.000. Ons parlement heeft 150 zetels in totaal
De kiesdeler = aantal uitgebrachte stemmen / aantal zetels, dus: 9.000.000 / 150 = 60.000. Een partij die minder stemmen haalt (Partij E en F) komt niet in de Kamer.
Zetels worden als volgt verdeeld: aantal stemmen / kiesdeler. Voor Partij A geldt: 3.400.000 / 60.000 = 56,667. Dat zijn 56 ‘hele zetels’. Over alle partijen zijn in deze fictieve uitslag 147 ‘hele’ zetels te verdelen. De overige 3 zijn restzetels. Voor die verdeling geldt hoeveel stemmen een partij gemiddeld per zetel heeft, als zij een restzetel erbij zou krijgen. De partij met het hoogste gemiddelde krijgt de eerste restzetel.
Voor A geldt: 3.400.000 / 57 = 59.649
Voor B geldt: 2.600.000 / 44 = 59.090
Voor C: 58.333, en voor D: 57.142.
A heeft gemiddeld de meeste stemmen en krijgt de eerste restzetel. Voor de overige restzetels wordt opnieuw het gemiddelde per zetel berekend. Voor A is dat dan 3.400.000 / 58 = 58.620. (B krijgt de tweede restzetel, B’s gemiddelde was immers 59.090; de derde restzetel gaat weer naar A.)uitslagen
'Rutte en Samsom volgen niet per se ons Duitse beleid'
De Nederlandse kiezer strafte gisteren de eurosceptici af. Toch kondigden zowel Rutte als Samsom beleid aan dat niet per se de koers van Duitsland volgt. Dat schrijft Der Spiegel vandaag.buitenland
Samsom is binnen
Diederik Samsom heeft een nachtje geslapen met 39 zetels onder z'n kussen en is zojuist binnengekomen bij de fractie van de PvdA. Partijgenoot Ronald Plasterk maakte deze foto van de enorme aandacht voor de entree van de gevierde lijsttrekker.
Foto Twitter / Ronald PlasterkFoto Twitter / Ronald Plasterk
Sap over een uurtje naar Verbeet, daarna weer overleg
Wat doet Jolande Sap vandaag na het dramatische verlies van GroenLinks? Het is, nu Rutte een radiostilte'tje houdt en Samsom nog niet gesignaleerd is, dé vraag van deze morning after. Op dit moment is dit de situatie: om 14.00 uur leidt Tweede Kamervoorzitter Gerdi Verbeet een gezamenlijk overleg met alle fractievoorzitters. Sap zal daarbij zijn, en overlegt daarna verder met de partijtop. Of ze opstapt is volgens hen 'aan Jolande zelf'.
GroenLinks
Alle gemeentes, alle uitslagen
Na een wat hobbelig begin van de dag is onze uitslagenkaart weer up and running. Je kunt elke gemeente opzoeken en er de opkomst en uitslagen van zien.uitslagen
Omtzigt stond op CDA-plek 39, maar haalt het toch
CDA'er Pieter Omtzigt blijft waarschijnlijk toch in de Tweede Kamer. Hij was op de 39e plek van de kandidatenlijst gezet, maar voerde actief campagne in Twente, waar hij vandaan komt. Met succes: Omtzigt kreeg in die regio minstens achttienduizend voorkeurstemmen, zo zei hij tegen Novum. Aan zestienduizend had hij vermoedelijk al genoeg gehad.
PieterOmtzigt Pieter Omtzigt Ontzettend bedankt voor het grote vertrouwen en het persoonlijke mandaat via voorkeurstemmen. Geeft veel energie. 13 september
CDA
Taart voor D66
Twee zetels winst waar anderen flink moesten inleveren bij VVD en PvdA, dus bij D66 werd men vandaag tevreden wakker. Op de gang bij de partijfractie stond vervolgens ook nog eens een taart te wachten.
Foto NRC / Maarten HartmanFoto NRC / Maarten Hartman
BNR: Geruchten rond opstappen Sap onjuist
BNR was volgens sommigen de bron van het bericht dat Sap was opgestapt. Dat ontkrachten ze nu zelf.
GroenLinksBNR BNR Nieuwsupdate Geruchten dat op BNR is gemeld dat Jolande Sap opstapt zijn onjuist #BNR #JolandeSap 13 september
Zeven miljoen mensen zagen verkiezingsavond bij de NOS
De algemeen directeur van de NOS laat weten dat hun verkiezingsuitzending gisteren zeven miljoen mensen bereikte.
Kijkcijfersjandejong Jan de Jong Het bereik van de NOS verkiezingsuitzending was gisteren maar liefst 7 miljoen (!)mensen. Daarvan keken er 5,2 miljoen exclusief naar de NOS 13 september
'Als er mededelingen zijn, horen jullie het wel'
Het lijkt er erg om te spannen bij GroenLinks. Blijft Jolande Sap aan als partijleider? Opgestapt is ze nog niet, maar de geruchten dat het aanstaande is, blijven. Politiek verslaggever van de NOS Vincent Rietbergen:
GroenLinksrietbergen Vincent Rietbergen Is Sap nog uw politieke leider? Eerst een lach en dan pas het antwoord Van Tongeren 'als er mededelingen zijn, weten we de pers te vinden'. 13 september
Hero Brinkman: politiek is een harde business
Hero Brinkman haalde met zijn partij gisteren slechts 7.560 stemmen. Daarmee eindigde hij onder partijen zoals De Piratenpartij, de SOPN, Partij voor Mens & Spirit en Partij voor de Toekomst. Onze redacteur Lex Boon interviewde hem:
Meneer Brinkman, hoe was de sfeer vannacht?
“We hebben drie flessen champagne opgetrokken, feest gevierd…nee, wat moet je er van zeggen. Het is gebleken dat het niet haalbaar was dit jaar en als je naar de uitslagen kijkt moet je concluderen: wij horen er niet tussen.”
Een paar dagen geleden stond u bij het slotdebat nog wel tussen de partijen die wel zetels hebben behaald.
“Ja, je bent natuurlijk gek als je in de campagne gaat zeggen dat je betwijfelt of je een zetel gaat halen. Zeker als je weet dat er nog heel veel zwevende kiezers zijn. Mensen hebben echter strategisch gestemd en dat is ten koste gegaan van de DPK. Terwijl de mensen die we de afgelopen weken in het land hebben gesproken echt heel positief waren.”
7.560 stemmen is wel echt heel weinig. Partijen zoals de SOPN en de Partij voor de Toekomst hebben meer zetels gehaald.
“Ja, maar dat is op zich niet zo raar. Dat zijn partijen met maar enkele standpunten. Niet te vergelijken met DPK. Wij hebben ons als brede volkspartij geprofileerd en hebben daardoor veel meer last gehad van de strategische stemmers. Mensen hebben een stem op DPK als verloren stem beschouwd. Dat is anders voor de partijen van die andere gasten.”
Wat betekent deze uitslag voor uw politieke carriere?
“Ik ben natuurlijk nog Statenlid in Noord-Holland. Daarnaast wil ik een dringende oproep doen aan alle mensen die sympathie hebben voor DPK om ons te steunen en zich in te zetten voor de partij. De komende tijd gaan we de campagne evalueren en heel goed nadenken hoe we volgende keer wel kunnen slagen. Politiek is een harde business en je moet niet bij de pakken neerzitten. En ik kom echt wel aan de bak hoor.”
Hero Brinkman
Jolande Sap praat met partijvoorzitter over toekomst
Jolande Sap overlegt momenteel met de partijvoorzitter van GroenLinks en de fractievoorzitter in de Eerste Kamer van haar partij over haar toekomst en de toekomst van GroenLinks. De vraag is natuurlijk of zij na het dramatische verlies van gisteren aan kan blijven als fractieleider in de Tweede Kamer.
Jolande SapVlemmix gaat volgende keer weer voor ‘minister van Feest’
Johan Vlemmix probeerde in 2002 tevergeefs de functie van "minister van Feest" te bemachtigen met zijn Partij voor de Toekomst. Dit jaar had zijn partij een meer serieuzere benadering: een gratis tablet, gratis internet en een basisinkomen voor iedereen. Dat hij met zijn partij slechts 8.134 stemmen halen deert hem niet zo.
“Het is wel een teleurstelling hoor, maar ik lig er niet wakker van. Natuurlijk hoop je op die zetel en de voortekenen waren goed. Bij de scholierenverkiezingen kwamen we ook uit op een zetel. Maar we hebben nog geen tien procent van het benodigde aantal stemmen gehaald, dus het zat er gewoon niet in.
Met de Partij voor de Toekomst heb ik dit keer een inhoudelijke poging gewaagd. De serieuze aanpak werkt niet, je moet toch echt een one-issue partij hebben. Volgende keer ga ik het weer proberen met de minister van Feest, dat werkte beter.”
Partij voor de Toekomst
'Jolande Sap niet bij fractievergadering GroenLinks'
RTL Nieuws meldt vanochtend dat Jolande Sap vandaag niet aanwezig is bij het fractieoverleg van GroenLinks. Dat betekent dat het overleg alleen uit de twee overgebleven Kamerleden Bram van Ojik en Liesbeth van Tongeren bestaat. Volgens Van Ojik kan Sap lijsttrekker aanblijven als fractieleider.
Wouke van Scherrenburg twitterde daarop:
woukevscherrenb wouke van scherrenbu Huh? Fractieoverleg GL zonder Sap en alleen van Tongeren en van Oijik? #rtlnieuws 13 september
Jolande Sap
Opgetogen stemming fractievergadering VVD
Een korte nacht of niet, de stemming zat er vanochtend bij de fractievergadering van de VVD lekker in de verkiezingsoverwinning van gisteren. De duimpjes van Mark Rutte gingen enthousiast de lucht in.
Ongeloof bij de UFO-partij
Johan Oldenkamp, de lijsttrekker van de SOPN, de partij die in juli overtuigd was van het behalen van 76 zetels, kreeg gisteren 12.801 stemmen (bij 98,8 procent van de getelde stemmen). Oldenkamp is teleurgesteld en beraadt zich op zijn positie, laat hij weten aan nrc.nl:
“De kater is groot. Ik ben teleurgesteld, maar er is ook enige ongeloof over het kleine aantal stemmen dat we hebben gekregen. We hebben slechts dertienduizend stemmen behaald en daar moeten we mee leren leven. Ik had me rijk gerekend op basis van de bezoekersaantallen op onze website. Maar laat ik goede verliezer blijven: ik wil de twee grootste partijen feliciteren met hun eclatante overwinning. De Europatrein van de Bilderberg-partijen kan doordenderen.
Ik heb als lijsttrekker gefaald en ik moet mijn conclusies trekken. Je bent lijsttrekker voor een verkiezing en ik weet niet of ik dit nog een keer ga doen. Ik heb vier maanden alles gegeven en keihard gewerkt. En dan is de teleurstelling groot.”
Gisteren de stelde de SOPN de verwachting al bij van 76 zetels naar 1 zetel. Oldenkamp oppert om met de besturen van de kleine partijen om tafel te gaan zitten, zodat ze bij de volgende verkiezingen in ieder geval samen 1 zetel kunnen bemachtigen.
"Nu is het zonde van al het geld en de moeite."
VVD
'Peilers hebben zeker niet gefaald'
De uitslag van de verkiezingen wijkt sterk af van de peilingen voor de verkiezingen. Hebben de peilers gefaald? Zeker niet, zegt Peter Kanne van onderzoeksbureau TNS-Nipo vanmiddag in NRC Handelsblad. Hij is niet ontevreden:
"Veel mensen hebben met een blik op de peilingen op het laatste moment een strategische stem uitgebracht. Je ziet dat alle vier de peilbureaus op een eenduidige ontwikkeling wezen."
Lees vanmiddag in NRC Handelsblad een uitgebreidere reactie van de peilingbureaus.peilingen
Wat gebeurt er nu met het CDA?
Het CDA, ooit de machtigste partij van Nederland, heeft na de verkiezingen van gisteren nog maar 13 zetels over. De fractie van het komt vandaag bijeen. En zij zullen ongetwijfeld ook zichzelf de vraag stellen: wat gebeurt er nu met het CDA?
CDAGerard Joling blij met winst van rechts
Gerard Joling is opgelucht nu de VVD opnieuw de grootste partij van Nederland is geworden. De zanger waarschuwde vlak voor de verkiezingen nog voor de linkse partijen. Hij zegt tegen persbureau Novum:
"Ik ben hartstikke blij, absoluut. De VVD heeft het fantastisch gedaan. Daar heb ik me ook heel hard voor gemaakt op mijn eigen site."
Joling schreef eerder deze week onder meer dat hij "doodmoe" wordt van "meneer Samson".
"Prachtige blauwe ogen, goed ingestudeerde babbel, maar over een paar jaar heeft hij een topbaan en de kiezer mag opnieuw naar de stembus."
VVD
Hoogeveen en Pijnacker-Nootdorp tellen stemmen opnieuw
In twee gemeenten laat de verkiezingsuitslag nog op zich wachten. Zowel in Hoogeveen als in Pijnacker-Nootdorp zijn er problemen met het tellen van de stemmen. Dat meldt nos.nl.
In de gemeente Hoogeveen bleek na een nacht opnieuw tellen dat op één stembureau de resultaten niet klopten. Er zijn daar tien ingevulde stembiljetten minder geteld dan dat er stempassen zijn ingeleverd. Het is onduidelijk waar dat verschil vandaan komt.
En ook in Pijnacker-Nootdorp ging het mis, aldus nos.nl. Eén stembureau in de Zuid-Hollandse gemeente heeft een blanco eindscore ingeleverd. De stembiljetten waren wel geteld, maar het formulier met alle resultaten bleek niet te zijn ingevuld. De officiële gang van zaken is dan dat alles opnieuw geteld moet worden.uitslagen
Ook buitenlandse media besteden aandacht aan de Nederlandse verkiezingsuitslag
Die Zeit schrijft:
"Nog een goed bericht voor Europa: bij de verkiezingen in Nederland mislukt de poging om stemming te maken tegen Brussel."
El Pais meldt:
"De overwinning van de rechtse liberalen met 41 zetels van de 150 in het Parlement, op de voet gevolgd door de sociaal-democraten met 39 zetels, markeert een nieuw politiek tijdperk voor het land.”
The Guardian in een artikel:
"Maanden gesteggel over een akkoord omtrent bezuinigingen, kortingen op de overheidsuitgaven, Europa en de eurocrisis zijn nu waarschijnlijk– de thema’s die centraal stonden tijdens de campagne"
Bekijk hier een uitgebreider overzicht.
media
Partij voor de Toekomst krijgt meer stemmen dan DPK van Brinkman
Toch ook opvallend: het wel zeer geringe aantal stemmen voor DPK van Hero Brinkman. Zelf had de lijsttrekker gisteravond nog goede hoop op een zeteltje. Maar dat lukte lang niet. Slechts 7.560 mensen brachten een stem uit op DPK. En dat waren dus minder kiezers dan bijvoorbeeld de Partij voor de Toekomst wist te verleiden tot een stem. Ook SOPN haalde een beduidend beter uitslag dan DPK, al wist ook SOPN bij lange na geen zetel in de Tweede Kamer te bemachtigen.
Aantal stemmen en percentages van de kleinere partijen bij de verkiezingen van gisteren.Aantal stemmen en percentages van de kleinere partijen bij de verkiezingen van gisteren.
Winst voor SGP vooralsnog een raadsel
De SGP wist verrassend een zetel te winnen bij de verkiezingen gisteren. De orthodox-christelijke partij ging van twee naar drie zetels. Opmerkelijk, want de SGP staat al jaren op twee zetels.
Een sluitendde verklaring voor de zetel winst heeft ook de politiek redactie van NRC Handelsblad nog niet, al zou volgens redacteur Erik van der Walle de lijstbinding met de ChristenUnie een deel van de verklaring kunnen zijn. Daardoor zou de SGP met relatief weinig extra stemmen toch net een zeteltje erbij hebben kunnen krijgen.uitslagen
'VVD en PvdA moeten samenwerken'
De NOS peilde de stemming over mogelijke coalities op het station van Den Bosch. De meerderheid is van mening dat de PvdA en de VVD ondanks de grote verschillen er gewoon maar samen uit moeten komen
formatieFlanken helemaal niet verzwakt
Eerder twitterde NRC-redacteur Marike Stellinga al dat de verkiezingsuitslag helemaal geen teken is dat de kiezer rust wil, zoals veel analisten stelden. Ook NRC-redacteur Huib Modderkolk denkt niet dat de flanken van het politieke spectrum zijn verzwakt.
uitslagenHuibModderkolk Huib Modderkolk Ook een zienswijze: de flanken zijn groter dan ooit met een keiharde VVD (PVV-light) en een socialistische PvdA (SP-light). Arm midden. 13 september
Niet terug naar de gulden
De PVV verloor bij de verkiezingen van gisteren negen zetels. De roep om uit de euro te stappen en terug te gaan naar de gulden sloeg niet aan. Dit onderstaande nepbiljet lijkt dus minder dan ooit realiteit te worden.
PVV-leider Wilders afgebeeld op een nepbiljet van honderd gulden. Foto AP / Jan-Joseph StokPVV-leider Wilders afgebeeld op een nepbiljet van honderd gulden. Foto AP / Jan-Joseph Stok
Tweeënhalf miljoen kijkers zagen verkiezingsuitslag
Ruim tweeënhalf miljoen televisiekijkers hebben gisteravond de verkiezingsuitslagen gevolgd. Het NOS-programma Nederland Kiest werd door bijna 2,1 miljoen mensen bekeken, de uitslagenshow op RTL 4 trok ruim 430 duizend kijkers. Dat blijkt uit cijfers van Stichting Kijkonderzoek. media
'Kiezer wil helemaal geen rust'
Een trek van de kiezer naar het midden. Dat zou de verkiezingsuitslag volgens veel analisten vooral laten zien. De kiezer zou rust willen. De flanken van het politieke spectrum zouden geslonken zijn. Maar het is maar de vraag of dat echt zo is, stelt NRC-redacteur Marike Stellinga op Twitter:
uitslagenMStellinga Marike Stellinga Ik lees/hoor overal: de kiezer wil rust, de kiezer wil een middenkabinet. Maar: veel kiezers brachten een anti-stem uit, anti-PvdA, anti-VVD 13 september
De breker betaalt - verklaring voor verlies PVV
Voor het eerst kreeg de PVV van Geert Wilders een verkiezingsnederlaag voor de kiezen. De vraag is natuurlijk: waarom? Wat ging er mis voor de PVV? De partij voelt zich vooral slachtoffer van de tweestrijd tussen VVD en PvdA. De verwachte gordijn-bonus bleef bovendien uit. En de aloude politieke wijsheid lijkt op te gaan: de breker betaalt.
uitslagenVVD ook grootste op Curaçao, Aruba en Sint Maarten
De VVD is ook op Curaçao, Aruba en Sint Maarten de grootste partij geworden. D66 kwam als tweede uit de bus, gevolgd door de PvdA. Dat meldt de NOS.
De Tweede Kamerverkiezingen zijn op de eilanden van Caribisch Nederland door de PvdA gewonnen. De socialisten behaalden 20,8 procent van de stemmen. De VVD eindigde als tweede met 15,8 procent van de stemmen. Slechts 23,6 procent van de dertienduizend kiezers kwam naar de stembureaus.
uitslagen
PVV likt wonden en begint weer met frisse moed
Geert Wilders viel gisteren volgens eigen zeggen nog zowat van zijn stoel bij het horen van de eerste uitslagen. De PVV verloor fors, maar begint vandaag met frisse moed getuige deze tweet:
geertwilderspvv Geert Wilders PVV gaat er na verlies van gisteren, vandaag weer vol energie tegenaan als 3e partij van NL. Bedankt bijna 1 mln mensen voor jullie stem! 13 september
Wat denken de ochtendkranten over de formatie?
nrc.next ziet een nieuw soort paars, de Volkskrant de terugkeer van het midden. De Telegraaf en het AD hebben aandacht voor de ‘monsterzege’ van Rutte en Trouw zag de twee grote partijen een ‘dreun’ uitdelen. Dit zijn de Nederlandse voorpagina’s van vanochtend.
De voorpagina van nrc.nextDe voorpagina van nrc.next
Lastige formatie voor de boeg
Goed, er zijn twee duidelijke winnaars (PvdA en VVD), die samen een meerderheid hebben in de Tweede Kamer (niet in de Eerste Kamer). De PvdA en VVD lijken in elk opzicht welhaast tot elkaar veroordeeld, maar een gemakkelijke formatie zal het toch niet te worden. Ferry Mingelen legt uit:
formatieOpkomst verkiezingen laagste in veertien jaar
De opkomst bij de Tweede Kamerverkiezingen is sinds 1998 niet meer zo laag geweest als gisteren, meldt persbureau Novum vanochtend. Van de kiesgerechtigden bracht 73,8 procent zijn stem uit, tegenover 73,4 procent veertien jaar geleden. Bij de vorige verkiezingen in 2010 was de opkomst ruim 75 procent.
Van alle gemeenten was de opkomst in Kerkrade het laagst. Slechts 64 procent van kiesgerechtigden in de Limburgse gemeente maakte de gang naar de stembus. Alleen op de zogeheten BES-eilanden was de opkomst lager. Slechts 23,6 procent van de dertienduizend stemgerechtigden op Bonaire, Sint Eustatius en Saba bracht een stem uit.uitslagen
Vervolg liveblog verkiezingen
Het oude liveblog dat wij gisteren startten en waarmee we vandaag verder zijn gegaan werd wat al te zwaar om te laden. Daarom hebben we dat ondertussen afgesloten en gaan we nu verder op dit vervolgliveblog. Wil de zien wat we de afgelopen 26 uur hebben geschreven, kijk dan hier. De laatste updates van vandaag zetten we ook opnieuw in dit vervolgliveblog.