LIVE: Liveblog verkiezingen 2012 (deel I)

door
  • filter: ×

Dit liveblog sluit, een vervolgweblog start

Omdat dit weblog, dat wij ondertussen al zo'n 26 uur bijhouden, wat al te zwaar wordt om te laden, starten wij momenteel een nieuw vervolgweblog op. Dit weblog sluiten wij daarom nu af. We vervolgen onze updates hier.

Hoogeveen als in Pijnacker-Nootdorp tellen stemmen opnieuw

In twee gemeenten laat de verkiezingsuitslag nog op zich wachten. Zowel in Hoogeveen als in Pijnacker-Nootdorp zijn er problemen met het tellen van de stemmen. Dat meldt nos.nl.

In de gemeente Hoogeveen bleek na een nacht opnieuw tellen dat op één stembureau de resultaten niet klopten. Er zijn daar tien ingevulde stembiljetten minder geteld dan dat er stempassen zijn ingeleverd. Het is onduidelijk waar dat verschil vandaan komt.

En ook in Pijnacker-Nootdorp ging het mis, aldus nos.nl. Eén stembureau in de Zuid-Hollandse gemeente heeft een blanco eindscore ingeleverd. De stembiljetten waren wel geteld, maar het formulier met alle resultaten bleek niet te zijn ingevuld. De officiële gang van zaken is dan dat alles opnieuw geteld moet worden.

uitslagen

Ook buitenlandse media besteden aandacht aan de Nederlandse verkiezingsuitslag

Die Zeit schrijft:

"Nog een goed bericht voor Europa: bij de verkiezingen in Nederland mislukt de poging om stemming te maken tegen Brussel."

El Pais meldt:

"De overwinning van de rechtse liberalen met 41 zetels van de 150 in het Parlement, op de voet gevolgd door de sociaal-democraten met 39 zetels, markeert een nieuw politiek tijdperk voor het land.”

The Guardian in een artikel:

"Maanden gesteggel over een akkoord omtrent bezuinigingen, kortingen op de overheidsuitgaven, Europa en de eurocrisis zijn nu waarschijnlijk– de thema’s die centraal stonden tijdens de campagne"

Bekijk hier een uitgebreider overzicht.

media

Partij voor de Toekomst krijgt meer stemmen dan DPK van Brinkman

Toch ook opvallend: het wel zeer geringe aantal stemmen voor DPK van Hero Brinkman. Zelf had de lijsttrekker gisteravond nog goede hoop op een zeteltje. Maar dat lukte lang niet. Slechts 7.560 mensen brachten een stem uit op DPK. En dat waren dus minder kiezers dan bijvoorbeeld de Partij voor de Toekomst wist te verleiden tot een stem. Ook SOPN haalde een beduidend beter uitslag dan DPK, al wist ook SOPN bij lange na geen zetel in de Tweede Kamer te bemachtigen.

Aantal stemmen en percentages van de kleinere partijen bij de verkiezingen van gisteren.Aantal stemmen en percentages van de kleinere partijen bij de verkiezingen van gisteren.

uitslagen

Winst voor SGP vooralsnog een raadsel

De SGP wist verrassend een zetel te winnen bij de verkiezingen gisteren. De orthodox-christelijke partij ging van twee naar drie zetels. Opmerkelijk, want de SGP staat al jaren op twee zetels.

Een sluitendde verklaring voor de zetel winst heeft ook de politiek redactie van NRC Handelsblad nog niet, al zou volgens redacteur Erik van der Walle de lijstbinding met de ChristenUnie een deel van de verklaring kunnen zijn. Daardoor zou de SGP met relatief weinig extra stemmen toch net een zeteltje erbij hebben kunnen krijgen.

uitslagen

'VVD en PvdA moeten samenwerken'

De NOS peilde de stemming over mogelijke coalities op het station van Den Bosch. De meerderheid is van mening dat de PvdA en de VVD ondanks de grote verschillen er gewoon maar samen uit moeten komen

formatie

Flanken helemaal niet verzwakt

Eerder twitterde NRC-redacteur Marike Stellinga al dat de verkiezingsuitslag helemaal geen teken is dat de kiezer rust wil, zoals veel analisten stelden. Ook NRC-redacteur Huib Modderkolk denkt niet dat de flanken van het politieke spectrum zijn verzwakt.

Twitter avatar HuibModderkolk Huib Modderkolk Ook een zienswijze: de flanken zijn groter dan ooit met een keiharde VVD (PVV-light) en een socialistische PvdA (SP-light). Arm midden. 13 september 2012

uitslagen

Niet terug naar de gulden

De PVV verloor bij de verkiezingen van gisteren negen zetels. De roep om uit de euro te stappen en terug te gaan naar de gulden sloeg niet aan. Dit onderstaande nepbiljet lijkt dus minder dan ooit realiteit te worden.

PVV-leider Wilders afgebeeld op een nepbiljet van honderd gulden. Foto AP / Jan-Joseph StokPVV-leider Wilders afgebeeld op een nepbiljet van honderd gulden. Foto AP / Jan-Joseph Stok

PVV

Tweeënhalf miljoen kijkers zagen verkiezingsuitslag

Ruim tweeënhalf miljoen televisiekijkers hebben gisteravond de verkiezingsuitslagen gevolgd. Het NOS-programma Nederland Kiest werd door bijna 2,1 miljoen mensen bekeken, de uitslagenshow op RTL 4 trok ruim 430 duizend kijkers. Dat blijkt uit cijfers van Stichting Kijkonderzoek.

media

'Kiezer wil helemaal geen rust'

Een trek van de kiezer naar het midden. Dat zou de verkiezingsuitslag volgens veel analisten vooral laten zien. De kiezer zou rust willen. De flanken van het politieke spectrum zouden geslonken zijn. Maar het is maar de vraag of dat echt zo is, stelt NRC-redacteur Marike Stellinga op Twitter:

Twitter avatar MStellinga Marike Stellinga Ik lees/hoor overal: de kiezer wil rust, de kiezer wil een middenkabinet. Maar: veel kiezers brachten een anti-stem uit, anti-PvdA, anti-VVD 13 september 2012

uitslagen

De breker betaalt - verklaring voor verlies PVV

Voor het eerst kreeg de PVV van Geert Wilders een verkiezingsnederlaag voor de kiezen. De vraag is natuurlijk: waarom? Wat ging er mis voor de PVV? De partij voelt zich vooral slachtoffer van de tweestrijd tussen VVD en PvdA. De verwachte gordijn-bonus bleef bovendien uit. En de aloude politieke wijsheid lijkt op te gaan: de breker betaalt.

uitslagen

VVD ook grootste op Curaçao, Aruba en Sint Maarten

De VVD is ook op Curaçao, Aruba en Sint Maarten de grootste partij geworden. D66 kwam als tweede uit de bus, gevolgd door de PvdA. Dat meldt de NOS.

De Tweede Kamerverkiezingen zijn op de eilanden van Caribisch Nederland door de PvdA gewonnen. De socialisten behaalden 20,8 procent van de stemmen. De VVD eindigde als tweede met 15,8 procent van de stemmen. Slechts 23,6 procent van de dertienduizend kiezers kwam naar de stembureaus.

uitslagen

PVV likt wonden en begint weer met frisse moed

Geert Wilders viel gisteren volgens eigen zeggen nog zowat van zijn stoel bij het horen van de eerste uitslagen. De PVV verloor fors, maar begint vandaag met frisse moed getuige deze tweet:

Twitter avatar geertwilderspvv Geert Wilders PVV gaat er na verlies van gisteren, vandaag weer vol energie tegenaan als 3e partij van NL. Bedankt bijna 1 mln mensen voor jullie stem! 13 september 2012

Wat denken de ochtendkranten over de formatie?

nrc.next ziet een nieuw soort paars, de Volkskrant de terugkeer van het midden. De Telegraaf en het AD hebben aandacht voor de ‘monsterzege’ van Rutte en Trouw zag de twee grote partijen een ‘dreun’ uitdelen. Dit zijn de Nederlandse voorpagina’s van vanochtend.

De voorpagina van nrc.nextDe voorpagina van nrc.next

media
En over formatie gesproken, de grote vraag is nu natuurlijk: wie belt wie? Dát er onderling gebeld gaat worden, staat vast. Want voor het eerst sinds decennia gaat de formatie van een kabinet anders verlopen dan normaal en staat de koningin buitenspel. Onze redacteur Pim van den Dool beantwoordde vanochtend vier prangende vragen hierover.

Lastige formatie voor de boeg

Goed, er zijn twee duidelijke winnaars (PvdA en VVD), die samen een meerderheid hebben in de Tweede Kamer (niet in de Eerste Kamer). De PvdA en VVD lijken in elk opzicht welhaast tot elkaar veroordeeld, maar een gemakkelijke formatie zal het toch niet te worden. Ferry Mingelen legt uit:

formatie

Opkomst verkiezingen laagste in veertien jaar

De opkomst bij de Tweede Kamerverkiezingen is sinds 1998 niet meer zo laag geweest als gisteren, meldt persbureau Novum vanochtend. Van de kiesgerechtigden bracht 73,8 procent zijn stem uit, tegenover 73,4 procent veertien jaar geleden. Bij de vorige verkiezingen in 2010 was de opkomst ruim 75 procent.

Van alle gemeenten was de opkomst in Kerkrade het laagst. Slechts 64 procent van kiesgerechtigden in de Limburgse gemeente maakte de gang naar de stembus. Alleen op de zogeheten BES-eilanden was de opkomst lager. Slechts 23,6 procent van de dertienduizend stemgerechtigden op Bonaire, Sint Eustatius en Saba bracht een stem uit.

uitslagen

Hervatting verkiezingsblog

Na een korte nachtpauze pakken we het liveblog over de verkiezingen nu weer op. De laatste tussenstand van de zetelverdeling op basis van 95 procent van de stemmen van vannacht drie uur lijkt vooralsnog (met nu zo'n 99 procent van de stemmen geteld) niet veranderd.

uitslagen

Afsluiting liveblog

Met 95 procent van de stemmen geteld is dit de zetelverdeling:

  • VVD 41 (+10)
  • PvdA 39 (+9)
  • PVV 15 (-9)
  • CDA 13 (-8)
  • SP 15 (-)
  • D66 12 (+2)
  • GroenLinks 3 (-7)
  • ChristenUnie 5 (-)
  • SGP 3 (+1)
  • PvdD 3 (+2)
  • 50Plus 2 (+2)

Nu Samsom zijn nederlaag heeft erkend en bijna alle stemmen zijn geteld, sluiten we dit liveblog af. De laatste uitslagen kunt u bekijken op onze interactieve kaart. Kijk op onze coalitiemeter welke coalities mogelijk zijn.

Lees ook deze artikelen:

Bedankt voor het volgen van dit liveblog.

uitslagen

Overwinningstoespraak Rutte

Rutte bedankte zojuist in een overwinningstoespraak opnieuw de kiezers van de VVD en complimenteerde Samsom met de "ongelofelijk goede prestatie" van de PvdA.

Rutte:

"Ik heb zojuist telefonisch contact gehad met Samsom. Hij heeft ons gefeliciteerd, en ik heb hem gecomplimenteerd. Hij heeft een enorme prestatie neergezet met zijn partij in korte tijd. [...] De kiezer heeft laten zien vertrouwen te hebben in de VVD. Dat vertouwen zullen wij niet beschamen.

Onze partij is nog nooit zo groot geweest als vanavond, en voor de tweede keer in de geschiedenis de grootse partij van Nederland geworden. We hebben gestreden huis voor huis, straat voor straat, stad voor stad. Laten we daar vanavond van genieten. Vanaf morgen gaan we aan de slag om Nederland sterker uit de crisis te krijgen."

Beeld NOSBeeld NOS

VVD

Samsom erkent overwinning Rutte

Diederik Samsom heeft zojuist in een toespraak bekendgemaakt dat hij Rutte gefeliciteerd heeft met de overwinning.

Samsom betrad vannacht opgetogen en onder luid gejuich nog eenmaal het podium van de Paradiso:

“Wat het ook wordt, 38, 39 en of 40 zetels: de PvdA is terug waar de partij moet zijn. Een sterke plek, links van het midden. […] Morgen is het aan alle partijen om hun verantwoordelijkheid te nemen die bij een overwinning als deze hoort. Daar gaan we met z’n allen aan werken, op weg naar een sterker en socialer Nederland.”

PvdA

Rotterdam gestopt met tellen

In Rotterdam is het tellen van de stemmen om onbekende redenen gestopt, meldt NOS-verslaggever Jeroen Wollaars:

Twitter avatar wol Jeroen Wollaars Rotterdam meldt dat ze vannacht niet meer met de complete uitslag gaan komen. Om onbekende reden blijft de telling vooralsnog op 80% steken. 13 september 2012

uitslagen

Peetoom (CDA): ingecalculeerde teleurstelling

CDA-partijvoorzitter Ruth Peetoom omschrijft de nederlaag van haar partij als 'ingecalculeerde teleurstelling'.

"We zaten midden in een transitieproces, waarin we onder meer ons verhaal van de nieuwe moraal vertellen. De tijd was dus heel kort."

CDA

Buitenlandse media over onze verkiezingen

Pro-Europese partijen hebben de verkiezingen gewonnen, zo schrijven de buitenlandse media over de verkiezingsuitslag. Internetredacteur Marije Willems maakte een overzicht van de berichtgeving.

Artikel op de site van The Washington PostArtikel op de site van The Washington Post

dagbladen

Terugkijken: reactie Mariëtte Hamer

PvdA-Kamerlid Mariëtte Hamer geeft haar reactie op de voorlopige verkiezingsuitslag:

Politiek journalist Jaap Jansen op Twitter:

Twitter avatar JaapJansen Jaap Jansen Als Rutte mp blijft kan @mariettehamer de hamer van het Kamervoorzitterschap nauwelijks nog ontgaan... 12 september 2012

PvdA

Verschil ruim 100.000 stemmen

Ruim 80 procent van de stemmen is inmiddels geteld. Het verschil tussen de VVD en de PvdA bedraagt inmiddels ruim 100.000 stemmen.

Politiek redacteur Tom-Jan Meeus meldt op Twitter:

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus In dat geval is het beslist RT “@lucasbenschop: VVD loopt uit op PvdA. Verschil nu 100.000 stemmen -> http://t.co/Q6q00aXK” 13 september 2012

PvdA maakt kans op restzetel

Als VVD en PvdA onverhoopt allebei op 40 zetels eindigen, maakt vooral de PvdA nog kans op een restzetel. De PvdA is namelijk een lijstverbinding aangegaan met de SP en GroenLinks en de grootste partij binnen zo'n lijstverbinding heeft altijd de meeste kans op de restzetel.

Twitter avatar hansspekman Hans Spekman Ben eruit met voorzitters #SP & #GL Lijstverbinding met zijn drieen. Grootste kans op extra zetel voor links-progressieve idealen. 12 juni 2012

De mogelijke restzetel kan overigens ook nog naar de ChristenUnie of SGP gaan, de twee christelijke partijen die ook een lijstverbinding zijn aangegaan.

Naar wie de eventuele restzetel gaat weten we pas vrijdag, als de definitieve verkiezingsuitslag wordt vastgesteld.

uitslagen

En zo ziet de cover van nrc.next eruit

De cover van nrc.nextDe cover van nrc.next

Abonnees van nrc.next kunnen de krant hier al lezen.

De voorpagina's van Trouw en de Volkskrant:

dagbladen

Verschil tussen VVD en PvdA weer iets groter

Het verschil tussen de VVD en de PvdA loopt weer wat op. Het gat tussen de twee partijen bedraagt zo'n 80.000 stemmen nadat 74,5 procent van de stemmen is geteld.
VVD 40 (+9) PvdA 39 (+9) PVV 15 (-9) CDA 13 (-8) SP 15 (-) D66 12 (+2) GroenLinks 3 (-7) ChristenUnie 5 (-) SGP 3 (+1) PvdD 3 (+1) 50+ 2 (+2)

uitslagen

Hoeveel maakt het eigenlijk uit wie de grootste wordt?

Iedereen houdt zich nu bezig met de vraag wie de grootste wordt, maar hoeveel maakt dat eigenlijk uit? VVD en PvdA zijn toch tot elkaar veroordeeld. De chef van onze politieke redactie Herman Staal zegt daarover:

"Het is natuurlijk belangrijk voor wie de premier levert en het voortouw krijgt in de formatie. Als eerste aan zet zijn in de formatie hoeft overigens niet altijd een voordeel te zijn: er wordt wel eens gezegd dat je als grootste partij meer moet weggeven dan je zou willen omdat je de vragende partij bent en andere partijen nodig hebt.

Toch weegt zo'n nadeel niet op tegen de voordelen van de grootste worden: voor de profilering van je partij is het erg goed de premier te kunnen leveren en zo het succes van een kabinet te kunnen claimen."

uitslagen

SGP haalt absolute meerderheid op Urk

De SGP heeft op Urk 51,3 procent van de stemmen gehaald. Twee jaar geleden bleef de orthodox-gereformeerde partij nog steken op 39,1 procent van de stemmen. ChristenUnie is de tweede partij (18 procent) en het CDA de derde partij met 12,7 procent.

Leider Kees van der Staaij zei eerder tegenover de NOS verrast te zijn door de voorlopige uitslag van de verkiezingen:

SGP

67,2 procent stemmen geteld

Inmiddels is 67,2 procent van de stemmen gesteld. Het verschil tussen de VVD en PvdA blijft zo'n 50.000 stemmen. NB: in 2010 was het verschil tussen de twee partijen bij de einduitslag 80.770 stemmen.
VVD 40 (+9) PvdA 39 (+9) PVV 15 (-9) CDA 13 (-8) SP 15 (-) D66 12 (+2) GroenLinks 3 (-7) ChristenUnie 5 (-) SGP 3 (+1) PvdD 3 (+1) 50+ 2 (+2)

PvdA ook de grootste partij in Utrecht

Net zoals in Amsterdam, Den Haag en Rotterdam is de PvdA de grootste partij geworden. De sociaal-democraten kregen 29,5 procent van de stemmen, een winst van 5,3 procent. De VVD kreeg 21,4 procent van de stemmen, 3 procent meer. Winst was er ook voor D66 (17,3 procent van de stemmen, 3,1 procent winst).

Pijnlijk is het verlies voor GroenLinks. De partij verloor 8,6 procent en kreeg 6,7 procent van de stemmen.

Bekijk alle uitslagen op onze interactieve kaart.

uitslagen

Sfeer bij het CDA: het had erger gekund

Bij het CDA erkennen ze dat de partij grote problemen heeft, maar is er ook een positief gevoel, zegt onze verslaggever Freek Staps, die vanavond bij de uitslagenavond van het CDA was:

"Bij het CDA is een volstrekt gevoel van urgentie over de problemen van de partij. Toch zijn ze over bepaalde dingen ook erg positief: het gevoel is dat de partij er weer staat en dat de weg omhoog gevonden is.

Natuurlijk is dit een gigantische verkiezingsnederlaag, maar bij het CDA doen ze alsof het nog veel erger had kunnen zijn. Maar natuurlijk staat de partij er heel slecht voor."

Aan meeregeren denken ze bij het CDA nog even niet, zegt Staps:

"Het is volgens CDA'ers duidelijk dat het initiatief bij de VVD en de PvdA ligt. Maar ze gooien ook de deur niet dicht. Het CDA is van nature geen partij die graag in de oppositie gaat.

Aan de andere kant is het nog echt niet te zeggen of ze weer willen regeren. Er komt een zo goed als compleet nieuwe fractie te zitten die zich zal willen bewijzen. Dat kan beter in de oppositie."

CDA

58,1 procent geteld: verschil VVD en PvdA één zetel

Nadat 58,1 procent van de stemmen is geteld, is het verschil tussen de VVD en de PvdA teruggebracht tot één zetel:
VVD 40 (+9) PvdA 39 (+9) PVV 15 (-9) CDA 13 (-8) SP 15 (-) D66 12 (+2) GroenLinks 3 (-7) ChristenUnie 5 (-) SGP 3 (+1) PvdD 3 (+1) 50+ 2 (+2)

Marianne Thieme reageert op de nieuwe stand:

Twitter avatar mariannethieme Marianne Thieme Alles wijst erop dat we de derde zetel gewoon gaan binnenhalen! Frank Wassenberg zal enorme aanwinst zijn voor onze fractie! 12 september 2012

uitslagen

PvdA veruit de grootste in Rotterdam

Bijna een derde van alle Rotterdamse kiezers heeft op de PvdA gestemd. In 2010 stemde nog 26,3 procent op de sociaaldemocraten, nu deed 32.5 procent dat. De VVD stijgt van 17,4 procent naar 19,3 procent. De PVV, in 2010 met 19,2 nog de tweede partij, daalt naar 13,9 procent.
De SP stijgt licht naar 10,1, D66 verliest een beetje en houdt 7,9 procent over. GroenLinks zakt van 7,6 naar 2,5 procent, het CDA van 6,4 naar 4,4 procent.

Bekijk alle uitslagen op onze interactieve kaart.

uitslagen

Helft van de stemmen geteld

De helft van de stemmen is inmiddels geteld: het gat tussen VVD en PvdA is momenteel 50.000 stemmen (VVD 1.162.449 en PvdA 1.162.449) en de PVV is de derde partij.

uitslagen

Sap: kiezer heeft ons afgestraft

Volgens Jolande Sap heeft de kiezer GroenLinks afgestapt. Bekijk een interview van de NOS:

Femke Halsema meldde zojuist op Twitter:

Twitter avatar FemkeHalsema Femke Halsema Het is een schrale troost dat het grote verlies van GL de PvdA ten goede komt. Uithuilen en opnieuw beginnen. 12 september 2012

GroenLinks

Ook in Den Haag is PvdA de grootste

Na Amsterdam is ook de uitslag van de gemeente Den Haag binnen. Ook daar wordt de PvdA de grootste partij met 29 procent van de stemmen, een winst van 4,7 procent. Ook de VVD wint (4 procent) en krijgt 25,3 procent van de stemmen in de Hofstad. De winst voor de twee partijen gaat deels ten koste van de PVV. De partij van Wilders verliest 5,1 procent en eindigt op 12,3 procent van de stemmen.

Bekijk alle uitslagen op onze interactieve kaart.

uitslagen

Terugkijken: toespraak Rutte

Kijk de toespraak van Mark Rutte terug die hij even voor middernacht gaf:

Politiek redacteur Thijs Niemantsverdriet van NRC schrijft over de toespraak van Rutte:

Twitter avatar thijsniemant T Niemantsverdriet Het moet gezegd: Rutte was een stuk royaler in zijn gelukwensen aan Samsom dan omgekeerd. #tk12 12 september 2012

VVD

Wilders kan weer doen waar hij groot mee is geworden

Onze PVV-watcher Huib Modderkolk, die vanavond bij de uitslagenavond van de partij van Wilders in Den Haag was, zegt dat Wilders nu weer de rol kan gaan vervullen die hem het beste past:

"Wilders nam ruiterlijk z'n verlies en gaat weer doen waar hij groot mee is geworden: oppositie voeren. Hij heeft zich altijd afgezet tegen de macht en zegt dat hij opnieuw wil gaan vechten.

De PVV is waarschijnlijk afgestraft omdat kiezers niet willen stemmen op een partij waarvan ze eigenlijk zeker weten dat ze in de oppositie komt. Zo hard roepen dat je uit de EU gaat, dat ging ook veel PVV-stemmers veel te ver."

PVV

Brinkman blijft hopen op zetel

Hoewel de exit-polls en uitslagen er geen aanleiding toe geven denkt Hero Brinkman om 0:00 uur nog steeds dat hij met een zetel in de Kamer gaat komen. "Wacht maar tot morgenochtend", aldus de lijsttrekker van Democratisch Politiek Keerpunt zojuist tegen politiek redacteur Camil Driessen.

"Als de partij geen zetel haalt gaat Hero door. Ik heb met voorzitter Theo Reijnen afgesproken dat we gewoon doorgaan. Er zit toekomst in DPK. Over twee jaar zijn er weer verkiezingen en dan staan wij er."

Dat zijn partij nooit echt een voet aan de grond kreeg in de peilingen wijt Brinkman aan "de rol van de media en de peilingen. Daarnaast heb ik in debatten nooit Wilders of Rutte kunnen aanpakken."


Democratisch Politiek Keerpunt

Thieme: nu zijn wij aan de beurt

Marianne Thieme, die volgens de huidige stand met de Partij voor de Dieren in de Kamer blijft, meldt op Twitter:

Twitter avatar mariannethieme Marianne Thieme Nu de gemeentes met de hoogste kipdichtheid geteld zijn (CDA gemeenten), komen wij aan de beurt;-) 12 september 2012

Haar reactie op de prognose van de verkiezingsuitslag:

Partij voor de Dieren

Kwart stemmen geteld: VVD blijft op voorsprong

Inmiddels is een kwart van de stemmen geteld. De stand:
VVD 41 (+10) PvdA 39 (+9) PVV 15 (-9) CDA 13 (-8) SP 15 (-) D66 12 (+2) GroenLinks 3 (-7) ChristenUnie 5 (-) SGP 3 (+1) PvdD 2 (-) 50+ 2 (+2)

uitslagen

Opvallende winst SGP

SGP-lijsttrekker Kees van der Staaij eerder deze verkiezingsavond. Op basis van 25 procent van de stemmen die nu geteld zijn zou de partij uitkomen met drie zetels in de Kamer komen.

Foto ANP / Vincent JanninkFoto ANP / Vincent Jannink


SGP

Gejuich bij de VVD na nieuwe prognose

Bij de VVD steeg zojuist gejuich op toen de liberalen zagen dat ze in een nieuwe prognose een stuk hoger staan dan de PvdA. Onze verslaggever Derk Stokmans meldt:

"De nieuwste tussenstand werd met luid gejuich ontvangen, hoewel heel veel VVD'ers inzien dat ze tot elkaar veroordeeld zijn en dat er geen andere uitwegen zijn.

Opvallend aan de toespraak van Rutte vond ik dat hij nog in de campagnemodus stond: hij interpreteert de uitslag als bevestiging van zijn beleid van de afgelopen jaren en vindt dat dat doorgezet moet worden."

VVD-Kamerlid Ton Elias reageert op de nieuwe prognose van het ANP:

Twitter avatar TonElias Ton Elias Als prognose ANP zou kloppen dat VVD nog doorgroeit, moeten morgen paar collega's staan in fractievergadering #teweinigstoelen 12 september 2012

VVD

Fictieve zetelverdeling: VVD loopt verder uit op PvdA

De NOS kwam zojuist met een "fictieve zetelverdeling" op basis van 13,6 procent van de getelde stemmen. Het laat dezelfde trend zien als de verschillende voorspellingen: VVD loopt verder uit op de PvdA. Ook opvallend bij deze prognose: SGP groter dan GroenLinks.

VVD
Uitslag 2010: 31 zetels
Prognose 2012: 41 zetels

PvdA
Uitslag 2010: 30 zetels
Prognose 2012: 37 zetels

PVV
Uitslag 2010: 24 zetels
Prognose 2012: 15 zetels

CDA
Uitslag 2010: 21 zetels
Prognose 2012: 13 zetels

SP
Uitslag 2010: 15 zetels
Prognose 2012: 16 zetels

D66
Uitslag 2010: 10 zetels
Prognose 2012: 12 zetels

GroenLinks
Uitslag 2010: 10 zetels
Prognose 2012: 3 zetels

CU
Uitslag 2010: 5 zetels
Prognose 2012: 4 zetels

SGP
Uitlsag 2010: 2 zetels
Prognose 2012: 4 zetels

PvdD
Uitslag 2010: 2 zetels
Prognose 2012: 3 zetels

50+
Uitslag 2010: 0 zetels
Prognose 2012: 2 zetels

uitslagen

PvdA weer grootste in Amsterdam

De uitslag van de eerste grote gemeente is binnen: Amsterdam. Veel grote verschuivingen zijn er niet. De PvdA blijft de grootste, maar wint 'slechts' 0,9 procent. De partij kreeg 36 procent van de stemmen. VVD wint 2,3 procent en komt uit op 19 procent van de stemmen.

Groot is vooral het verlies voor de Groenlinks: 7,1 procent. De partij heeft in Amsterdam 5,3 procent van de stemmen gekregen. Wilders verloor in de hoofdstad 3,1 procent van de stemmen en komt uit op 6,2 procent.

PvdA,Amsterdam

Zo'n tachtig zetels, maar niet genoeg

De twee grote winnaars van de verkiezingen, de VVD en de PvdA, hebben samen rond de tachtig zetels gehaald, genoeg om samen een kabinet te vormen. Toch zullen ze hoogstwaarschijnlijk op zoek moeten naar een derde partij. De twee partijen kunnen namelijk niet rekenen op een meerderheid in de Eerste Kamer. Lees hier een uitgebreid artikel van internetredacteur Pim van den Dool.

formatie

Uitslagendebat gaat niet door

Het uitslagendebat van de NOS gaat niet door. De lijsttrekkers zouden in de hal van de Tweede Kamer samenkomen voor een laatste debat maar dat is afgelast, meldt de NOS

debat

Voorlopige prognose ANP: VVD 41, PvdA 37

Zojuist is ANP met een voorlopige prognose gekomen. Journalist Jaap Jansen meldt op Twitter:

Twitter avatar JaapJansen Jaap Jansen BREKEND VOORLOPIGE PROGNOSE ANP: VVD 41, PVDA 37 12 september 2012

Ook volgens een prognose van Maurice de Hond en Novum lijkt VVD verder uit te lopen op de PvdA.

uitslagen

Video: de toespraak van Samsom

Ruim een half uur geleden sprak Samsom tegen een stampvolle Paradiso. Bekijk hieronder zijn toespraak terug:

Thieme: we gaan een andere koers varen

Marianne Thieme reageert tegenover NRC op de uitslag voor de Partij voor de Dieren, die naar verwachting op twee zetels blijft:

"Deze uitslag had geen opiniepeiler kunnen bedenken. We stonden op drie tot vier zetels, maar die winst is verdampt omdat veel mensen strategisch hebben gestemd.

De Partij voor de Dieren is blij met twee zetels. We gaan komende jaren een andere koers varen: nog steeds willen we strijden tegen de bio-industrie, maar we gaan meer voorstellen doen die pleiten voor een systeemverandering waarin economische groei niet langer centraal staat. We gaan met een bredere boodschap komen."

Onze verslaggever Camil Driessen, die met Thieme sprak, zegt dat de partij vanavond toch nog een derde zetel hoopt te halen, omdat de Partij voor de Dieren in de uitslagen van veel gemeenten op winst staat.

Partij voor de Dieren

Rutte in toespraak: ik wil het eerst zeker weten

Rutte bedankte zojuist in zijn toespraak zijn kiezers:

"Beste liberale vrienden, Van harte gefeliciteerd. De VVD is nog nooit in de geschiedenis zó groot geweest als vanavond. Het is nog spannend wie de grootste gaat worden, dus ik kom later avond nog wel een keer terug. Ik wil het eerst zeker weten. (...) Maar ik wil vooral vanavond met jullie samen, al die kiezers bedanken die VVD hebben gestemd. Dat is een grote steun in de rug. Een grote steun in de rug voor de agenda die wij als VVD hebben voorgelegd."

VVD

Coldplay op repeat bij de VVD

Mark Rutte, omringd door dolenthousiaste partijgenoten, was een paar minuten bezig om naar het podium te komen. Op de achtergrond stond Coldplay's Viva La Vida op repeat.

Twitter avatar erwblo erwin blom Ik heb niks met Coldplay, maar vond Gordon en L.A. The Voices nog beter bij de VVD passen. 12 september 2012

Twitter avatar norbertpek Norbert Pek Coldplay wordt gedraaid voor Rutte. Met "Now in the morning I sleep alone" en "Never an honest word / That was when I ruled the world." 12 september 2012

VVD

Uitslagenkaart en coalitiemeter

Bekijk de uitslagen van de verschillende gemeenten op onze interactieve uitslagenkaart. Weten welke coalities mogelijk zijn op basis van de definitieve prognose? Ga dan naar de coalitiemeter.

uitslagen
Updates door

Rutte: het is nog niet zeker

Mark Rutte zojuist tegen de NOS op de vraag of hij al durft te zeggen of de VVD de grootste wordt:

"We moeten het echt afwachten. Ik hoop het van harte, maar het is nog niet zeker. We moeten eerst de uitslag bekijken, het kan ook nog de Partij van de Arbeid worden."

VVD

Over het tegenvallende resultaat van de SP

SP-leider Roemer sprak vanavond opbeurende woorden, maar die konden niet verhinderen dat de SP in mineur was, schrijft onze verslaggever Oscar Vermeer morgen in nrc.next:

"Het is nog maar drie weken geleden dat de partij droomde van de eerste SP-premier ooit. De partij was wekenlang de grootste in de peilingen, groter dan de VVD. SP-aanhangers zagen Roemer al in het Torentje. Partijvoorzitter Marijnissen voorzag eind augustus 'tussen de 25 en 45 Kamerzetels'.

Hoe anders verliep het sindsdien. Roemer deed het matig in de tv-debatten, zijn concurrent op links Samsom deed het juist goed. Roemer deed daarop uitgebreid boetedoening in de media en zei dat hij 'te aardig' was geweest. Het leidde tot dalende peilingen en uiteindelijk tot een tegenvallend resultaat."

SP

Stemmingsbeeld: VVD grootste met 44 zetels

RTL Nieuws meldt op basis van de verkiezingsdienst van ANP dat de VVD de grootste partij lijkt te worden met 44 zetels. De PvdA zou 40 zetels halen.

Dit zogenoemde stemmingsbeeld is gebaseerd op 0,7 procent van de getelde stemmen en houdt rekening met het historische stemgedrag in de gemeenten. In de prognose op basis van exitpolls zou de VVD op 41 zetels uitkomen, de PvdA op 40 zetels.

Twitter avatar JaapJansen Jaap Jansen Stemmingsbeeld Verkiezingsdienst ANP: De VVD lijkt de grootste te worden. De VVD staat op 44 zetels. De PvdA volgt met 40 zetels. 12 september 2012

prognose

Samsom: niemand had dit voor mogelijk gehouden

Na een overweldigende ontvangst en een kus van zijn echtgenote zegt Diederik Samson tegen een stampvolle Paradiso:

"Weken geleden had niemand dit verwacht. Ik ben verguld van dankbaarheid na dit gestelde vertrouwen in ons. Ik heb eigenlijk maar drie woorden voor jullie. Dank u wel.

Niemand had dit voor mogelijk gehouden. Door de inzet van alle vrijwilligers werd het verhaal van de Partij van de Arbeid het verhaal van miljoenen Nederlanders. Dit is jullie winst, zeg ik tegen alle vrijwilligers die de straat opgingen.

Dit land vraagt de komende vijf jaar geen polarisatie, maar verbondenheid. Los van de vraag wie er nu precies de grootste partij wordt vanavond – want die vraag is nog niet beantwoord – Nederland heeft een stabiel kabinet nodig. De PvdA wil daaraan meewerken. Maar dat zal dus niet zijn op de heilloze weg van de afgelopen twee jaar. Het roer gaat om."

PvdA

Bekijk de uitslagenkaart

De eerste uitslagen uit de verschillende gemeentes komen langzaam binnendruppelen. Bekijk de uitslagen op onze interactieve uitslagenkaart.

uitslagen

Onhoudbare spanning bij de VVD

Bij de VVD heerst inmiddels, na de eerdere "oorverdovende vreugde vanwege een historisch grote verkiezingszege" bijna onhoudbare spanning, meldt onze verslaggever Derk Stokmans:

"Het verschil met de PvdA blijkt minimaal. Iedereen denkt weer terug aan die lange nacht twee jaar geleden. Toen werd het bijna vier uur in de ochtend voor duidelijk was dat de VVD had gewonnen.

Het duurt iets langer voor de derde gedachte indaalde: zowel VVD als PvdA zijn groot geworden. Zowel VVD als PvdA zijn zo groot geworden, dat ze definitief tot elkaar veroordeeld lijken. 'De kiezer heeft ons wel een diabolische puzzel gegeven', zei een ongelovig kijkende Han ten Broeke."

VVD

#hermandeschermman trending

Zoals verwacht. NOS-presentator #hermandeschermman (voorgaande verkiezingen bekend als #touchherman) is trending

Zoals verwacht. #hermandeschermman is trending.Zoals verwacht. #hermandeschermman is trending.

nos

'Kiezer maakte er weer daverende verrassing van'

Onze politiek redacteuren Herman Staal en Tom-Jan Meeus vatten de verkiezingsuitslag morgenochtend in nrc.next als volgt samen:

"Wilders afgedroogd en (vrijwel) opgeborgen. Grote verliezer: de euroscepsis. VVD en PvdA onverwacht omvangrijke winnaars. Een miniem rukje (naar verwachting vier zetels) naar links. En een uiterst gecompliceerde formatie voor de boeg, waarbij vaststaat dat het komende kabinet linkser zal zijn dan het huidige.

Nederland heeft weer eens gestemd - en opnieuw maakte de kiezer er een daverende verrassing van. Verkiezingen hebben steeds meer iets van sportuitslagen: de prognoses van de deskundigen zeggen niets over het uiteindelijke resultaat."

uitslag

Geert Wilders: ik viel bijna van mijn stoel

Geert Wilders in een reactie tegenover de NOS op de prognose:

“Ik viel bijna van mijn stoel. Het is een gigantische nederlaag. (…) We zijn alleen maar gewend om te winnen en nu krijgen we een keer van de kiezer een pak op ons broek. (…) Ik denk dat veel mensen strategisch zijn gaan stemmen.”

PVV

Henk Krol: grote partijen kunnen niet meer om ouderen heen

Henk Krol:

"Fijn dat we ouderen weer een stem kunnen geven. Ik kan u verzekeren dat vanaf dit moment alle grote partijen niet meer om ouderen heen kunnen.

Mocht men bij de formatie een beroep willen doen op 50Plus, dan hebben we wel een paar dingen die we gedaan willen krijgen."

50plus

Sap: fantastisch nieuws dat populisme teruggedrongen is

GroenLinks-lijsttrekker Jolande Sap reageerde zojuist op haar grote verkiezingsnederlaag:

"Het is een bizarre avond vanavond, wat een uitslag. Het is fantastisch nieuws dat de PVV zo verloren heeft en dat het populisme zo teruggedrongen is.

Het is natuurlijk heel erg jammer die vier zetels. We wisten allemaal dat het moeilijk ging worden, dat het lastig zou worden om het vertrouwen van de kiezer zo snel terug te winnen. Dat is heel erg jammer, maar we gaan zeker niet bij de pakken neerzitten.

Er zijn heel veel Nederlanders die snakken naar een groener Nederland, een socialer Nederland. We weten waar we voor strijden, we weten dat onze idealen te belangrijk zijn om te laten liggen."

GroenLinks

Buma: het is toch teleurstellend

Het CDA verliest fors: van 21 naar 13 zetels volgens de definitieve prognose. Lijsttrekker Sybrand van Haersma Buma sprak zojuist zijn partijgenoten toe:

"Graag had ik hier gestaan met een betere uitslag. De peilingen gaven natuurlijk de afgelopen tijd al aan dat het deze richting uit kon gaan, maar toch is het teleurstellend. We wisten dat we van ver moesten komen, dat we een steile helling moesten beklimmen, soms tegen de klippen op.

Op schouders VVD en PvdA rust een zware verantwoordelijkheid voor het land. Wij met het CDA zijn begonnen met bouwen. De komende jaren gaan we verder bouwen, dag voor dag, steen voor steen.

Morgen komen we misschien met een kleinere fractie terug, maar met meer idealen dan ooit, gemotiveerder dan ooit. We weten dat we samen deze helling kunnen beklimmen en dus zullen beklimmen."

CDA

Roemer: dit keer is het ons niet gelukt

Emile Roemer reageerde zojuist op de teleurstellende verkiezingsuitslag voor de SP:

"Onvoorstelbaar bedankt voor de bijna één miljoen stemmen op de beste partij voor Nederland. Het is een hele rare avond: zo eerlijk moeten we zijn. Zijn we uit het veld geslagen? Allesbehalve dat, we zijn de derde partij van het land.

We hebben een ongelooflijke strijd gestreden de afgelopen maanden. We hebben heel veel mensen zelfvertrouwen gegeven en hebben op de deur staan bonken bij de machthebbers in dit land. Wat wij ook in onze zak kunnen stoppen is dat de sympathie voor de SP, ondanks de uitslag, nog nooit zo hoog is geweest als vandaag.

We zijn in een tweestrijd tussen VVD en PvdA beland. En ik ben eerlijk: ja, daar had ik graag tussen gestaan. Dat is ons dit keer niet gelukt."

VVD

D66 'toch niet vermorzeld' tussen VVD en PvdA

Bij D66 klonk even na negen uur een "ontladen gejuich", zegt onze verslaggever in De Nieuwe Kerk in Den Haag, Mark Kranenburg. D66, dat van tien naar twaalf zetels lijkt te stijgen, is "toch niet vermorzeld door de tweestrijd tussen VVD en PvdA":

"De laatste dagen hielden D66'ers al rekening met het rampscenario dat de strijd tussen Rutte en Samsom zou kunnen leiden tot een verlies voor de partij. Vandaar het uitzinnige gejuich toen de prognose twaalf zetels voor de parij aangaf. De opmars die D66 onder leiding van Alexander Pechtold vanaf de verkiezingen van 2006 is begonnen, is niet onderbroken. Maar tegelijk was er onder de aanwezigen het besef dat met deze uitslag D66 niet direct nodig is om een kabinet aan een meerderheid te helpen."

d66

Dibi: bittere prognose

Tofik Dibi sprak tegenover de NOS van een “bittere prognose”.

“Zoals het er nu naar uit ziet kom ik niet in de Kamer, maar dat is irrelevant als je kijkt naar de staat van de partij.”

Volgens Dibi spelen meerdere factoren een rol bij het verlies van zijn partij.

“De politietrainingsmissie naar Kunduz, individuele Kamerleden die negatief in het nieuws kwamen, het geklooi rondom het referendum, maar ook de strategische stem aan de Partij van de Arbeid. (…) Het is te makkelijk om één iemand schuldig te verklaren.”

GroenLinks

Groot feest bij 50Plus

Bij 50Plus, de ouderenpartij die volgens de definitieve prognose met drie zetels in de Tweede Kamer komt, is het "een hartstikke groot feest", vertelt onze verslaggever op locatie Geertje Tuenter:

"Dit is ontzettend goed voor 50Plus. Lijsttrekker Henk Krol werd met gezang onthaald en zei: 'Als we nou aan de tv-debatten mee hadden mogen doen, stel je voor wat er dan was gebeurd.'

Bij 50Plus zijn ze hier heel erg blij mee. De ouderen worden eindelijk gehoord, zo zeggen ze."

50plus

Bos en Kok over winst PvdA

PvdA-prominenten Wouter Bos en Wim Kok hebben ook gereageerd op de goede uitslag voor de Partij van de Arbeid.

Bos:

“ Samen regeren is meer dan alleen een optelsommetje maken. Als je zo beloond wordt door de kiezer heb je een hele grote verantwoordelijkheid. Of dat nou met elkaar is of op een andere manier, dat zullen de partijen vanaf morgen moeten uitmaken. Nu eerst maar eens feestvieren.

Dit resultaat betekent 25 zetels meer dan we een paar maanden geleden hadden gedacht. Dat is een enorme verdienste van Samsom en Spekman. “

Wim Kok over de winst van zijn partij:

“Dit resultaat is de verdienste van de lijsttrekker. Ik sta me nog steeds in de armen te knijpen. Dit was een paar weken geleden, zelfs een paar nog volstrekt onvoorstelbaar. Al die stemmen heeft Diederik Samsom ongelofelijk goed binnengehaald.”

De oud-premier wil nog niet ingaan op een mogelijke samenwerking met de VVD:

“Ik ben hier niet gekomen om te formeren vanavond. Ik ben gekomen om feest te vieren en al die harde werkers hier te feliciteren. “

PvdA

Klaver: dit komt niet als een verrassing

GroenLinks-campagneleider Jesse Klaver zegt in een reactie tegenover onze verslaggever Annemarie Kas:

"Natuurlijk hadden we op een betere uitslag gehoopt, maar dit komt niet als een verrassing. Onze groene en sociale boodschap blijft de komende jaren actueel. We gaan door, wat er ook gebeurt."

GroenLinks

"De onderhandelingen worden verschrikkelijk ingewikkeld"

Onze politiek redacteur Tom-Jan Meeus loopt alvast vooruit op de onderhandelingen, die volgens hem "verschrikkelijk ingewikkeld" worden:

"Het moet een driepartijenkabinet worden, want VVD en PvdA hebben samen geen meerderheid in de Eerste Kamer. De VVD wil graag met het CDA regeren, de PvdA is daar tot nu toe minder helder over geweest, hoewel Samsom wel eens gezegd heeft dat het CDA een 'natuurlijke partner' is.

Voor de PvdA is een kabinet met VVD en CDA wel riskant vanwege het overwegend rechtse karakter.

Het worden verschrikkelijk ingewikkelde onderhandelingen, want voor zowel PvdA als VVD is er heel weinig aanleiding om compromisbereid te zijn in de formatie, omdat ze allebei recht van spreken hebben. Een vierpartijenkabinet met D66 is ook nog een optie. Dat is voor de PvdA mogelijk aantrekkelijker dan een kabinet met alleen het CDA."

formatie

Lees hier onze vorige updates.

Volg nrc.nl op en , lees onze dagelijkse nieuwsbrief