Ja hoor, er kan weer gestemd worden. En wel met het rode potlood
Hoe het wél en hoe het niet moet in het stemhokje. Bron Rijksoverheid.nl
Het is zover. De stembussen zijn geopend voor de vijfde verkiezingen in tien jaar. En wel tot 21.00 uur.
Het laatste tv-debat was nog niet achter de rug of de peilers vroegen ons al: reken ons niet af op de verkiezingsuitslag. Waar de een zich vandaag naar het stemlokaal spoedt, probeert de ander zijn stempas nog te verhandelen op Marktplaats. Hoe het ook zij: de verkiezingscampagne zit erop en de kaarten zijn geschud.
We stemmen. En wel met het potlood
Er wordt vandaag gewoon weer gestemd met het rode potlood. Vijf jaar geleden werd de stemcomputer in de ban gedaan en het potlood terug uit de kast gehaald. En dus mag vanavond ook de kliko, met daarin de honderden stembiljetten, weer op de kop en moeten de stemmen vervolgens met de hand worden geteld (vaak op de knieën op de vloer, iets waar de Arbodienst al eens over klaagde).
De stemcomputer. Hackers zouden de computers kunnen kraken en stemmen kunnen 'afluisteren'. Na een jaar Kamerdebatten, rechtszaken en twee onderzoeken van commissies van ‘wijze mannen’ was het voor de machines voorbij. Maar ja, fraudegevoelig blijft het stemproces altijd. Ook bij handmatig tellen zijn er doorgaans genoeg incidenten te betreuren. Wie weet later vandaag meer daarover.
Het tellen van de stemmen is overigens openbaar en mag gewoon bijgewoond worden. Zolang u maar niet meehelpt. Na een lange telsessie geven de stembureaus hun uitslag door aan de burgemeester en wethouders van de gemeente. Zij geven de verzamelde gegevens weer door, zodat ze uiteindelijk terechtkomen bij het centraal stembureau. Vervolgens maakt de Kiesraad op maandag 17 september de officiële uitslag bekend. De donderdag erna wordt de Tweede Kamer ontbonden en komt tevens de nieuwe Kamer bij elkaar.
Minister Toxopeus (Binnenlandse Zaken) bij een proefopstelling van de eerste stemcomputer, op 16 juni 1964. Foto Archief NRCMinister Toxopeus (Binnenlandse Zaken) bij een proefopstelling van de eerste stemcomputer, op 16 juni 1964. Foto Archief NRC
Kiezers en regen
De CDA-stemmer gaat door weer en wind en de PvdA-aanhanger blijft bij regen thuis, zo luidt het gezegde. Maar welk effect heeft een spatje regen werkelijk?
De opkomst daalt met één procent bij 25 millimeter regen en stijgt met één procent wanneer het 10 graden warmer is. Dat bleek uit onderzoek van sociologen van de Radboud Universiteit Nijmegen naar dertien verkiezingen in de periode 1971 tot en met 2010 (pdf). Volop zon? Dan neemt het aantal kiezers toe met anderhalf procent. En dat kan in de nek-aan-nekrace van de VVD en de PvdA net één of twee zetels schelen. Toch zal het vandaag niet zo'n vaart lopen. Herfstweer is immers niet aan de orde, dus van doorslaggevend belang zullen de weersomstandigheden niet zijn.
Het weerbericht zelf dan: vanmorgen gaat het vooral in het noorden en het zuidoosten van het land regenen, vanmiddag en vanavond wordt het droger. Er volgen later op de avond weer buien, maar pas na 21.00 uur en dan zijn de stemlokalen al dicht.
Dat heeft nog heel wat voeten in de aarde: het inrichten van al die stemlokalen
Opkomst schommelt tussen 70 en 80 procent
Bij de laatste vijf Tweede Kamerverkiezingen schommelde het opkomstpercentage tussen de 70 en 80 procent. Op 9 juni 2010 gingen we het laatst naar de stembus voor de Tweede Kamer. Er werden toen 9.303.514 stemmen uitgebracht. Het opkomstpercentage liep uiteen van 62 procent in Rotterdam tot meer dan 100 procent in Schiermonnikoog (door toeristen die daar gingen stemmen). Het gemiddelde opkomstpercentage voor heel Nederland was 74,5 procent.
Om negen uur vanavond weten we meer
Om negen uur vanavond sluiten de stembussen. Op dat moment is ook de eerste indruk van de uitslag bekend: de NOS brengt om negen uur stipt de exitpoll. Deze exitpoll is gebaseerd op enquêtes onder mensen kort nadat ze hun stem hebben uitgebracht.