Insiderspanel: het beslissende moment in campagne is al geweest
Foto Reuters / Michael Kooren
Een verkiezingscampagne kent meestal een beslissend moment. Volgens een meerderheid van onze politieke insiders is dat moment al geweest: het premiersdebat bij RTL, dat een einde maakte aan de tweestrijd tussen VVD en SP.
NRC Handelsblad stelt tijdens deze campagneweken een paar keer per week vragen aan 45 politieke insiders. Deze vraag is door 31 van hen beantwoord.
De helft van de insiders ziet het RTL-premiersdebat van vorige week zondag als een belangrijk keerpunt in de campagne. "In een klap was de tweestrijd van Roemer-Rutte ten einde", vat één samen.
Oud-politici denken dat er nog veel kan gebeuren
Opvallend is dat het vooral oud-politici zijn die stellen dat het beslissende moment nog niet is geweest. De bijna veertig procent van de insiders die dat stelt wijst erop dat er tot 12 september nog veel kan gebeuren. Er kunnen "meer fouten" worden gemaakt door de lijsttrekkers en "nieuwe konijnen uit de hoed" getoverd worden. Daarnaast kan een externe gebeurtenis, zoals een versnelling van de eurocrisis, het campagnelandschap drastisch veranderen. Een enkeling wil zich pas na 12 september het beslissende moment aanwijzen.
In hun toelichting wijzen verschillende insiders erop dat Rutte moet uitkijken dat het etiket van jokkebrok niet blijft plakken. Een van liberale huize stelt dat Rutte veel last zal houden van de "nu doet u het weer uitspraak" van Samsom. "Rutte heeft inmiddels zijn fout erkend maar dat het net wat eerder moeten gebeuren."
De uitspraak van Roemer 'over my dead body' heeft weinig indruk gemaakt op de SP-kiezers. In het premiersdebat kon Roemer de hoge verwachtingen, die hij zelf had gecreëerd door zich nadrukkelijk kandidaat te stellen als premier, op geen enkele wijze waarmaken. Voeg daar bij het sterke optreden van Samsom in dat debat en je hebt het kantelmoment. De electorale verhoudingen op links worden herschikt, de PvdA zal boven de SP eindigen. Rutte heeft Roemer ook al afgeschreven als serieuze concurrent, gezien zijn verspreking in het EO-debat ("oppositie leiden tegen een kabinet-Samsom"). Of de PvdA de positie van de VVD als grootste partij echt kan bedreigen hangt af van de electorale ontwikkeling rechts van het midden. Een kleine overloop van VVD richting PVV is niet uitgesloten. Een politicoloog
Tot en met 11 september kan er nog van alles gebeuren. Samsom en Roemer lijken van positie gewisseld te hebben, maar dat kan zo weer veranderen. De aanval op Rutte is geopend door hem steeds als leugenaar neer te zetten, de vraag is hoe ver de andere lijsttrekkers daarin willen gaan. En natuurlijk in hoeverre gelooft de burger dat? Wilders is nog heel rustig, maar gaat hij misschien nog stevige uitspraken doen? Het blijft spannend. Een oud-politica
De suggestie van een Rutte die niet de waarheid spreekt en een Roemer die zwalkend is maakt dat de tweestrijd die voorspeld was en opgelijnd niet uit de verf komt. Een dergelijke tweestrijd domineert normaal gesproken de eindfase van een campagne. Dat dit niet goed lukt zal bepalend zijn voor de uitkomst omdat hiermee het speelveld nog steeds helemaal open ligt en de andere partijen dus nog steeds meedoen. Politiek commentator uit liberale hoek