Liveblog: duiding bij het Carré-debat
- filter: ×
Debat afgelopen - geen echte winnaar
Het debat is inmiddels afgesloten. Van een echte duidelijke winnaar valt niet te spreken. NRC-redacteur Erik van der Walle:
"Wilders kwam minder goed uit de verf dan normaal - hij heeft vurige tweegesprekken nodig. Rutte leek met minder bezieling te debatteren. Voelt hij zich niet vrij genoeg om helemaal zichzelf te zijn? Roemer had het het moeilijkst in tweegesprek maar herstelde zich daarvan, zonder te excelleren. Samsom probeerde weer de redelijkste te zijn, maar kwam minder uit de verf dan in vorige debatten. Van een echte, duidelijke winnaar kan je volgens mij niet spreken en er was weinig spektakel. Zouden de hoofdrolspelers een beetje debat-moe worden? Kan ik me voorstellen."
Er komen echter nog twee grote debatten aan. Aanstaande donderdag schuiven de lijsttrekkers aan bij EenVandaag. Volgende week dinsdag, de avond voor de verkiezingen, is er het slotdebat bij de NOS.
Wij gaan dit liveblog sluiten. Op nrc.nl verschijnt zo direct een samenvattend bericht.
Debatleider Rick Nieman bedankt de lijsttrekkers en sluit het debat af.Debatleider Rick Nieman bedankt de lijsttrekkers en sluit het debat af.
"Sterke reactie van Samsom: Roemer of Rutte? Samsom. Hij zou wel gek zijn om zich in de kaarten te laten kijken. Verder komt hij erg gemakkelijk weg, in vergelijking met andere lijsttrekkers."
Diederik Samsom werd niet echt hard aangepakt tijdens het tweegesprek.Diederik Samsom werd niet echt hard aangepakt tijdens het tweegesprek.
"Die aanval was inderdaad 'te goed voorbereid' maar gemiddeld genomen vind ik dat Buma het goed doet. Zit in een moeilijke positie omdat hij met Rutte ook snel coalitie aanvalt, waarin ook CDA-bewindslieden zaten. Daarom valt hij hem vooral aan op duizend euro voor elke werkende. Dat is echt een VVD-punt."
Over de aanval van Buma ( "U krijgt een tien voor stoerheid, maar een nul voor eerlijkheid. Dat is gemiddeld een vijf dus u bent gezakt." ):
dijkshoorn Nico Dijkshoorn Buma staat uit het hoofd geleerde tekstjes op te dreunen. Is hij gewend, als Christen. #carredebat 4 september
kuitenbrouwer jan kuitenbrouwer Oei, dat is heel slecht voor Rutte. Vlerkachtig. 'Dat doe je dan bij zo'n debat, zo'n aanvalletje voorbereiden.' Corpspraat. #carredebat 4 september
Sybrand Buma
Mark Ruttetomjanmeeus Tom-Jan Meeus Het valt bij Rutte wel op dat zijn 2 ex-coalitiepartners, CDA en PVV, hem het felste aanvallen 4 september
"Maar uit CPB-cijfers blijkt dat tekort in 2015 bij VVD-plannen op 3 procent ligt. Dat is in vergelijking met andere partijen hoger. Het is wel zo dat VVD relatief goed scoort in economische groei en banen."
Mark Rutte
"Voor Pechtold blijft het referendum en Europa een teer punt, zoals blijkt uit het gesprek. Partij wekt toch de indruk voor referenda te zijn, maar niet als het niet uitkomt. Die indruk is lastig weg te nemen."
Alexander Pechtold
“Niet alleen door het Lenteakkoord heeft dit debat zijn scherpste kantjes verloren: uit de doorrekening van het CPB bleek ook de SP de stimulering van de economie beperkt te houden. In 2013 komt de partij van Emile Roemer uit op een tekort van 3,1 procent. Door enkele meevallers is de kans groot dat dit tekort zelfs onder de 3 procent uitkomt. De PvdA heeft in dit opzicht de SP links ingehaald: de plannen van de PvdA zouden in 2013 leiden tot een tekort van 2013."
"Zonder dat hij daar iets aan kon doen, ging het tweegesprek met Slob alle kanten op. Inhoudelijk was het niet verrassend. Hij wil graag een hoofdrol spelen bij de formatie, maar daarvoor is hij met 5 zetels waarschijnlijk te klein."
ChristenUnie-leider Arie Slob bij zijn tweegesprek.ChristenUnie-leider Arie Slob bij zijn tweegesprek.
Debatexpert Lars Duursma over het tweegesprek van Grijzen met Rutte:
LarsDuursma Lars Duursma Petra Grijzen kon eerder Wilders niet aan en laat nu ook Rutte wegkomen met hele lange verhalen. Ze staat er beteuterd bij. #carredebat 4 september
Rutte bij het tweegesprek.Rutte bij het tweegesprek.
"Een bijzonder moment in het Carrédebat: Wilders zegt zijn "lesje" geleerd te hebben als het over de verhoging van de AOW gaat. Het is een direct gevolg van de gedoogconstructie die VVD, CDA en PVV bijna twee jaar geleden aangingen. Wilders leverde direct na de verkiezingen zijn verkiezingsbelofte in dat de AOW op 65 zou blijven. Het DNA van de PVV, stoere beloften en anti-establishment, verhoudt zich moeizaam tot het nemen van regeringsverantwoordelijkheid. De andere partijen weten dat Wilders hier kwetsbaar is. "
Geert Wilders
" Blijft een moeilijk punt: hij wil niet te veel pro-Europees te zijn om zijn achterban niet te laten schrikken. Euro-sceptici kunnen snel naar PVV overlopen."
In debatten is Rutte nog niet echt zichtbaar geweest tot nu toe. Van der Walle:
"Bij veel onderwerpen benadrukt hij dat je eerlijk moet zijn met de feiten. Dat is natuurlijk waar, maar bezielend is het niet."
Debatexpert Lars Duursma over deze uitspraken van Rutte:
Mark Rutte
"Waarschijnlijk wordt het trojkarapport [eind september, LB] gevolgd door een verzoek van Griekenland om een echte adempauze. In de vorm van wat meer tijd om bezuinigingen door te voeren zodat de economie minder klappen tegelijk te verwerken krijgt.
Zeker voor de verkiezingen hoeven de Grieken niet bij Nederlanders aan te komen met zo’n verzoek weten ze. De vraag is echter of het daarna anders zal zijn. Iedere partij herhaalt de mantra ‘afspraak is afspraak’, wat dat betreft maakt het weinig uit wie wint."
Mark Rutte
Strakke regie RTL. Goed of niet?
Boris van der Ham is positief over het debat:
Borisham Boris van der Ham Tot nu toe is dit lijsttrekkersdebat het best qua vorm en inhoud. Strak geleid door Rick Nieman. Hulde voor RTL4. 4 september
Kanttekeningen van Erik van der Walle:
"Ik vond het premierdebat van RTL spannender. Dit debat verrast minder, ook door de strakke regie. In het premiersdebat waren er langere tweegesprekken tussen kandidaten. Dat leverde vuurwerk op. Maar het is wel al losser dan in het begin."
"Wilders staat inderdaad alleen, wat Pechtold constateert. Voor Wilders is dat dus een prima punt om zich te profileren. Buma noemt het gevat een Griekse methode om de AOW-leeftijd weer te verlagen tot 65 jaar."
Geert Wilders
AOW-debat begonnen
Het debat over de stelling "het is eerlijk om de AOW-leeftijd nu al te verhogen" is begonnen. Erik van der Walle zei in de voorbeschouwing op dit debat dat deze discussie sinds de doorrekening van het Centraal Planbureau een nieuwe dimensie gekregen.
"Ook de SP blijkt nu bereid te zijn om de AOW-leeftijd te verhogen – te beginnen met de rijkere AOW’ers – waardoor de PVV alleen is komen te staan in het debat. Deze partij wil 65 jaar als AOW-leeftijd handhaven. Probleem voor Wilders hierbij is wel dat hij deze keiharde voorwaarde aan het begin van de formatie in 2010 inleverde. De leeftijd zou toen naar 66 jaar gaan in 2020. Inmiddels is door de Kunduz-alliantie afgesproken de leeftijd eerder te verhogen, te beginnen in 2013. De drie partijen waarin de PVV zich bij dit debat geconfronteerd ziet, hebben alle het zogeheten Lenteakkoord ondertekend.”
Jolande Sap tijdens het tweegesprek.Jolande Sap tijdens het tweegesprek.
Jolande Sap
"Wilders door zijn soundbites heen"
Zojuist had Wilders zijn tweegesprek met Petra Grijzen. Normaal gesproken is hij scherper en inventiever, aldus NRC-redacteur Erik van der Walle:
"Het leek erop dat Wilders door zijn soundbites heen is. Hij herhaalde enkele grappen (Grieken en zieken) en het leek er zelfs op dat hij door de zaal werd uitgelachen toen hij zijn stokpaardje (Europa) bereed terwijl de vraag over zorg ging."
Daarnaast zei Wilders dat AOW en geen steun voor Europa harde punten voor hem zijn, maar door zijn gedoogpositie heeft hij die afgelopen twee jaar defacto gesteund.
Wilders bij het tweegesprek.Wilders bij het tweegesprek.
Samsom heeft het lastig
Tijdens het zorgdebat kwam Samsom in dezelfde positie als Rutte bij Europa. HIj werd van alle kanten aangevallen. Erik van der Walle:
"Zijn boodschap is lastig. De PvdA wil bezuinigen op zorg en de kans is dat de wachtlijsten terugkeren."
Tom-Jan Meeus:
Diederik Samsom
"Roemer probeerde in het zorgdebat Samsom nu bij Rutte onder te brengen; zo tracht hij zich als meest linkse kandidaat te presenteren. Door PvdA te stemmen, zegt hij impliciet voor de eerste keer, houd je Rutte in het torentje."
Emile Roemer
Tweestrijd op rechts
Op Twitter was zojuist een aardige discussie tussen NRC-redacteur Tom-Jan Meeus en mediastrateeg Kay van de Linde:
kvdlinde Kay van de Linde @tomjanmeeus met tweestrijd op links is nu ook tweestrijd op rechts mogelijk geworden 4 september
Geert Wilders
Sap krijgt geen kans om te scoren
Sap (GroenLinks) richt haar pijlen in het debat op Samsom en valt hem aan op de bezuinigingen van de PvdA in de thuiszorg. Dat is interessant, aldus Van der Walle, maar door de strakke regie krijgt Sap geen kans om echt te scoren.Jolande Sap
Debat over zorg begonnen
Het tweede debat is begonnen. De stelling:
"Alle patiënten moeten meer zelf gaan betalen voor hun eigen zorg."
Van der Walle:
"Zorg biedt Roemer mooi de kans om zich te profileren van PvdA. Geen bezuinigingen, is een makkelijke boodschap. Samsom wil bezuinigen via betere organisatie; die boodschap is moeilijker."
Emile Roemer
Wilders mijdt debat met Samsom
De eerste indruk van NRC-redacteur Huib Modderkolk:
"Gisteren zei Wilders nog dat hij niet gelooft in peilingen, vandaag laat hij zien dat hij ze grondig bestudeert. Nog steeds richt de PVV-leider zijn pijlen voornamelijk op VVD'er Mark Rutte maar tegelijkertijd waarschuwt hij, voor het eerst deze campagne, expliciet voor het gevaar van een Paarse coalitie. Opvallend: Wilders mijdt ook in de eerste ronde van het Carrédebat het rechtstreekse duel met PvdA-leider Diederik Samsom."
Geert Wilders
"Roemer weet op een voorspelbare vraag geen overtuigend antwoord te geven: waarom heeft de SP de afgelopen drie maanden het AOW-standpunt aangepast. Het antwoord: wij hebben de aow-leeftijd niet aangepast. Dat hebben andere gedaan."
Emile Roemer bij de "lastige vragen".Emile Roemer bij de "lastige vragen".
Boodschappen
Het voordeel van het debat bij een commerciële zender? Er komt reclame tussendoor, waardoor wij even kunnen terugkijken op het eerste deel. RTL wil het debat strak leiden. "Klapt u niet teveel," waarschuwde Rick Nieman het publiek. "Dat gaat van de debattijd af." Daarnaast probeert RTL de spreektijd eerlijk te verdelen door korte spreektijd aan te houden. Erik van der Walle:
"Voordeel van dit strakke debat is dat iedereen aan zijn trekken kan komen, maar iets meer emotie mag wel. Zo wordt het lastig om het echt iemand moeilijk te maken. En te veel ongestoorde praatjes van dertig seconden doet het al snel lijken op zendtijd voor politieke partijen."
"Rutte had met Europa moeilijkste positie; dat geldt nu voor Roemer (SP) met AOW. Roemer vindt latere AOW-leeftijd onzinnig, zegt hij, maar waarom heeft hij het dan aan CPB laten doorrekenen?"
Het derde debat van de avond gaat waarschijnlijk over de AOW.Emile Roemer
"Rutte wordt door Samsom en Pechtold vanwege gebrekkige inzet voor Europa aangevallen. Wilders verwijt hem het tegenovergestelde. Allemaal verwijten ze Rutte te draaien en dat is een lastige positie voor de premier."
Mark Rutte
"Rutte heeft het overleefd, maar zijn positie en blijft lastig."
Mark Rutte bij het debat.Mark Rutte bij het debat.
Mark Rutte
Diederik Samsom (PvdA) kiest voor reële verdediging van de euro. Hij is ook teleurgesteld, maar ziet geen reden om euro los te laten. Alexander Pechtold (D66) is iets enthousiaster over Europa. Van der Walle:
"De inbreng Geert Wilders (PVV) verrast ook niet, maar Mark Rutte (VVD) heeft de moeilijkste taak. Voor de euro, maar niet ten koste van alles. Stemt dus ook tegen stelling, net als Wilders."
Europa
“Bij dit item komt zonder twijfel de uitspraak van demissionair premier Mark Rutte aan de orde dat er geen cent extra meer naar Griekenland mag. Samsom en ook Pechtold hebben direct afstand van dit standpunt genomen: de kans bestaat dat Griekenland het tempo van bezuinigen wil verlagen, waardoor het land extra krediet nodig heeft. De consequentie om Griekenland nieuw krediet te weigeren, waar PVV-lijsttrekker Geert Wilders ongetwijfeld voor zal zijn, kan groot zijn."
Europa
De voorbeschouwing
Internetredacteur Marije Willems maakte vanmiddag al een voorbeschouwing op het debat. Wie gaat zijn pijlen op wie richten? Lees het artikel hier.
In de debattenreeks in aanloop naar de verkiezingen op 12 september staat vanavond het Carré-debat op het programma. Het debat waar Job Cohen zich in 2010 al hakkelend en stotterend liet overrompelen door zijn politieke tegenstanders en waar Jan Peter Balkenende onderuit ging met zijn opmerking ‘U kijkt zo lief’ in antwoord op een lastige vraag van presentator Mariëlle Tweebeeke (video).
De leiders van de acht grootste partijen (VVD, CDA, PVV, PvdA, D66, GroenLinks, SP en ChristenUnie) gaan in Carré met elkaar in debat over de economie, de zorg, de sociale zekerheid en de overheidsfinanciën. Dit liveblog over het debat wordt aangevuld met duiding van de politieke redactie van NRC Handelsblad.
Het debat in Carré wordt georganiseerd door RTL Nieuws, BNR Nieuwsradio, Het Financieele Dagblad en Elsevier. Geen televisie in de buurt? Bekijk hier de livestream.