Lowlands trapt verkiezingscampagne af. SP uitgefloten, applaus voor VVD

politiek_lowlands

Prominent CDA-kandidaat Mona Keijzer vandaag op Lowlands. Foto NRC

Je moet het maar durven. Een festival betreden waarvan je de BTW met 13 procent hebt verhoogd. Een festival waar de directeur je eerder de toegang van ontzegde. Halbe Zijlstra, VVD-staatssecretaris van Cultuur, had de brutaliteit zichzelf uit te nodigen. Tot grote verrassing geen eieren, maar een warm applaus voor zijn realisme.

“Ik kan geen extra master meer doen”, piepte een meisje Zijlstra toe. De bewindsman: “Na vijftien jaar wordt je studieschuld kwijtgescholden. Als het tegenzit is de overheid er voor jou. Het is echter niet de bedoeling dat jij vertroeteld wordt, maar zelf een baan kunt vinden.”

Een jongen maakte een opmerking over de ‘kaalslag op cultuur’. We helpen Grieken en Spanjaarden met miljarden, argumenteerde hij, dat kleine beetje cultuursubsidie is dus niet zo erg. Op zich gaat het om een klein bedrag, gaf Zijlstra toe. Maar veeg je al die separate uitgaven bij elkaar, dan is het enorm. “Het is in het Nederlandse belang om de Grieken te helpen. Anders zouden er banken omgevallen zijn, pensioenen bedreigd. Dan moet je als regering verantwoordelijkheid nemen, want anders moet iedereen de rekening betalen.” Het leverde hem een daverend applaus op. Hol van de leeuw, vroeg presentator Andrew Makkinga nog. “Nee, ik ben toch een beetje thuis”, antwoordde de politicus die hier in 1995 en 1997 als bezoeker was.

Gesthuizen zette zichzelf neer als softie

De SP had niet partijleider Emile Roemer, maar Kamerlid Sharon Gesthuizen afgevaardigd. Roemer had het iets te druk vandaag, sneerde de presentator. “Die dacht vast: ik ga zo lekker in de peilingen, ik ga lekker chillen.” Een besluit waar hij mogelijk spijt van krijgt. Want hoewel het Lowlands-publiek bekend staat als links, viel Gesthuizen hoon ten deel. Ze richtte zich volledig op haar eigen portefeuille, justitie. Een verhaal waarin ze de oorzaken van criminaliteit bij samenleving en politiek legde. Statistisch kunnen we de ellende al vanaf iemands geboorte zien aankomen, argumenteerde ze.

De VVD zorgt volgens haar voor “meer tienerzwangerschappen, meer geweld, meer verwaarlozing van oude mensen en meer psychiatrisch patiënten. Dat leidt tot meer overlast en dus ook meer slachtoffers.” Vervolgens maakte Gesthuizen nog een retorische blunder. “Ik wil niet soft zijn tegenover criminelen”, zei ze. Het was toen al duidelijk dat het publiek wel klaar met deze softie was. Zeker toen ze zei dat de VVD “harder wil straffen en langer wil opsluiten” - woorden die de menigte deed juichen, terwijl Gesthuizen dat helemaal niet zo bedoelde. Wetenschappelijk ongetwijfeld een doorwrocht verhaal, maar bij Lowlanders moet je niet meer aankomen met sentimenteel gezever over criminelen die een slechte jeugd gehad hebben. Gênant werd het toen presentator Makkinga vroeg of het applaus ietsje harder mocht. Boegeroep overstemde.

‘Nederland is een prachtland’, herhaalde Mona telkens

Dan Mona Keijzer, de veelbelovende CDA-kandidaat op nummer twee. Een ingestudeerde speech waarin wel tien keer de zin ‘Nederland is een prachtland’ voorkwam. Heel irritant. En daarna wat zalvende woorden over het belang van ambachtsonderwijs en ontwikkelingssamenwerking. Was dit nou die frisse wind in de Haagse politiek? Het publiek wist er nauwelijks raad mee, je hoorde ze denken: aardige mevrouw, maar wat wil ze nou echt? Een meisje schudde haar hoofd. “Ik denk dat ik maar even mijn flesje ga bijvullen.”

Retorisch talent Alexander Pechtold had een goede binnenkomer met een anekdote over zijn gezinsleven. Hij had zijn kinderen verteld dat hij vermoeide, bezwete mensen ging toespreken die drie dagen in tentjes hebben doorgebracht. “Respect”, zeiden zijn kinderen. “Dank je”, antwoordde de D66-voorman. Wat bleek: zijn kinderen bedoelden ‘respect voor degenen die naar je moeten luisteren met dit weer’. De lachers kreeg hij nog meer op zijn hand door de afwezigheid van de VVD-premier en de SP-leider te bespotten. “Ik begreep dat Rutte en Roemer nog in de rij voor de douches staan, maar die haken later vast aan.” De speech over zijn drijfveren om de politiek in te gaan was nogal mat. “Dicht bij de mensen staan”, “Europa heeft de toekomst”, “Cynisme doorbreken” - dat werk. Maar in de discussie met het publiek maakte hij het helemaal goed. Vooral met de lofzang op cultuur: “Kunst en cultuur zijn soms kwetsbaar, soms krachtig. Maar als je door de eeuwen heenkijkt is het een graadmeter voor beschaving.” Vilein merkte een bezoeker op dat Pechtold zijn succes vooral te danken heeft aan zijn “welbespraaktheid”.

Jolande Sap won zieltjes op eigen kracht terug

De geplaagde leider van GroenLinks, Jolande Sap, schitterde op Lowlands. Niet omdat de helft van haar electoraat hier rondwandelt, maar omdat haar toespraak steengoed was. Er zat muziek in, bevlogenheid, zelfvertrouwen, daadkracht. “Waarom BTW op treinkaartjes en niet op vliegtickets? Waarom nog steeds plofkippen en kiloknallers? Waarom vinden wij het normaal dat bedrijven mensen ontslaan - niet omdat ze failliet dreigen te gaan, maar omdat aandeelhouders steeds meer winst willen.” Ook haar woede over het subsidiëren van kolencentrales deed het goed. En haar voorbeeld over duurzame investeringen in Duitsland was kraakhelder: op Eerste Pinksterdag haalden de oosterburen meer dan de helft van hun energie uit zonnepanelen. “We staan voor een belangrijke keuze: doormodderen met olie, kolen en gas of een groene toekomst? Neem geen genoegen met vanzelfsprekendheid. Wees nieuwsgierig, een tikje eigenzinnig.” Sap kreeg in de India-tent de handen op elkaar - bijzonder, want je voelde dat ze de eerste minuten met argwaan ontvangen werd.

De presentator serveerde Diederik Samsom als toetje. De PvdA-leider die aan de zijlijn mag toekijken hoe Roemer en Rutte om het premierschap strijden. Misschien dat hij daarom voor de improvisatie koos. “In deze realiteit voldoet een stemwijzer niet. Deze tijd vraagt om een kompas, om overtuiging en idealen.” Hiermee koos hij nadrukkelijk voor partijoverstijgende politiek. “Deze verkiezingen gaan niet over wie het snelst in het Torentje komt, maar over hoe snel we uit de crisis raken. Het gaat over meer dan twee partijen.” Samsom hamerde op onderwijs, onderwijs, onderwijs. Ooit de slagzin van D66, nu door hem gekaapt. “Conflicten bestrijd je met democratie, soms met het leger, maar vooral met onderwijs.” De generatie die hij toesprak moet volgens hem technieken verzinnen die een einde maken aan het verbruik van 200 miljoen vaten ruwe olie per dag. “De vorige generatie maakte een reis naar de maan, wij kunnen de zon grijpen!” Voor een PvdA-leider die zijn partij naar een historische nederlaag leidt, kreeg hij opmerkelijk veel steun van het Lowlands-publiek.

Met dit politieke debat is de verkiezingscampagne pas echt begonnen. Eens te meer bewees Lowlands dat jongeren wel degelijk voor politiek geïnteresseerd zijn. Twee uur lang hielden zij het vol in een klamme circustent, terwijl er genoeg andere activiteiten op het terrein waren. Maar wat vooral bleek: peilingen zeggen op dit moment nog niets. Zelfs een homogeen publiek als Lowlands (blank, links en hoogopgeleid) kan geraakt worden door rechtse woorden. Zolang ze maar oplossingen bieden. Oplossingen die onze kernwaarden niet aantasten.

Volg op Twitter

Geplaatst in:
Beste van het web
Binnenland
Lees meer over:
campagne
CDA
d66
GroenLinks
LowLands
PvdA
SP
verkiezingen
VVD

Volg nrc.nl op en , lees onze dagelijkse nieuwsbrief