EHEC-bacterie drijft regeringen uiteen. Media panikeren

ehec

Duitse minister van Volksgezondheid Daniel Bahr. Foto AFP / Jens Buettner

Eerst gaven de Duitsers nog Spanje en Nederland de schuld. Maar nu de oosterburen zelf de bron lijken van de EHEC-bacterie, is het land hopeloos verdeeld. Terwijl de Süddeutsche Zeitung om bezinning vraagt, zweept Bild de gemoederen op met termen als ‘EHEC-horror’ en ‘killer-bacteriën’.

Enige bezorgdheid is wel op zijn plaats. De bacterie, waarschijnlijk afkomstig van lokaal geteelde taugé, heeft al aan 21 Duitsers het leven gekost. Tweeduizend mensen zijn besmet en meer dan zeshonderd ernstig ziek. Morgen hebben de Europese landbouwministers crisisoverleg.

‘Liever snel en centraal reageren’
De verdeeldheid kent ook een politiek-bestuurlijk karakter. “Wie epidemieën wil bestrijden, moet snel en centraal kunnen reageren”, schrijft Der Tagesspiegel in een hoofdredactioneel commentaar. “Opnieuw blijkt dat het Duitse federale stelsel de bestrijding van infecties in de weg zit. Het duurde te lang voordat de eerste EHEC-besmettingen systematisch onderzocht werden.” De liberale, degelijke krant laakt de beschuldigingen, die begonnen met de verdachtmaking van Spaanse komkommers. “We moeten beseffen dat virussen en bacteriën zich niet houden aan de grenzen van staten en Duitse deelstaten. Regeringen moeten daarom de neiging weerstaan om elkaar te beschuldigen.”

‘De biologische boeren hebben het gedaan’
Die Welt, een conservatieve krant, geeft ruimte aan twee auteurs met een kritische kijk op biologische landbouw. “De manier waarop het publiek risico’s ervaart is vreemd. Bij het ongeval met de Fukushima-centrale in Japan heerste er een apocalyptische stemming, terwijl er geen enkele stralingsdode viel. Nu er met de EHEC-uitbraak meer dan duizend mensen ziek zijn geworden, waarvan een aantal is overleden, verheft niemand zijn stem”, schrijven Dirk Maxeiner und Michael Miersch. De auteurs van het boek Biokost und Ökokult (Piper, 2008) houden de biologische boeren verantwoordelijk voor de besmetting, omdat deze dierlijke mest in plaats van kunstmatige gebruiken. “Besef dat de bacterie leeft in het maagdarmkanaal van herkauwers. Dierlijke uitwerpselen zijn dus de natuurlijke habitat van EHEC-ziekteverwekkers. Een ethische commissie zou zich eens moeten buigen over de biologische landbouw.”

‘Wetenschap niet geholpen met paniek’
Het Duitse geloof in de geneeskunde is doorgaans rotsvast, constateert de Süddeutsche Zeitung. “De triomf van de mens op gevaarlijke bacteriën vinden wij vanzelfsprekend. En nu slaat de EHEC-bacterie ons geloof aan diggelen. Opeens zijn er geen snelle oplossingen meer. Opeens zijn er doden en staan we machteloos.” Alleen de wetenschappers kunnen ons uit deze situatie redden, bezweert redacteur Charlotte Frank. “Zij zijn niet geholpen met collectieve paniek. Dat helpt niemand, ook niet de zieken. Juist nu hebben we behoefte aan voorzichtigheid, in plaats van hysterie. Alle verantwoordelijken – de mensen in de klinieken, politiek en media - moeten zich daarvan bewust zijn.”

‘We zijn te laat. Hij is al resistent’
Die passieve houding is niet besteed aan Maryn McKenna, auteur van Beating Back the Devil (Free Press, 2004), een boek over een crisisteam dat epidemieën bestrijdt. Zij meent dat medici en politiek eerder hadden kunnen waarschuwen en ingrijpen. Ze doelt op het resistenter worden van sommige bacteriën tegen antibiotica. “Volgens het Duitse Robert Koch Instituut is de EHEC-bacterie resistent tegen een dozijn soorten antibiotica in acht klassen. Dat moet alle alarmbellen doen rinkelen.” Voor regeringen en gezondheidsautoriteiten is het vijf over twaalf, aldus McKenna in de Britse krant The Guardian. ”Ze hadden het aan kunnen zien komen, maar weigerden het gebruik en misbruik van antibioticum te beteugelen.”

Bild-Zeitung denkt er net zo over. “Waarom slaan de deskundigen nu pas alarm? In 1996 werden er 6.000 mensen in Japan getroffen door een EHEC-epidemie, eveneens veroorzaakt door besmette taugé. Het risico was dus bekend!”

Alleen de Russische boycot verenigt Europa
Het aantasten van de wetenschappelijke autoriteiten, baart Louise Fresco zorgen. De NRC-columnist, hoogleraar duurzaamheid en voormalig adjunct-directeur-generaal van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties meent dat de balans steeds vaker “doorslaat naar preventieve paniek”. Vandaar ook al die verdachtmakingen. Eerst de komkommer, daarna de tomaat, toen de sla, vervolgens het rundvlees en nu de taugé.  “Onzekerheid is een slechte raadgever”, aldus Fresco vanmorgen in nrc.next. En daarom verwacht ze van politici dat zij het hoofd koeler houder dan het grote publiek.

Dat Rusland rauwe groenten uit Europa boycot, verwondert de hoofdredactie van NRC Handelsblad niet. In een commentaar verwijt ze de lidstaten, Duitsland voorop, nationale politiek te bedrijven. “Rusland heeft met haar boycot een steeds nijpender Europees probleem aan het licht gebracht: het gebrek aan saamhorigheid in de EU als er een crisis dreigt.” De schulden in Griekenland en de bootmigranten in de Middellandse Zee gingen de bacterie voor. “De lidstaten wijzen eerst naar elkaar en zoeken pas samenwerking als het eigen- en het collectief belang overduidelijk in elkaars verlengde komen te liggen.”

Geplaatst in:
Beste van het web
Media
Lees meer over:
Duitsland
EHEC-bacterie
epidemie
taugé

Volg nrc.nl op en , lees onze dagelijkse nieuwsbrief