In de periode dat aan de pool lange tijd de zon niet meer ondergaat of opkomt laten rendieren hun biologische klok los. Rendieren hebben in het hoge noorden te maken met de maandenlange duisternis van de poolnacht en een al even lange poolzomer waarbij het 24 uur licht is. Daardoor missen zij het grootste deel van het jaar de dagelijkse lichtprikkel die bij andere dieren de interne biologische klok gelijkzet.
Groningse chronobiologen hebben in samenwerking met enkele Noorse collega’s uit Tromsø onderzocht hoe wilde rendieren op Spitsbergen en in het noorden van Noorwegen op dit afwijkende lichtregime reageren. De onderzoekers registreerden een jaar lang het activiteitenpatroon van zes dieren van beide ondersoorten, Rangifer tarandus platyrhynchus op Spitsbergen en R. t. tarandus in noord-Noorwegen. De dieren kregen een apparaatje omgebonden ter grootte van een polshorloge, dat al hun bewegingen vastlegde. Op de breedtegraden boven de poolcirkel waar de rendieren leven bestaat slechts enkele weken tijdens de lente en de herfst een 24-uurs dagnachtritme. Daarna wordt het lange tijd donker (winter) of aaneengesloten licht (zomer).
De rendieren vertoonden het typische gedragspatroon van herkauwers waarbij de dieren eerst een tijdje grazen en vervolgens rust nemen om de maaginhoud te verwerken. Bij de Noorse rendieren die leven op 70 graden noorderbreedte bestond er gedurende de herfst, winter en lente een duidelijk ritme in het graas-rustgedrag. In de zomer werd het activiteitenpatroon willekeurig.
De noordelijker levende rendieren van Spitsbergen (78 graden NB) bleken ook in de winter hun 24-uursritme te hebben verloren. Op Spitsbergen is het donker van begin november tot eind januari en geheel licht tussen april en augustus. Alleen wanneer er in herfst en lente een extern dagnachtritme bestond, pasten de rendieren hun activiteiten daarop aan.
De onderzoekers concluderen dat het voor dieren die leven binnen de poolcirkel loont om hun interne biologische klok te onderdrukken. Andere dieren, inclusief de mens, lukt dat niet zo makkelijk. Muizen in het laboratorium die de dagelijkse lichtprikkel missen, krijgen langzaamaan een activiteitenritme dat net iets korter is dan 24 uur. De interne biologische klok in de hersenen bepaalt dan autonoom het ritme. Een korte lichtpuls aan het begin of het eind van de dag is dan voldoende om de dieren weer een exact 24-uursritme te geven.
Rendieren lijken een manier gevonden te hebben om hun interne ritme te negeren. Dat kan een universele eigenschap van pooldieren zijn, want andere wetenschappers vonden eerder al dat ook het Spitsbergen-sneeuwhoen zijn 24-uursritme loslaat bij omstandigheden van continu licht.

AEX: 338,65 

