Feedback over leiderschapskwaliteiten

Bitch

Michelle Bakker, 35 jaar, werkt bij een grote bank. Zij stuurt een team van tien mensen aan. Deze acht mannen en twee vrouwen geven op hun beurt weer leiding aan zo’n 90 anderen. In totaal bestaat haar afdeling uit honderd mensen.

Onlangs vulden de mensen aan wie ze direct leiding geeft een feedbackformulier over haar in. Ook haar MT-collega’s vulden een vragenlijst in. Men wisselde in het managementteam met elkaar de resultaten uit onder begeleiding van de teamcoach die het MT al eerder begeleidde bij teambuilding.

Michelle trekt zich de feedback die ze kreeg erg aan. Er zijn mensen die haar afstandelijk vinden en ook wordt ze een bitch genoemd.

Een betrokken leidinggevende

Als de coach de feedback leest, vallen haar verschillende dingen op. In de eerste plaats: dat Michelle zich vooral de kritiek aantrekt! Positieve opmerkingen als ‘een betrokken leidinggevende’ en ‘ik heb alle vertrouwen in haar’ heeft ze gewoon over het hoofd gezien. Het is natuurlijk goed dat Michelle zich de kritiek aantrekt, maar het is belangrijk dat ze zich niet te veel uit het veld laat slaan. Kritiek krijgen hoort erbij. Ten tweede: er zijn grote verschillen in de feedback. Hoe zou dat komen?

Goed gezelschap

Uit onderzoek blijkt dat leidinggevenden zichzelf hogere leiderschapskwaliteiten toedichten dan hen toegeschreven worden door degenen aan wie ze leiding geven. Wat dat betreft bevindt Michelle zich in goed gezelschap. In het managementteam waarin Michelle zit, heeft iedereen de feedbackronde gedaan. Alhoewel haar mannelijke collega's ook niet alleen positieve dingen te horen hebben gekregen, trekken die het zich duidelijk minder aan..

Streng

Michelle is iemand die behoorlijk streng is voor zichzelf. Sommige mensen noemen haar perfectionistisch. Ze heeft snel carrière gemaakt bij de bank. In het managementteam zitten alleen mannen. Hoe hoger je komt bij de bank, hoe meer de cultuur gedomineerd wordt door mannelijke waarden en normen. Alle mannen hebben een vrouw die thuis voor de kinderen zorgt en iedereen is gewend om veel over te werken.

Michelle heeft dat nooit een probleem gevonden. Ze vindt het prettig om met mannen te werken en ze voelt zich geheel geaccepteerd. Deze feedback is ook daarom zo hard aangekomen: tot nu toe heeft ze eigenlijk weinig kritiek gekregen. Haar werk is altijd tiptop en er zijn geen conflicten. Ze heeft lange tijd een oudere mannelijke collega als mentor gehad en die heeft haar geleerd vele klippen te omzeilen.

Even slikken

In de volgende sessie stelt de coach de vraag of Michelle soms erg behendig is in het omzeilen van kritiek. Ook dit voelt Michelle als kritiek, maar na even slikken beaamt ze dat dat misschien wel het geval is. Als ze het gevoel heeft dat het met iemand niet zo botert, trekt ze zich wat terug en gaat confrontaties uit de weg. Of ze verdedigt zich en zegt dat iets op haar manier moet gebeuren, punt uit. Mensen voelen zich wellicht niet altijd even veilig bij haar en weten dat ze hoge eisen stelt.

Met de coach gaat ze na wat directe kritiek krijgen zo lastig maakt. Eigenlijk stelt Michelle zichzelf als eis dat alles altijd goed moet gaan. Ze heeft gewoon weinig ervaring met tegenwerking en het uitwerken van conflicten.

Luisteren

De coach adviseert Michelle om te oefenen met rustig luisteren naar haar medewerkers. Niet meteen in de verdediging gaan, niet alleen maar taakgericht zijn, maar zich meer openstellen voor wat hen beweegt. Dit dan ook met name bij de mensen met wie ze het gevoel heeft weinig contact te hebben.

De coach traint Michelle in het actief luisteren: doorvragen en ingaan op hoe iemand iets beleeft, in plaats van zeggen dat het zo niet zit. Michelle pikt dat snel op, ze kan heel gemakkelijk aanvoelen wat iemand beweegt. Tot nu toe heeft ze eigenlijk veel te weinig gebruikt gemaakt van deze kwaliteit. Ze is bang om als te vrouwelijk te worden ervaren.

Dubbele boodschap

Het lastige voor een vrouw in de positie van Michelle is dat ze – ook al voelt ze zich hetzelfde als de mannen – toch als vrouw gezien wordt. Omdat ze een vrouw is wordt er meer warmte en invoelingsvermogen van haar verwacht dan van een man. Tegelijkertijd moet ze niet als te vrouwelijk worden ervaren, want vrouwen worden nog steeds niet vanzelfsprekend als goede leiders beleefd. Zeker niet in zo'n mannelijke cultuur. Dit plaatst haar per definitie in een spagaat: ze is óf een goede leider en geen goede vrouw, óf wel een goede vrouw maar geen goede leider. Met andere woorden, het is niet mogelijk om het helemaal goed te doen.Dit aspect van het leidinggeven was met de mannelijke mentor (natuurlijk) nog nooit aan de orde geweest.

Aan de slag

Als Michelle verder geoefend heeft in het omgaan met kritiek, actief luisteren en het inzetten van haar relationele kwaliteiten, gaat ze met verschillende medewerkers praten. Wat dan opvalt is dat de vrouwen haar anders beleven dan de mannen. De vrouwen hebben er moeite mee als ze zich te veel boven hen stelt en reageren enthousiast op wat meer contact. Dat is iets wat Michelle natuurlijk kan bieden, hoewel ze daarbij wel zakelijk blijft wat betreft het uitwisselen van te persoonlijke informatie. De kunst is zowel de leidinggevende te blijven, als de emotionele kant van het contact niet uit de weg te gaan. De wetenschap dat ze ook goed met kritiek om kan gaan als het moet, geeft haar een stuk meer vrijheid in het contact.

Tips:

- Luisteren is een van de belangrijkste kwaliteiten van een goede leidinggevende.

- Voor vrouwen: volg een cursus ‘Leidinggeven voor vrouwen’, bijvoorbeeld bij Euroforum.

* ‘Developing constructive leaderimpact’ door R.A.Cooke Ph.D.en L.Sharkey Ph.D. in: Consulting today 2006